Tổ
Đình Minh Đăng Quang
PHẬT HỌC
TỪ ĐIỂN - BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH
- VIETNAMESE ANH VIỆT
Thiện
Phúc
Y
Yab
yum (tib): Yab-yum is a Tibetan term for “father-mother.” A common
iconographic theme in Vajrayana art, in which a male and female buddha
are depicted in sexual embrace. In this motif, the two represent respectively
compassion and wisdom, the two primary qualities that are perfected by
Buddhas, and their union represents an indissoluble union of the
two—Từ ngữ Tây Tạng chỉ “Cha-Mẹ.” Một chủ đề được
mô tả bằng hình tượng thường thấy trong nghệ thuật Kim
Cang Thừa, trong đó một vị Phật nam và một vị Phật nữ
được họa quấn lấy nhau. Trong chủ đề này, hai vị Phật
ấy tượng trưng cho từ bi và trí tuệ, hai phẩm chất chính
được chư Phật toàn thiện, và sự hợp nhất của họ tượng
trưng cho sự hợp nhất của hai thứ từ bi và trí tuệ là
không thể nào chia cắt được.
Yacaskama
(Yasaskama) (skt): Cầu Danh Bồ tát.
Yacna
(skt): Kỳ—Cầu phước—To pray—Prayer is spoken of as absent
from Hinayan, and only known in Mahayana, especially in the esoteric sect—Cầu
phước không được nói đến trong giáo lý Tiểu Thừa, mà
chỉ được biết đến qua giáo lý Đại Thừa, đặc biệt
là trong Mật giáo.
Yadbhuyasikiya-vinaya
(skt): Đa Mích Tội Tướng—Quanh co thoái thác và Tăng chúng
sẽ hỏi đi hỏi lại ba lần trước khi quyết định hình
phạt—Condemnation of unconfessioned sin, make a statement and
ask thrice for judgment—See Seven rules given in the Vinaya for settling
disputes among monks and nuns.
Yajur-veda
(skt): Dạ Thù—Tế Tự Vệ Đà—Collection of rituals for ceremonies
of Veda. The sacrificial veda of the Brahmans; the liturgy associated with
Brahmanical sacrificial services—Nghi thức tế lễ Vệ Đà của
Bà La Môn giáo. Tế Tự Vệ Đà (những bài nghi thức tế lễ)—See
Four Vedas.
Yakkha
(p) Yaksha (skt): Trời Đế Thích—Deva King.
Yaksa
(skt) Yakkha (p): Dạ Xoa—Demons—Devils.
(I)
An overview of Yaksa—Tổng quan về Dạ Xoa:
1)
Demons—Devils—Supernatural beings—A class of beings who live
in the earth, air, lower heavens, and forests. They are endowed with supernatural
powers and are sometimes beneficent, but sometimes malignant and violent.
In Buddhism, yaksas are supernatural beings, usually good without violent
(divine in nature and possess supernatural powers), frequently mentioned
in Buddhist sutras. They are often said to be present at the preaching
of Buddhist sutras. In some cases, other yaksas, mainly the females, called
yaksini, are wild demonic beings who live in solitary places and are hostile
toward people, particularly those who lead a spiritual life, devourers
of human flesh. They often disturb the quietness in the temple and the
meditation of monks and nuns by making loud noise. There are also some
extremely fast demons who guard Heaven’s Gates—Một loại chúng
sanh sống dưới đất, trong không gian, trên lưng chừng trời,
hay trong rừng. Chúng được phú cho những lực siêu nhiên,
có khi có lợi, nhưng nhiều khi ác độc và bạo động. Trong
Phật giáo, Dạ Xoa là những chúng sanh có khả năng siêu nhân,
thường là bất bạo động, tốt và hay được nhắc tới
trong kinh điển Phật giáo. Người ta nói loài dạ xoa thường
hay có mặt trong các buổi thuyết giảng Phật pháp. Trong vài
trường hợp, Dạ xoa, chủ yếu là loài quỷ cái, là
những con quỷ dữ hay lởn vởn ở các nơi hẻo lánh, thù
địch với những ai sùng đạo, chúng là loài ăn thịt người.
Chúng thường phá rối chùa chiềng hay thiền định của chư
Tăng ni bằng những tiếng la hét ồn ào. Lại có những loài
Dạ xoa là những loài quỷ dũng mãnh, bay đi rất nhanh lẹ,
và có phận sự canh giữ các cửa Trời.
2)
A swift (extremely fast), powerful kind of ghost or demon, which
is usually harmful, but in some cases acts as a protector of the Dharma
or guardians of Heaven’s gates. Some defines Yaksa as a divine being
of great power, or non-human who ranks between man and Gandharva (gandhabba)—Một
loài quỷ nhanh nhẹn và có khả năng làm hại con người, nhưng
trong vài trường hợp Dạ Xoa là những chúng sanh hộ pháp
hay là người giữ cửa Trời. Một số người định nghĩa
Dạ Xoa như là những vị thần có sức mạnh vô song, hay là
loài phi nhơn có vị trí giữa con người và Càn Thác Bà.
3)
Một trong tám chúng sanh siêu nhân trong Kinh Liên Hoa—Yaksa,
one of the eight classes of supernatural beings in the Lotus Sutra or eight
Vajra Deities.
4)
Yaksas, one of the eight groups of demon-followers of the four maharajas—Dạ
Xoa (Dũng Kiện Quỷ), một trong tám bộ quỷ chúng—See Eight
groups of demon followers.
5)
Demons in the earth, or in the air, or in the lower heavens; they are maglinant,
and violent, and devourers of human flesh: Năng hám địa quỷ hoặc
quỷ trên không, hay quỷ dữ nơi những cõi trời thấp, bạo
động và ăn thịt người.
(II)
Categories of Yaksas—Phân loại Dạ Xoa: The eight attendants on Kuvera,
or Vaisravana, the god of wealth; those on earth bestow wealth; those in
the empyrean houses and carriages, those in the lower heavens guard the
moat and gates of the heavenly city—Dạ Xoa Bát Đại Tướng:
1)
Manibhadra: Bảo Hiền Đại Tướng—Ma Ni Bạt Đà La.
2)
Purnabhadra: Mãn Hiền Đại Tướng—Bố Lỗ Na Bạt Đà La.
3)
Panika: Tán Chi Đại Tướng—Bán Tích Ca.
4)
Sa Đa Kỳ Lý.
5)
Haimavata: Tuyết Sơn Đại Tướng—Hy Ma Phược Đa.
6)
Visaka: Đại Mãn Đại Tướng—Tỳ Sái Ca.
7)
Atavika: A Sá Phược Ca.
8)
Panjala: Bán Già La.
**
See Eight classes of divinities, Eight classes of supernatural beings in
the Lotus Sutra and Eight classes of nagas and devas.
Yakusan-Igen
(jap): Yuehshan-Weiyen—Thiền sư Dược Sơn Duy Nghiểm (745-828
hay 750-834)—See Yueh-Shan-Wei-Yen.
Yakushiji
(jap): Chùa Dược Sư (Nhật Bản).
Yakushikyo
(jap): Bhaisaya-guru-vaiduryaprabhasapurvapranidhanavisesavistara—Kinh
Dược Sư Lưu Ly Quang Bản Nguyện Công Đức—See Bhaisaya-guru-vaiduryaprabhasa-purvapra-nidhana-visesavistara
and Twelve vows of Bhaishajya-Guru-Buddha.
Yakushin
(jap): Sư Ích Tín (827-906), Phật giáo Nhật Bản.
Yakushinyorai
(jap): Bhaisajya-Guru-vaidurya-prabhasa (skt)—Dược Sư Như Lai—See
Bhaisajyaguru and Twelve vows of Bhaishajya-Guru-Buddha.
Yama
(skt & p): Bình Đẳng Vương—Tử vương (Diêm vương).
1)
Name of the founder of the Ksatriya caste, to which the Sakyas belonged:
Người lập ra dòng dõi Sát Đế Lợi của họ Thích Ca.
2)
The King of the Under World—Diêm-Ma-Vương.
3)
Biệt danh của Diêm Ma Vương, vị nầy làm nhiệm vụ coi xét
về tội phước—The impartial or just judge and awarder.
4)
Đây cũng ám chỉ tên của một trong Thập Ngục Vương, khác
với Diêm Ma Vương—The name is also applied to one of the Ten Rulers
of the underworld, distinct from Yama.
5)
Trời Diệm Ma—The third devaloka, the places where the times or seasons
are always good and the Suyamas (those who live in this devaloka) are always
in the state of continual happiness—Cõi trời thứ ba, nơi mà các
thời các mùa đều tươi đẹp và những chúng sanh sống trên
cõi trời này thường xuyên sống trong trạng thái hạnh phúc—See
Six Desire Heavens.
6)
The Lord of Death, or the Lord of Hades—Diêm Vương: Originally
the Aryan god of the death, living in a heaven (third heaven in the six
heavens of desire) above the world, the regent of the South, but Brahminism
transferred his abode to hell. Both views have been retained by Buddhism.
The god of death in Buddhist mythology, who rules over the Buddhist hells.
Yama in Indian mythology is ruler over the dead and judge in the hells,
is green in colour, clothed in red, riding on a buffalo, and holding a
club in one hand an a noose in the other; he has two four-eyed watch-dogs.
He is also said to be responsible for judging the dead and deciding which
of them merit rebirth in a hell. In Buddhist mythology, Yama is the ruler
of the hells. Yama sends human beings old age, sickness, death as
well as sufferings when approaching death as his messengers to keep
them from immoral, frivolous life. Yama resides south of the Jambudvida—Dạ
Ma còn gọi là Tô Dạ Ma, Tô Da Ma, sống nơi cõi trời dục
giới thứ ba trong sáu cõi trời dục giới, trên thế giới
chúng ta đang sống, về phía nam của vũ trụ, nhưng Bà La Môn
Giáo lại chuyển trú xứ của vị nầy về cõi địa ngục.
Phật giáo chấp nhận cả hai quan điểm trên. Trong thần thoại
Phật giáo thì Diêm vương là vị thần chết cai trị địa
ngục. Trong huyền thoại Ấn Độ, Dạ Ma là vị phán quan nơi
địa ngục, da xanh, mặc quần áo đỏ, cưỡi trâu, một tay
cầm gậy, một tay cầm dây thòng lọng, theo ông là hai con
chó săn bốn mắt. Người ta nói Diêm vương có trách nhiệm
phán đoán người chết và quyết định coi ai phải tái sanh
vào địa ngục. Trong huyền thoại Phật giáo, Diêm la là chúa
địa ngục. Kẻ đem đến cho con người những lão, bịnh
tử và những vằn vặt lúc hấp hối. Diêm la là sứ giả
được phái tới để nhắc nhở con người sống đạo đức
và nghiêm túc. Diêm vương ngự trị về phía nam của châu
Diêm phù đề.
Yama-deva
(skt): Dạ Ma Thiên—See Yama.
Yamadevaloka
(skt): Yama (p)—Diệm Ma Thiên Giới—Tu Diệm Ma—Tên của Dục
Giới Thiên, tầng trời thứ ba—The third of the desire-heavens,
above the Trayastrimsas. The realm of Deva Yama is a realm of great happiness
presided over by their ruler, the divine king Suyama or Yama—Cảnh Trời
Đại Hạnh được trị vì bởi Diệm Ma Vương.
Yama’s
Judgement Hall: Dạ Ma Vương Sảnh—Sảnh đường của Diêm Vương,
nơi phán quyết tội nhân.
Yama
heaven: Trời Diệm Ma—Dạ Ma Thiên—Tu Dạ Ma—Tô Dạ Ma—Thời
Phân—Thiện Thời Phân—Yama deva; the third devaloka in the south,
interpreted as the place where the times, or seasons, are always good—Dạ
Ma Thiên là cõi trời dục giới thứ ba nằm về phương Nam,
được giải thích như là nơi luôn có thời gian và mùa màng
lương hảo—See Six Desire Heavens, and Eight heavens and devas at
the eight points of the compass.
Yama
heaven in the South: Nam phương với Trời Diệm Ma—This is one
of the eight heavens and devas at the eight points of the compass—Đây
là một trong tám cõi Trời và chư Thiên ở tám hướng—See
Eight heavens and devas at the eight points of the compass.
Yamaka
(p): Bộ Song Đối—One of the books of the Theravadin Abhidhamma Pitaka.
The pairs, which is concerned with clear definition of terms—Một
trong những bộ sách của Bộ Luận Tạng của trường phái
Phật giáo Nguyên Thủy. Bộ sách này liên quan đến việc định
nghĩa rõ ràng các thuật ngữ—See Theravada (V) (6).
Yamaloka
(skt): Dạ Ma Lô Ca—Dạ Ma Lư Ca—The realm of Yama, the third devaloka—Cõi
thế giới của Diêm Ma Vương.
Yamanashi
(jap): Vùng Sơn Lê (Nhật Bản).
Yama-raja
(skt): Diêm Vương—Diệm ma la vương—King of hell—God Yama—Còn
gọi là Diêm La, Diêm Ma Vương, Diêm Ma La, Diêm Lão, hay Diêm
La Vương.
1)
In Buddhist and Hindu mythology, the Lord of Judge of the Death before
whom all who die must come for judgment. Yam-raja holds up his Mirror of
Karma, wherein are reflected the good and evil deeds of the deceased, and
the latter consigns himself either to a happy realm or, where his deeds
have been preponderantly evil, to frightful tortures, such as swallowing
a red-hot iron ball: Theo thần thoại Phật giáo và Ấn Độ giáo,
tất cả mọi người chết phải đến trước một vị chúa
tể hay phán quan của thần chết để được phán xử. Bằng
cách dựa vào tấm gương phản chiếu thiện ác nghiệp, trong
ấy những hành vi tốt xấu của người chết đều hiện lên.
Diêm Vương cân nhắc tội nặng nhẹ mà thưởng phạt, hoặc
đưa người ấy về cõi hạnh phúc, hoặc nếu hành vi xấu
ác của người chết nặng thì Diêm Vương bắt y phải chịu
những tra tấn hay nhục hình khủng khiếp, như nuốt hòn sắt
cháy đỏ.
2)
In the Veda, Yama means the god of the dead, with whom the spirits of the
departed dwell. He was son of the Sun and had a twin sister Yami or Yamuna:
Theo Kinh Vệ Đà thì Diêm Vương là Thần Chết, tất cả người
chết phải về chỗ của ông ta. Ông là con trai của Mặt Trời,
ông còn có một người em gái tên là Diêm Ma Nữ hay Diêm Mâu
Na (người anh là nam phán quan xét việc nam giới, người em
là nữ phán quan xét việc nữ giới).
3)
See Yama, and Twenty devas.
Yamataka
(skt): Diêm Ma Đức Ca Tôn—Diêm Mạn Đức Ca—Diêm Mạn Uy
Nộ Vương—Đại Uy Đức Minh Vương—Hàng Diêm Ma Tôn—Lục
Túc Tôn—The destroyer; Siva, Yama’s destroyer, one of the Ming-Wang
represented with six legs, guardian of the West—Một trong năm vị
Đại Minh Vương, vị tôn ở Tây Phương có sáu chân (cũng
là giáo lệnh luân thân của Đức Phật Vô Lượng Thọ).
Yama
world: Netherworld—Underworld—Âm phủ.
Yamaka
(skt & p): The Book of Pairs—Song Đối hay quyển sách về cặp
đôi—See Abhidharma.
Yamaloka
(skt): Dạ Ma Giới—The hell under the earth—See Yama.
Yami:
Diêm Ma nữ—Em gái của Diêm la chuyên hình phạt những nữ
tội nhân trong địa ngục—Yama’s sister, rules over female inhabitants
in the hells.
Yamuna
(skt): Dạ Mẫu Na—Dao Vưu Na—Diêm Mâu Na—Lam Mâu Ni Na—The
River Yamuna in northern India. The modern river Jamna, a branch of the
Ganges (meets with the Ganges at Allahabad)—Sông Dạ Mẫu Na ở vùng
bắc Ấn Độ. Bây giờ là sông Jamna, một nhánh của sông
Hằng (hợp lưu với sông Hằng tại Bát La Da Già).
Yan-T’ou
Zen Master: Toàn Khoát Nham Đầu Thiền Sư—He was born in 828 in
Quan-Chou. He received full precepts at Bao-Shou Temple in Chang-An. He
was a student and Dharma successor of Te-Shan-Hsuan-Chien. Yan-T’ou appears
in example 13 of the Wu-Men-Kuan and in examples 51 and 66 of the Pi-Yen-Lu—Thiền
Sư Toàn Khoát Nham Đầu sanh năm 828 tại Tuyền Châu. Sư thọ
cụ túc giới tại chùa Bảo Thọ tại Trường An. Sư là môn
đồ và là người kế vị Pháp của ngài Đức Sơn Tuyên Giám.
Ông là thầy của Đoan Nham Sư Nhan. Tên ông được nhắc đến
trong thí dụ thứ 13 của Vô Môn Quan và hai thí dụ 51 và 66
của Bích Nham Lục.
* Yan-T’ou
was known for his clear and sharp mind—Nham Đầu Toàn Khoát nổi
tiếng về cái nhìn và tinh thần sắc xảo.
* Yan-T’ou,
Xue-Feng, and Qin-Shan went traveling to visit Lin-Ji, but they arrived
just after Lin-Ji had died. They went to Mount Yang. Yan-T’ou entered
the door, picked up a sitting cushion, and said to Zen master Yang-Shan:
“Master.” Before Yang-Shan could raise his whisk into the air, Yan-T’ou
said: “Don’t hinder an adept!”—Sư dạo khắp các thiền uyển,
kết bạn cùng Tuyết Phong Nghĩa Tồn, Khâm Sơn Văn Thúy. Từ
núi Đại Từ sang Lâm Tế, Lâm Tế đã qui tịch, đến yết
kiến Ngưỡng Sơn. Vừa vào cửa, sư đưa cao tọa cụ, thưa:
“Hòa Thượng.” Ngưỡng Sơn cầm phất tử toan giở lên.
Sư thưa: “Chẳng ngại tay khéo.”
* Yan-T’ou
went to study with Te-Shan. There, Yan-T’ou took a meditation cushion
into the hall and stared at Te-Shan. Te-Shan shouted and said: “What
are you doing?” Yan-T’ou shouted. Te-Shan said: “What is my error?”
Yan-T’ou said: “Two types of koans.” Yan-T’ou then went out. Te-Shan
said: “This fellow seems to be on a special pilgrimage.”—Đến tham
yết Đức Sơn, sư cầm tọa cụ lên pháp đường nhìn xem.
Đức Sơn hỏi: “Lão Tăng có lỗi gì?” Sư thưa: “Lưỡng
trùng công án.” Sư trở xuống nhà tham thiền. Đức Sơn nói:
“Cái ông thầy in tuồng người hành khất.”
* The
next day, during a question-and-answer period, Te-Shan asked Yan-T’ou:
“Did you just arrive here yesterday?” Yan-T’ou said: “Yes.” Te-Shan
said: “Where have you studied to have come here with an empty head?”
Yan-T’ou said: “For my entire life I won’t deceive myself.” Te-Shan
said: “In that case, you won’t betray me.”—Hôm sau lên thưa
hỏi, Đức Sơn hỏi: “Xà Lê phải vị Tăng mới đến hôm
qua chẳng?” Sư thưa: “Phải.” Đức Sơn bảo: “Ở đâu
học được cái rỗng ấy?” Sư thưa: “Toàn Khoát trọn chẳng
tự dối.” Đức Sơn bảo: “Về sau chẳng được cô phụ
lão Tăng.”
* One
day, when Yan-T’ou was studying with Te-Shan, Yan-T’ou stood in the
doorway and said to Te-Shan: “Sacred or mundane?” Te-Shan shouted.
Yan-T’ou bowed. A monk told Tong-Shan about this. Tong-Shan said: “If
it wan’t Yan-T’ou, then the meaning couldn’t be grasped.” Yan-T’ou
said: “Old Tong-Shan doesn’t know right from wrong. He’s made a big
error. At that time I lifted up with one hand and pushed down with one
hand.”—Hôm khác đến tham vấn, sư vào cửa phương trượng
đứng nghiêng mình hỏi: “Là phàm là Thánh?” Đức Sơn hét!
Sư lễ bái. Có người đem việc ấy thuật lại cho Động
Sơn nghe. Động Sơn nói: “Nếu chẳng phải Thượng Tọa Khoát
rất khó thừa đương.” Sư nghe được lời nầy bèn nói:
“Ông già Động Sơn chẳng biết tốt xấu lầm buông lời,
ta đương thời một tay đưa lên một tay bắt.”
* Xue-Feng
was working at Mount Te as a rice cook. One day the meal was late. Te-Shan
appeared carrying his bowl to the hall. When Xue-Feng stepped outside to
hang a rice cloth to dry, he spotted Te-Shan and said: “The bell hasn’t
been rung and the drum hasn’t sounded. Where are you going with your
bowl?”—Tuyết Phong ở Đức Sơn làm trưởng ban trai phạn
(phạn đầu). Một hôm cơm trễ, Đức Sơn ôm bát đến pháp
đường. Tuyết Phong phơi khăn lau, trông thấy Đức Sơn bèn
nói: “Ông già nầy, chuông chùa chưa kêu, trống chưa đánh
mà ôm bát đi đâu?”
* Te-Shan
then went back to the abbot’s room. Xue-Feng told Yan-T’ou about this
incident. Yan-T’ou said: “Old Te-Shan doesn’t know the final word.”—Đức
Sơn trở về phương trượng. Tuyết Phong thuật việc nầy
cho sư nghe. Sư bảo: “Cả thảy Đức Sơn chẳng hiểu câu
rốt sau.”
* When
Te-Shan heard about this, he had his attendant summon Yan-T’ou. Te-Shan
then said to Yan-T’ou: Don’t you agree with me?” Yan-T’ou then
told Te-Shan what he meant by his comments. Te-Shan then stopped questioning
Yan-T’ou—Đức Sơn nghe, sai thị giả gọi sư đến phương
trượng, hỏi: “Ông chẳng chấp nhận lão Tăng sao?” Sư
thưa nhỏ ý ấy.
* The
next day, Te-Shan went into the hall and addressed the monks. What he said
was quite unlike his normal talk. Afterward, Yan-T’ou went to the front
of the monk’s hall, clapped his hands, laughed out loud and exclaimed:
“I’m happy that the old fellow who’s the head of the hall knows the
last word after all.”—Đến hôm sau, Đức Sơn thượng đường
có vẻ khác thường. Sư đến trước nhà Tăng vỗ tay cười
to, nói: “Rất mừng! Ông già Đường Đầu biết được câu
rốt sau, người trong thiên hạ không bì được ông, tuy nhiên
chỉ sống được ba năm (quả nhiên ba năm sau Đức Sơn tịch).
* One
day, Yan-T’ou was talking with Xue-Feng and Qin-Shan. Xue-Feng suddenly
pointed at a basin of water. Qin-Shan said: “When the water is clear
the moon comes out.” Xue-Feng said: “When the water is clear the moon
does not come out.” Yan-T’ou kicked over the basin and walked away—Một
hôm sư cùng Tuyết Phong, Khâm Sơn ba người họp nhau, bỗng
dưng Tuyết Phong chỉ một chén nước. Khâm Sơn nói: “Nước
trong, trăng hiện.” Tuyết Phong nói: “Nước trong, trăng chẳng
hiện.” Sư đá chén nước rồi đi. Từ đó về sau, Khâm
Sơn đến Động Sơn. Sư và Tuyết Phong nối pháp Đức Sơn.
* One
day, Yan-T’ou and Xue-Feng were leaving the mountain. Te-Shan asked:
“Where are you going?” Yan-T’ou said: “We’re going down off the
mountain for awhile.” Te-Shan said: “What are you going to do later?”
Yan-T’ou said: “Not forget.” Te-Shan said: “Why do you speak thus?”
Yan-T’ou said: “Isn’t it said that only a person whose wisdom exceeds
his teacher’s is worthy to transmit the teaching, and one only equal
to his teacher has but half of his teacher’s virtue?” Te-Shan said:
“Just so. Just so. Sustain and uphold the great matter.” The two monks
bowed and left Te-Shan—Sư cùng Tuyết Phong đến từ Đức Sơn.
Đức Sơn hỏi: “Đi về đâu?” Sư thưa: “Tạm từ giả
Hòa Thượng hạ sơn.” Đức Sơn hỏi: “Con về sau làm gì?”
Sư thưa: “Chẳng quên.” Đức Sơn hỏi: “Con nương vào
đâu nói lời nầy?” Sư thưa: “Đâu chẳng nghe ‘Trí vượt
hơn thầy mới kham truyền trao, trí ngang bằng thầy kém thầy
nửa đức.’” Đức Sơn bảo: “Đúng thế! Đúng thế! Phải
khéo hộ trì.” Hai vị lễ bái rồi lui ra.
* When
Te-Shan died, Yan-T’ou was thirty-five years old. After he had lived
in solitude for some time, students began to gather around him and he became
the abbot of a large monastery—Khi Đức Sơn mất, Toàn Khoát được
35 tuổi, ông đã trải qua sự cô đơn ít lâu. Sau đó các
học trò tụ tập lại xung quanh ông, và ông trở thành viện
trưởng một tu viện lớn.
* Once
a monk asked: “Without a teacher, is there still a place for the body
to manifest or not?” Yan-T’ou said: “Before the sound, an old ragged
thief.” The monk said: “When he grandly arrives, then what?” Yan-T’ou
said: “Pokes out the eye.” A monk asked: “What is the meaning of
the Patriarch’s coming from the west?” Yan-T’ou said: “When you
move Mount Lu to this place, I’ll tell you.”—Một lần vị Tăng
hỏi: “Không thầy lại có chỗ xuất thân chăng?” Sư đáp:
“Trước tiếng lông xưa nát.” Vị Tăng nói: “Kẻ đường
đường đến thì sao?” Sư nói: “Đâm lủng con mắt.” Vị
Tăng hỏi: “Thế nào là ý Tổ Sư từ Ấn sang?” Sư đáp:
“Dời ngọn núi Lô đi, ta sẽ vì ông nói.”
* It
was a chaotic period during the decline of the T’ang dynasty. One day,
robber bands local bandits came to attack the temple. Other monks, forewarned,
fled; only Master Yan-T’ou remained in the monastery. The bandits found
him sitting in meditation, disappointed and engraged because there was
no booty (của cướp được) there, the head of the bandits brandished
his knife and stabbed Yan-T’ou. Yan-T’ou remained composed, then let
out a resounding scream and died. The sound was heard for ten miles around.
The sound is renowned in the tradition as “Yan-T’ou’s cry.” This
cry has presented a knotty problem to many Zen students for so long, whose
conception of the life and death of a Zen master this story did not match.
This was also the case for the great Japanese master, Hakuin Zenji. Only
when Hakuin had realized enlightenment did he understand, and he cried
out: “Truly, Yan-T’ou is alive, strong and healthy.”—Trong thời
hổn loạn vào cuối đời nhà Đường. Một hôm các toán cướp
tấn công tu viện; được báo trước, các sư khác đều chạy
trốn, chỉ có thầy Nham Đầu ở lại. Khi bọn giặc đến,
lúc sư còn đang chìm sâu trong đại định, chúng trách sư
không có gì dâng biếu, cũng như không tìm thấy được gì
trong tự viện, tên đầu đảng bèn đâm sư. Thần sắc sư
không đổi, chỉ rống lên một tiếng rồi chết. Tiếng ấy
vang xa đến mười dậm. Tiếng kêu ấy theo truyền thống thiền
Trung Quốc được biết dưới tên gọi là “Tiếng Thét Nham
Đầu,” là điều bí ẩn với nhiều môn đồ thiền về sau
nầy, vì nó trái với quan niệm sống chết của một người
thầy. Đặc biệt đại sư Bạch Ẩn cũng thấy như vậy. Chỉ
khi ngài đã đạt được đại giác sâu, ngài mới hiểu được
ý nghĩa của tiếng kêu ấy và thốt lên rằng: “Yan-T’ou
đang sống thật, đầy khỏe mạnh.”
•
Yan-T’ou died on the eighth day of the fourth month of the year 887 A.D.—Sư
Nham Đầu thị tịch nhằm ngày mồng tám tháng tư năm 887 sau
Tây Lịch.
Yana
(skt): Vehicle—Thừa—Triyana (skt)—The Triyana—Three Yanas.
1)
Vehicle or means of progress used for spiritual development. The concept
already developed in the Hinayana Buddhism. The vehicle on which the cultivator
(pratitioner) travels on the way to enlightenment. Yana or vehicle is a
path to salvation, which encompasses a particular system of doctrines and
practices. The Buddhist doctrine that carries one from this side of birth-and-death
to the other side of Nirvana has been compared to a vehicle of conveyance
since the early days of Buddhism. The word “Vehicle” symbolizes carrying
and transporting sentient beings to enlightenment. Three Yanas are only
expedient means that Buddha had taught based on the capacity of his disciples
or hearers—Thừa, phương tiện tiến thủ trong tiến trình phát
triển tâm linh. Khái niệm đã được triển khai từ Phật
giáo Nguyên Thủy. Cổ xe mà người tu tập du hành trong suốt
tiến trình tiến đến giác ngộ. Thừa là con đường đi đến
giải thoát, trong đó chứa đựng một hệ thống giáo lý và
sự tu tập đặc biệt. Giáo lý nhà Phật có công năng đưa
người ta từ bờ sinh tử bên nầy sang bờ Niết Bàn bên kia
đã được so sánh với cỗ xe (thừa) chuyên chở ngay từ thời
đầu của Phật Giáo. Chữ “Thừa” ở đây tiêu biểu cho
phương tiện chuyên chở và đưa chúng sanh đến giác ngộ.
Đây chỉ là những phương tiện mà Phật đặt ra để tùy
căn cơ mà giáo hóa chúng sanh
2)
According to the Lotus Sutra, there are three Vehicles, or conveyances,
or three divisions of Buddha’s Teachings, which carry living beings across
samsara or mortality (births-and-deaths). They are Hearer-Yana, Pratyeka-Buddha-Yana,
and Bodhisattva-Yana—Theo Kinh Pháp Hoa, có ba cỗ xe đưa chúng
sanh vượt thoát Ta Bà để qua bờ giác ngộ là Thanh Văn Thừa,
Duyên Giác Thừa, và Bồ Tát Thừa—See Three vehicles.
Yang-Qi-Fang-Hui
sect: Dương Kỳ Phương Hội Phái—Yang-Qi-Fang-Hui sect, a school
of Zen originating with the Chinese Ch’an master Yang-Qi-Fang-Hui.
It is one of the two most important lineages into which the Lin-Chih split
after Shih-Shuang Ch’u-Yuan. As a traditional lineage of Lin-Chih Zen,
it is also called the Lin-Chih-Yang-Qi lineage. TheYang-Qi school produced
important Zen masters like Wu-Men-Hui-K’ai, the compiler of the Wu-Men-Kuan,
and his Dharma successor, Kakushin, who brought the Ch’an of Lin-Chih-Yang-Qi
lineage to Japan, where as Zen it still flourishes today. As Ch’an gradually
declined in China after the end of Sung period, the Lin-Chih-Yang-Qi school
became the catchment basin for all the other Ch'an schools, which increasingly
lost importance and finally vanished. After becoming mixed with the Pure
Land school of Buddhism, in the Ming period Ch’an lost its distinctive
character and ceased to exist as an authentic lineage of transmission of
the Buddha-dharma “from heart-mind to heart-mind”—Phái Thiền có
nguồn gốc từ Thiền Sư Trung Quốc tên Dương Kỳ Phương
Hội. Đây là nhánh quan trọng nhất trong hai nhánh thiền thoát
thai từ thiền Lâm Tế sau khi Thiền sư Thạch Sương Sở Viện
thị tịch. Trong truyền thống thiền Lâm Tế người ta gọi
nó là Lâm Tế Dương Kỳ. Phái Dương Kỳ có nhiều thiền
sư quan trọng, trong đó có Vô Môn Tuệ Khai, người sưu tập
bộ Vô Môn Quan. Sau nầy các môn đệ của Vô Môn, nhất là
Kakushin, đã du nhập vào Nhật Bản dòng thiền Lâm Tế Dương
Kỳ, hiện vẫn còn tồn tại. Vào cuối thời nhà Tống, khi
Thiền tông bất đầu suy thoái, dòng Lâm Tế Dương Kỳ trở
thành nơi dung hợp cho tất cả các phái Thiền khác cũng đang
suy yếu và biến mất. Dưới thời nhà Minh, Thiền hòa lẫn
với Tịnh Độ nên mất đi tính chất riêng của nó, không
còn tinh thần “tâm truyền tâm” nữa.
* When
Shi-Shuang Chu-Yuan moved from Nan-Yuan to Mount T’ao-Wu, and then to
Shi-Shuang, Yang-Qi followed him, performing administrative affairs in
each place. Although Yang-Qi remained with Shi-Shuang for a long time,
he never attained enlightenment. Each time he would have an interview,
Shi-Shuang would say: “There are a lot of administrative affairs requiring
attention. Go do them.” On one occasion when Yang-Qi went to see Shi-Shuang
for instruction on practice, Shi-Shuang said: “Director! Someday your
descendants will cover the earth. Why are you in a hurry?” One day, Shi-Shuang
had just gone out when it suddenly began to rain. Yang-Qi spied his teacher’s
walking on a small path, chased him down, and grabbed him, saying: “You’ve
got to talk to me now, or else I’m going to hit you!” Shi-Shuang said:
“Director! You already completely know how to take care of things, so
that’s enough!” Before Shi-Shuang had finished speaking, Yang-Qi experienced
great enlightenment. He then knelt and bowed to Shi-Shuang on the muddy
path—Đi du phương, sư đến yết kiến Thiền sư Từ Minh ở
Nam Nguyên. Sư dừng lại đây phụ tá cho Từ Minh một cách
siêng năng cần khổ. Từ Minh dời sang Thạch Sương Đạo Ngô,
sư cũng dời theo. Nơi đây sư làm Giám Tự (administrator). Tuy
theo Từ Minh đã lâu mà sư chưa tỉnh ngộ. Mỗi khi đến thưa
hỏi, Từ Minh bảo: “Việc trong ty khố quá nhiều hãy đi.”
Hôm khác sư đến hỏi, Từ Minh bảo: “Giám Tự ngày sau con
cháu khắp thiên hạ cần gì vội gấp.” Một hôm Từ Minh
vừa đi ra chợt mưa đến, sư rình ở con đường tắt. Từ
Minh đến, sư liền nắm đứng lại nói: “Ông già này! Hôm
nay phải vì tôi nói, nếu không nói tôi sẽ đánh ông.” Từ
Minh nói: “Giám Tự biết là việc quanh co liền thôi.” Câu
nói chưa dứt, sư đại ngộ, liền đảnh lễ ngay dưới bùn.
Hôm sau, sư đầy đủ oai nghi đến phương trượng lễ tạ.
Từ Minh quở: “Chưa phải.”
* Yang-Qi
asked Shi-Shuang: “How is it when the great dark bird cries ‘Na! Na!’
and flies down from the clouds into the chaotic mountain peak?”
Shi-Shuang said: “I walk in wild grasses. You rush into the village.”
Yang-Qi said: “When the senses have no room for even a needle, still
there is another question.” Shi-Shuang then shouted. Yang-Qi said: “Good
shout.” Shi-Shuang shouted again. Yang-Qi also shouted. Shi-Shuang then
shouted twice. Yang-Qi bowed. Shi-Shuang said: “This affair concerns
one person taking up and carrying a lotus.” Yang-Qi shook his sleeves
and went out: Từ Minh thượng đường, sư ra hỏi: “Khi chim
núp kêu nẩm nẩm, từ mây bay vào núi loạn, là thế nào?”
Từ Minh đáp: “Ta đi trong cỏ hoang, ngươi lại vào thôn sâu.”
Sư thưa: “Quan chẳng nhận kim, lại mượn một câu hỏi.”
Từ Minh liền hét. Sư thưa: “Hét hay” Từ Minh lại hét.
Sư cũng hét. Từ Minh hét luôn hai tiếng. Sư lễ bái. Từ Minh
nói: “Việc nầy là cá nhơn mới gánh vác.” Sư phủi áo
ra đi.
* Zen
master Yang Ch’i always talked positively about his contentment and unworldly
riches. Instead of saying that he is empty-handed, he talked of the natural
sufficiency of things about him as we can see through this poem concerning
his deserted habitation:
My
dwelling is now here at Yang-Ch’i
The
walls and roof, how weather-beaten!
The
whole floor is covered white with
Snow
crystal, shivering down the neck,
I
am filled with thoughts.
How
I recall the ancient masters whose
habitat
was no better than the shade of a tree!”
Dương
Kỳ thường nói một cách tích cực về an tâm lập mệnh và
cái giàu phi thế tục của ngài. Thay vì nói chỉ có đôi tay
không, ngài lại nói về muôn vật trong đời, nào đèn trăng
quạt gió, nào kho vô tận, thật quá đủ lắm rồi như chúng
ta có thể thấy qua bài thơ sau đây diễn tả về ngôi nhà
điêu tàn của sư:
“Nhà
ta phên mái rách tơi bời
Nền
trắng một màu tuyết trắng rơi
Giá
lạnh toàn thân, lòng vạn mối
Người
xưa nhà chỉ bóng cây thôi.”
* According
Zen master D.T. Suzuki in the Essays in Zen Buddhism, Book I, this poem
is not to convey the idea that he is idly sitting and doing nothing particularly;
or that he has nothing else to do but to enjoy the cherry-blossoms fragrant
in the morning sun, or the lonely moon white and silvery in a deserted
habitation. In the contrary, he may be in the midst of work, teaching pupils,
reading the sutras, sweeping and farming as all the master have done, and
yet his own mind is filled with transcendental happiness and quietude.
All hankerings of the heart have departed, there are no idle thoughts clogging
the flow of life-activity, and thus he is empty and poverty-stricken. As
he is poverty-stricken, he knows how to enjoy the ‘spring flowers’
and the ‘autumnal moon.’ When worldly riches are amassed in his heart,
there is no room left there for such celestial enjoyments. In fact,
according to Zen master Yang-Ch’i, the amassing of wealth has always
resulted in producing characters that do not go very well with our ideals
of saintliness, thus he was always poor. The aim of Zen discipline is to
attain to the state of ‘non-attainment.’ All knowledge is an acquisition
and accumulation, whereas Zen proposes to deprive one of all one’s possessions.
The spirit is to make one poor and humble, thoroughly cleansed of inner
impurities. On the contrary, learning makes one rich and arrogant.
Because learning is earning, the more learned, the richer, and therefore
‘in much wisdom is much grief; and he that increased knowledge increased
sorrow.’ It is after all, Zen emphasizes that this is only a ‘vanity
and a striving after wind.’—Theo Thiền sư D. T. Suzuki trong Thiền
Luận, Tập I, bài thơ nầy không ngụ ý tác giả ăn không
ngồi rồi hay không làm gì khác, hoặc không có gì khác hơn
để làm hơn là thưởng thức hoa đào nở trong nắng
sớm, hay ngắm vầng trăng trong tuyết bạc, trong ngôi nhà đìu
hiu. Ngược lại, ngài có thể đang hăng say làm việc, hoặc
đang dạy đệ tử, hoặc đang tụng kinh, quét chùa hay dẫy
cỏ như thường lệ, nhưng lòng tràn ngập một niềm thanh
tịnh khinh an. Mọi mong cầu đều xả bỏ hết, không còn một
vọng tưởng nào gây trở ngại cho tâm trí ứng dụng dọc
ngang, do đó tâm của ngài lúc bấy giờ là tâm ‘không,’
thân là ‘thân nghèo.’ Vì nghèo nên ngài biết thưởng thức
hoa xuân, biết ngắm trăng thu. Trái lại, nếu có của thế
gian chồng chất đầy con tim, thì còn chỗ nào dành cho những
lạc thú thần tiên ấy. Kỳ thật, theo sư Dương Kỳ thì sự
tích trữ của cải chỉ toàn tạo nghịch duyên khó thích hợp
với những lý tưởng thánh thiện, chính vì thế mà sư nghèo.
Theo sư thì mục đích của nhà Thiền là buông bỏ chấp trước.
Không riêng gì của cải, mà ngay cả mọi chấp trước đều
là của cải, là tích trữ tài sản. Còn Thiền thì dạy buông
bỏ tất cả vật sở hữu, mục đích là làm cho con người
trở nên nghèo và khiêm cung từ tốn. Trái lại, học thức
khiến con người thêm giàu sang cao ngạo. Vì học tức là nắm
giữ, là chấp; càng học càng có thêm, nên ‘càng biết càng
lo, kiến thức càng cao thì khổ não càng lắm.’ Đối với
Thiền, những thứ ấy chỉ là khổ công bắt gió mà thôi.
* Yang-Qi
asked a monk who had just arrived: “The fog is thick and the road is
obscured, so how did you get here?” The monk said: “The sky does not
have four walls.” Yang-Qi said: “How many straw sandals did you wear
out coming here?” The monk shouted. Yang-Qi said: “One shout. Two shout.
After that, then what?” The monk said: “I meet you, Master, but you’re
quite busy.” Yang-Qi said: “I don’t have my staff. Sit and have some
tea.”—Sư hỏi vị Tăng mới đến: “Mây dày đường hẹp
xe to từ đâu đến?” Vị Tăng thưa: “Trời không bốn vách.”
Sư hỏi: “Đi rách bao nhiêu giày cỏ?” Vị Tăng liền hét.
Sư bảo: “Một hét hai hét sau lại làm gì?” Vị Tăng nói:
“Xem ông Hòa Thượng già vội vàng.” Sư nói: Cây gậy không
có ở đây, thôi ngồi uống trà.”
* When
another monk arrived, Yang-Qi said to him: “The leaves fall and the clouds
gather. Where did you come from today?” The monk said: “From Kuan-Yin.”
Yang-Qi asked: How would you say one word from beneath Kuan-Yin’s heels?”
The monk said: “I’ve just arrived to see you.” Yang-Qi said: “What
is it that you’ve seen?” The monk didn’t answer. Yang-Qi said to
a second monk who had also come: “You! Can you say something for this
practitioner?” The second monk didn’t answer. Yang-Qi said: “Here
are a couple of dumb horses.”—Sư hỏi vị Tăng mới đến: “Lá
rụng mây dồn sớm rời chỗ nào?” Vị Tăng thưa: “Quan
Âm.” Sư nói: “Dưới chơn Quan Âm một câu làm sao nói?”
Vị Tăng nói: “Vừa đến thấy nhau xong.” Sư hỏi: “Việc
thấy nhau là thế nào?” Vị Tăng không đáp được: Sư bảo:
“Thượng Tọa thứ hai đáp thế Thượng Tọa thứ nhất xem?”
Vị Tăng thứ hai cũng không đáp được. Sư bảo: “Cả hai
đều độn hết.”
* He
passed away in 1054: Sư thị tịch năm 1054.
Yang-Shan-Hui-Chi
(807-883 or 814-891): Ngưỡng Sơn Huệ Tịch Thiền Sư—Yang-Shan-Hui-Ji
(Chi), name of a noted monk in China. Yang-Shan was one of the great Ch’an
masters of China, a disciple and Dharma successor of Kuei-Shan-Ling-Yu,
and the master of Nan-T’a-Kuang-Jun. Yang-Shan was one of the most important
Ch’an masters of his time. Along with his master Kuei-Shan co-founded
the Kuei-Shan school, one of the five houses of Ch’an. His great abilities
brought him the nickname Little Sakyamuni—Sư Ngưỡng Sơn, một vị
Tăng nổi tiếng của Trung Quốc, một trong những đại thiền
sư của Trung Quốc. Ông là môn đồ và là người kế thừa
Pháp của Thiền sư Qui Sơn Linh Hựu, và là thầy của Nam Tháp
Quang Dũng. Ngưỡng Sơn là một trong những thiền sư chính
vào thời của ông. Ông cùng với Thầy là Thiền sư Qui Sơn
đồng sáng lập ra tông Qui Sơn, một trong năm tông phái Thiền
tông thời bấy giờ. Những năng lực rộng lớn của ông đã
làm cho ông được mang danh hiệu “Tiểu Thích Ca Mâu Ni.”
* When
Yang-Shan was studying Zen under Pai-Chang he had such a flowing tongue
that to Pai-Chang’s one word he had ten words to answer. Pai-Chang said:
“After me, there will be somebody else who will take care of you.”
Yang-Shan later went to Wei-Shan. Wei-Shan asked: “I am told that while
you were under Pai-Chang you had ten words to his one; is that so?” Yang-Shan
said: “Yes, that is what they say.” Wei-Shan asked: “What do you
have to state about the ultimate truth of Buddhism?” Yang-Shan was about
to open his mouth when the master shouted. The question was repeated three
times; the mouth vainly opened three times, the master shouted three times.
Yang Shan finally broke down; drooping his head and with tears in his eyes,
he said: “My late master prohesied that I should do better with someone
else, and today I have this very one.”—Ngưỡng Sơn theo Tổ Bách
Trượng học Thiền, sư có cái lưỡi lém lỉnh, thậm chí
Tổ nói một sư đáp mười. Bách Trượng nói: “Ta nghĩ, sẽ
có người khác chiếu cố cho ông.” Về sau, Ngưỡng Sơn đến
Qui Sơn. Qui Sơn hỏi: “Ta nghe trong lúc theo hầu Bách Trượng,
Bách Trượng nói một ông đáp mười, có phải vậy không?”
Ngưỡng Sơn đáp: “Không dám!” Qui Sơn hỏi: “Đối với
thâm nghĩa của Phật pháp, ông đã đến đâu?” Ngưỡng Sơn
sắp sữa mở miệng thì Qui Sơn hét lên. Ba lần hỏi, ba lần
há hốc mồm và ba lần hét. Cuối cùng Ngưỡng Sơn bị khuất
phục, cúi đầu rơi nước mắt, nói: “Thầy Bách Trượng
tiên đoán tôi sẽ được lợi ích với người khác, ngày
nay người đó chính thị là đây.”
* One
day, Wei-Shan saw Yang-Sha sitting under a tree. Approaching, he touched
him on the back with the staff he carried. Yang-Shan turned round, and
Wei-Shan said: “O Chi (Yang-Shan’s name), can you say a word now, or
not?” Yang Shan replied: “No, not a word, nor would I borrow one from
others." Wei-Shan said: “O Chi, you understand.”—Một hôm, Qui
Sơn thấy Ngưỡng Sơn đang ngồi dưới một gốc cây, ngài
đến gần, đụng cây gậy vào lưng sư. Ngưỡng Sơn quay lại,
Qui Sơn nói: “Này Tịch, giờ ông có thể nói một lời hay
không?” Ngưỡng Sơn đáp: “Không, không lời nào nữa, tôi
không muốn nhờ vả ai hết.” Qui Sơn bảo: “Này Tịch, ông
hiểu rồi đó.”
* Zen
master Yang-Shan-Hui-Ji was born in 807 in Shao-Chou (now in Kuang-T’ong
Province). At the age of fifteen, he wanted to leave home, but his parents
refused him permission to become a monk. So, at the age of seventeen, he
demonstrated his resolve to them by cutting off two of his fingers, vowing
that he would seek the true Dharma to repay his filial obligations. He
had visited several great Ch’an masters, among them Ma-Tsu-T’ao-I and
Pai-Chang-Huai-Hai. He had made himself a name as an outstanding student
of Ch’an. However, he realized profound enlightenment under Kuei-Shan.
As his master’s dharma successor of equal accomplishment, he is considered
the cofounder with his master of the Wei-Yang school of Ch’an, which
derives its name from the first character of the names of the two men—Ngưỡng
Sơn sanh năm 807 tại Thiều Châu (bây giờ là tỉnh Quảng Đông).
Năm 15 tuổi sư muốn xuất gia, nhưng cha mẹ không cho. Đến
năm 17 tuổi sư chặt hai ngón tay, đến quỳ trước cha mẹ
thệ cầu chánh pháp để báo ân sanh thành dưỡng dục. Ông
đã gặp nhiều đại thiền sư, trong đó có Mã Tổ và Bách
Trượng Hoài Hải. Ông cũng nổi tiếng là học trò xuất sắc
của những vị nầy. Tuy nhiên, ông đã đạt được đại
giác dưới sự hướng dẫn của thiền sư Qui Sơn Linh Hựu.
Cùng với thầy mình, ông được coi như là một trong hai người
sáng lập ra phái Qui Ngưỡng. Phái nầy lấy hai chữ đầu
trong tên của hai vị làm tên cho tông phái.
* Tan-Yuan
Ying-Chen greatly esteemed Yang-Shan and said to him: “Previously the
National Teacher Hui-Zhong received the transmission of a total of ninety-nine
symbolic circles from the Sixth Patriarch. He in turn passed these to me,
saying: ‘Thirty years after I’ve died, a novice monk will come from
the South who will greatly revive this teaching. When that time comes,
pass the teaching on to him and don’t let it end.’ Today I transmit
them to you. You must uphold and peserve them.” Yang-Shan had his first
enlightenment experience under Tan-Yuan-Ying-Chen—Sư đến yết kiến
Đam Nguyên Ưng Thân, nhơn đây được huyền chỉ. Đam Nguyên
rất trọng vọng Ngưỡng Sơn, và nói: “Quốc Sư Huệ Trung
lúc đương thời được sáu đời Tổ Sư truyền cho 97 viên
tướng (tướng tròn), Ngài trao cho lão Tăng dặn rằng: ‘Sau
khi ta tịch diệt 30 năm, có ông sa di từ phương Nam đến,
sẽ làm hưng thịnh giáo nầy, ngươi nên thứ lớp truyền
trao chớ để đoạn dứt.’ Nay ta trao cho con, con phải vâng
giữ.” Chính thiền sư Đàm Nguyên đã hướng dẫn cho Ngưỡng
Sơn đạt đại giác lần đầu tiên.
* When
he had finished speaking he passed the secret text to Yang-Shan. After
receiving and examining the text, Yang-Shan burned it. One day Tan-Yuan
said to Yang-Shan: “The symbols that I gave you are extremely rare, esoteric
and precious. You must preserve them carefully.” Yang-Shan said: “After
I examined them I burned them.” Tan-Yuan said: “This Dharma gate of
ours can’t be understood by most people. Only the Buddha, the patriarchs,
and all the holy ones can fully understand it. How could you burn it?”
Yang-Shan said: After examining it, I fully comprehended its meaning. Then
there was no use keeping the text.” Tan-Yuan said: “Even so, when transmitting
this to disciples, people of future times won’t believe it.” Yang-Shan
said: “If you like another copy that won’t be a problem. I’ll make
another copy and give it to you. Then it won’t be lost.” Tan-Yuan said:
“Please do.”—Nói xong Đam Nguyên trao bản ấy cho Ngưỡng
Sơn. Sư nhận được, xem qua một lượt bèn đem đốt. Hôm
khác Đam Nguyên hỏi sư: “Những tướng ta trao cho hôm trước
cần phải quý trọng giữ kín.” Sư thưa: “Hôm ấy xem xong,
con đốt quách rồi.” Đam nguyên bảo: “Pháp môn này của
ta không người hiểu được, chỉ có thầy ta và các bậc
Tổ Sư Đại Thánh mới hiểu hết, sao con lại đốt đi?”
Sư thưa: “Con một phen xem qua đã biết ý chỉ trong đó, ứng
dụng được chẳng cần cầm bổn.” Đam Nguyên bảo: “Tuy
như thế, nơi con thì được, người sau làm sao tin đến được?”
Sư thưa: “Hòa Thượng nếu cần, con chép lại chẳng khó.”
Sư liền chép hết lại thành một tập chẳng sót một điều.
Đam Nguyên khen là đúng.
* When
he was still a novice monk, Yang-Shan went to practice under Wei-Shan.
Wei-Shan asked Yang-Shan: “As a novice monk do you have a host or not?”
Yang-Shan said: “I have one.” Wei-Shan asked: “Who is it?” Yang-Shan
walked from west to east and then stood there erect. Wei-Shan realized
that Yang-Shan was extraordinary—Lúc còn sa di sư đến tham vấn
Qui Sơn Linh Hựu. Qui Sơn hỏi: “Ngươi là Sa Di có chủ hay
Sa Di không chủ?” Sư thưa: “Có chủ.” Qui Sơn hỏi: “Chủ
ở chỗ nào?” Sư từ bên Đông sang bên Tây đứng. Qui Sơn
biết con người kỳ lạ nên cố tâm chỉ dạy.
* Yang-Shan
asked Wei-Shan: “What is the true abode of Buddha?” Wei-Shan said:
“Think of unfathomable mystery and return your thoughts to the inexhaustible
numinous light. When thoughts are exhausted you’ve arrived at the source,
where true nature is revealed as eternally abiding . In that place there
is no difference between affairs and principle, and the true Buddha is
manifested. Upon hearing these words Yang-Shan experienced great enlightenment—Ngưỡng
Sơn hỏi Qui Sơn: “Thế nào là chỗ ở của chơn Phật?”
Qui Sơn đáp: “Dùng cái diệu tư (nghĩ nhớ) mà không tư (không
nghĩ nhớ) xoay cái suy nghĩ tinh anh vô cùng, suy nghĩ hết trở
về nguồn, tánh tướng thường trụ, sự lý không hai, chơn
Phật như như.” Ngay câu nói ấy, Ngưỡng Sơn đại ngộ.
* Zen
master Yang-Shan entered the hall and addressed the monks, saying: “Each
and every one of you, turn the light inward! Don’t try to remember what
I’m saying! For a beginningless eon you have faced away from the light
and been shrouded in darkness. The roots of delusion are deep. They’re
difficult to cut off and uproot. So the Buddha established expedient means
to grab your attention. These are like showing yellow leaves to a crying
child, who imagines they’re gold and thus stops crying. You act as though
you’re in a shop where someone sells a hundred goods made from gold and
jade, but you’re trying to weigh each item. So you say that Shi-T’ou
has a real gold shop? Well in my shp there’s a wide range of goods! If
someone comes looking for mouse turds the I give him some. If someone comes
looking for real gold then I give it to him.” A monk said: “I don’t
want mouse turds. May I have the master’s real gold?” Yang-Shan said:
“If you try to bite down on the head of a flying arrow you can try until
the year of the ass but you won’t succeed!”—Sư Ngưỡng Sơn thượng
đường dạy chúng: “Hết thảy các ngươi mỗi người tự
hồi quang phản quán, chớ ghi ngôn ngữ của ta. Các ngươi
từ vô thỉ đến nay trái sáng hợp tối, gốc vọng tưởng
quá sâu khó nhổ mau được. Do đó, giả hợp lập phương
tiện dẹp thức thô của các ngươi, như đem lá vàng dỗ con
nít khóc, có cái gì là phải. Như người đem các thứ hàng
hóa cùng vàng lập phố bán. Bán hàng hóa chỉ nghĩ thích hợp
với người mua. Vì thế, nói: ‘Thạch Đầu là phố chơn
kim, chỗ ta là phố tạp hóa.’ Có người đến tìm phẩn
chuộc ta cũng bết cho, kẻ khác đến cầu chơn kim ta cũng
trao cho.” Có một vị Tăng hỏi: “Chẳng cần phẩn chuộc,
xin Hòa Thượng cho chơn kim.” Ngưỡng Sơn bảo: “Răng nhọn
nghỉ mở miệng, năm lừa cũng chẳng biết.”
* The
monk couldn’t answer. Yang-Shan said: “If you want to exchange something
we can make a deal. If you don’t want to exchange anything then we can’t.
If I trully speak of Zen, then there won’t be a single companion at your
side. How can this be if there’re five or seven hundred in the assembly?
If I talk about this and that, and you strain your neck trying to pick
something up, then it will be like fooling a little child with an empty
hand. There’s nothing authentic about it. Today I’m clarifying what
is holy, which is not a matter of collecting and calming the mind. Instead
you must practice to realize the true sea of self-nature. Of what use is
there for ‘three clarifications’ and ‘six understandings’? What
I speak of is the ultimate sacred matter. If right now you want to know
mind and arrive at the root, then arrive at the root. Don’t worry about
the tips of the branches. If you do this, then hereafter you will possess
it yourself. But if you don’t attain the root, and just use your emotions
to seek it, then you will never succeed. You’ll never see what Master
Wei-Shan spoke of ‘the place where ideas of mundane and sacred are exhausted,
where matter and principle are united and the true eternal body of the
Tathagata is manifested.”—Tăng không đáp được. Ngưỡng
Sơn tiếp: “Tìm hỏi thì có trao đổi, chẳng tìm hỏi thì
chúng ta chẳng có gì để trao đổi. Nếu ta thật sự nói
về Thiền tông, thì cần một người làm bạn cũng không,
huống là có đến năm bảy trăm chúng? Nếu ta nói Đông nói
Tây, ắt giành nhau lượm lặt, như đem nắm tay không để
gạt con nít, trọn không có thật. Nay ta nói rõ với các ngươi
việc bên cạnh Thánh, chớ đem tâm nghĩ tín, chỉ nhằm vào
biển tánh của mình mà tu hành như thật. Chẳng cần tam minh
lục thông. Vì sao? Vì đây là việc bên chót của Thánh. Hiện
nay cần thức tâm đạt bổn, cốt được cái gốc chẳng lo
cái ngọn. Sau nầy, khi khác sẽ tự đầy đủ. Nếu chưa được
gốc, dầu cho đem tâm học y cũng chẳng được. Các ngươi
đâu chẳng nghe Hòa Thượng Qui Sơn nói: ‘Tình phàm Thánh
hết, bày biện chơn thường, sự lý chẳng hai, tức như như
Phật.’”
* Yang-Shan
acted according to conditions to benefit beings and became a great example
of the Zen school. One day when near death, Yang-Shan took a brush and
wrote a verse for the monks to read:
“Countless
disciples,
I
look across you all, and you gaze back,
Two
mouths, one without a tongue,
This
is my teaching.”
Những
lời Thiền Sư Ngưỡng Sơn chỉ dạy Tăng chúng làm tiêu chuẩn
cho Thiền Tông. Sư có làm bài kệ:
“Nhất
nhị nhị tam tử
Bình
mục phục ngưỡng thị
Lưỡng
khẩu nhất vô thiệt
Thử
thị ngô tông chi.”
(Một
hai hai ba con
Mắt
thường lại ngước xem
Hai
miệng một không lưỡi
Đây
là tông chỉ ta).
* The
“Questions and Answers” of Yang-Shan with his master Wei-Shan and other
Ch’an masters, recorded in the Yuan-Chou-Hui-Chi-Ch’an-Shih-Yu-Lu (Record
of the Words of the Ch’an Master Yang-Shan Hui-Chi from Yuan-Chou), are
considered outstanding examples of Ch’an mind. Yang-Shan appears in example
25 of the Wu-Men-Kuan, and examples 34 and 68 of the Pi-Yen-Lu—Những
“vấn đáp” giữa Ngưỡng Sơn và Qui Sơn, cũng như những
thiền sư khác, về tinh thần Thiền được thu thập lại trong
Viễn Châu Ngưỡng Sơn Huệ Tịch Thiền Sư Ngữ Lục (sưu
tập những lời của thiền sư Ngưỡng Sơn ở Viễn Châu).
Tên của ông được nhắc tới trong thí dụ thứ 25 của Vô
Môn Quan, và trong các thí dụ 34 và 68 của Bích Nham Lục.
* When
near death, he sat upright in a cross-legged position to say farewell to
the congregation. He then recited a verse:
“Completing
seventy-seven years,
Today
it ends.
When
the orb of the sun is just at noon
The
two hands fold the legs.”
Upon
saying these words, Yang-Shan calmly passed away, in the year 883, at the
age of seventy-seven. Yang-Shan received posthunous name “Great Teacher
Penetrating Wisdom.” The stupa was named “Wondrous Light.”
Khi
sắp thị tịch sư ngồi thẳng nói lời từ biệt với chúng,
rồi đọc bài kệ:
“
Niên mãn thất thập thất
Lão
khứ thị kim nhật
Nhậm
tánh tự phù trầm
Lưỡng
thủ phan quật tất.”
(Năm
đầy bảy mươi bảy
Chính
là ngày tôi đi
Mặc
tánh tự chìm nổi
Hai
tay ngồi bó gối)
Nói
xong sư an nhiên thị tịch, năm 883, sư thọ 77 tuổi, vua ban
hiệu “Thông Trí Thiền Sư” tháp hiệu “Diệu Quang.”
Yar
Lung dynasty: The ruling dynasty of Tibet prior to and during the first
dissemination of Buddhism. Its main power base was the Yar Lung Valley
in central Tibet, and during the eighth-ninth centuries it became a major
military power and even conquered parts of China. It came to an end with
the assassination of Lang Darma (838-842)—Thời đại cai trị xứ
Tây Tạng trước và trong giai đoạn phổ biến Phật giáo đầu
tiên tại xứ này. Căn cứ quyền lực chính của thời đại
này xuất phát từ thung lũng Yar-Lung, ở miền Trung Tây Tạng,
vào khoảng những thế kỷ thứ tám và thứ chín triều đại
này trở nên một thế lực quân sự chính và nó chiếm cứ
ngay cả những phần đất của Trung Hoa. Thời đại này chấm
dứt với việc sát hại vua Lang Darma (838-842).
Yasas
(skt): Da Xá—There were three persons of this same name—Có ba Tỳ
Kheo mang cùng tên nầy:
1)
The first person was the sixth disciple of the Buddha—Người thứ
nhất là đệ tử thứ sáu của Đức Phật: After the attaining
enlightenment and emancipation at Bodhi-Gaya, the Buddha went to Kasi city,
there he met a young man called Yasas. Because his beloved girlfriend turned
her affection to someone else, he was upset and disturbed to the point
of mental breakdown. He just ran about aimlessly trying to vent his anger.
Fortunately, Yasas met the solemn and dignified Buddha once. After he listened
to the Dharma and the Buddha’s teachings, he came to know that everything
in this world was impermanent and nothing stayed together for long. So
he knelt on the ground and requested ordination. He eventualy became the
Buddha’s sixth disciple—Sau khi giác ngộ và giải thoát tại
Bồ Đề đạo tràng, Đức Phật đi đến thành Ca Thi, tại
đây Ngài gặp một thiếu niên tên Da Xá. Do bị người yêu
ruồng rẫy nên hết sức bi phẫn muộn phiền, đến nỗi tâm
thần bấn loạn, chạy lang thang đây đó cho đở buồn. May
mắn, Da Xá gặp được Phật Đà trang nghiêm, nghe được lời
giảng pháp của Đức Phật nên thấu triệt rằng tất cả
vạn sự vạn vật trên thế gian đều vô thường, không có
gì bền lâu, nên Da Xá quỳ xuống chân Thế Tôn khẩn cầu
Ngài cho xuất gia để trở thành đệ tử thứ sáu của Phật.
2)
The second person was a disciple of Ananda: Người thứ nhì là đệ
tử của Ngài A Nan.
3)
The third person, who was born about 100 years after the Buddha’s nirvana,
is said to encourage king Asoka to build 84,000 Buddha stupas in northern
India, convene (summon) 700 arhat saints (monks), and play an important
part in connection with the second synod. He accused Vaishali monks of
accepting gold and silver from lay followers, taking food at the wrong
time, and drinking alcohol in the temple, etc. He was the one who got support
from other senior monks to convoke the second council in Vaishali around
386: Người thứ ba, sanh sau khi Đức Phật Thích nhập diệt
chừng 100 năm, người đã khuyến khích vua A Dục xây 8 vạn
bốn ngàn tháp Phật ở miền Bắc Ấn Độ, triệu tập 700
vị Thánh Tăng, và liên hệ đến việc kết tập kinh điển
lần thứ hai. Yasha chính là vị sư đã tố giác sư sãi
Vaishali đã nhận vàng bạc, bất thời thực, cũng như uống
rượu trong tự viện. Chính Yasha đã được sự ủng hộ của
các sư trưởng lão trong việc kết tội các sư Vaishali trong
kỳ đại hội lần hai.
Yasa
Buddha: Danh Văn Phật.
Yasaprabha-Buddha
(skt): Danh Văn Quang Phật.
Yasaprabhasa-Buddha
(skt): Danh Quang Phật.
Yasaskama
(skt): Cầu Danh Bồ Tát.
Yasha
(skt): A Buddhist monk, who accused Vaishali monks of accepting gold and
silver from lay followers, taking food at the wrong time, and drinking
alcohol in the temple, etc. He was the one who got support from other senior
monks to convoke the second council in Vaishali around 386 B.C.—Nhà
sư Yasha người đã tố giác sư sãi Vaishali đã nhận
vàng bạc, bất thời thực, cũng như uống rượu trong tự
viện. Chính Yasha đã được sự ủng hộ của các sư trưởng
lão trong việc kết tội các sư Vaishali trong kỳ đại hội
lần hai vào khoảng năm 386 trước Tây lịch—See Buddhist Councils
(II), and Yasas (3).
Yaso
(p): Fame—Danh thơm hay vinh dự—Honor—See Eight winds.
Yasodhara
(skt): Công chúa Da Du Đà La (Vợ Thái tử Tất Đạt Đa)—The
wife of Siddhartha Gautama before he left home. He won her from all competitors
at the age of sixteen in contest of arms. Yosadhara is the mother of Rahula,
the only son of Prince Siddhartha. Later in her life, five years after
the Buddha’s enlightenment, she became a Buddhist nun. The Buddha predicted
that she is to become a Buddha with the name of Rasmi-sata-sahasra-pari-purna-dhvaja—Da
Du Đà La, còn dịch là Da Tuất Đạt La, vợ của Thái tử
Tất đạt đa trước khi Ngài xuất gia (người đã chiến thắng
trong tất cả các cuộc tranh tài để cưới Yasodhara vào tuổi
16). Da du đà la là mẹ của La Hầu La, con trai duy nhất của
Thái tử tất đạt đa. Sau nầy, 5 năm sau ngày Phật thành
đạo, bà đã xuất gia và trở thành Tỳ Kheo Ni (bà xuất gia
theo giáo đoàn ni của bà Ma Ha Ba Xà Ba Đề, dì và mẹ nuôi
của thái tử Tất Đạt Đa). Đức Phật đã thọ ký rằng
bà sẽ thành Phật hiệu Rasmi-sata-sahasra-pari-purna-dhvaja.
Yasoja
(skt): Da Xá Đà—See Yasas.
Yasti
(skt): Sát Can—Sát Trụ—Kim Sát—The flagpole of a monastery,
surmounted by a gilt ball or pearl, symbolical of Buddhism; inferentially
a monastery with its land—Cây cột cờ của tự viện, dựng trên
đỉnh tháp, bên trên có gắn bảo châu hay hỏa châu mạ vàng,
một biểu tượng của Đạo Phật.
Yasti-vana
(skt): Groves of staves—Trượng Lâm—Thân Nộ Ba Lâm—Trượng
Lâm—Groves of staves, said to have grown from the staff (of 16 foot
bamboo pole) with which the heretic measured the Buddha and which he threw
away, because the more he measured the higher the Buddha grew. Another
part of the legend is that the forest grew from the bamboo which heretics
left behind in chagrin—Rừng Thân Nộ Ba nơi mà ngoại đạo đã
dùng một trong những cây trong đó để đo Đức Phật và cuối
cùng phải ném bỏ, vì càng đo Đức Phật càng cao thêm.
Yasutani
Roshi, Hakuun Ryoko (1885-1973): Influential modern Japanese Zen master
who entered a Soto temple at the age of thirteen and later studied at a
teachers’ college, after which he became a school teacher in Kyoto for
sixteen years. He married at thirty and had five children. At forty, he
began meditation training with Sogaku Harada Roshi, and became a temple
priest at Hosshin-di, where he soon experienced awakening while concentrating
on the “Wu” koan. At fifty-eight, he received a certification of awakening
from Harada Roshi, and later became his dharma-successor (Hassu). As a
teacher he emphasized both Shikantaza (just sitting) and Koan training.
From 1962 to 1969, he visited the United States of America, and subsequently
traveled to England, Germany, and France. He was a prolific writer (người
viết nhiều), best known for his commentaries on several of the great
koan collections, including the Wu-Men-Kuan, Pi-Yen-Lu, and Ts’ung-Jung
Lu (Thong Dong Lục)—Thiền sư Nhật Bản có ảnh hưởng lớn
trong thời cận đại, người đã xuất gia với một ngôi chùa
thuộc phài Tào Động năm 13 tuổi và sau này theo học với
một giảng sư đại học, sau đó ông cũng trở thành giảng
sư ở Kyoto trong 16 năm. Năm 30 tuổi ông lập gia đình và có
5 con. Năm 40 tuổi ông bắt đầu thiền tập với Thiền sư
Sogaku Harada, ít lâu sau đó ông chứng ngộ trong khi đang tập
trung vào công án “Vô.” Vào năm 50 tuổi, ông được Thiền
sư Harada ấn chứng, và sau này trở thành pháp tử. Là thầy
dạy thiền, ông nhấn mạnh đến việc tọa thiền và tu tập
công án. Từ năm 1962 đến năm 1969 ông viếng thăm Mỹ quốc
và sau đó du hành sang Anh quốc, Đức quốc và Pháp quốc.
Ông là người viết rất nhiều sách, và nổi tiếng về những
bài luận về những bộ sư tập công án, bao gồm bộ Vô Môn
Quan, Bích Nham Lục và Thong Dong Lục.
Yataku-Ryoryu
(jap): Phái Dã Xích Vũ (Phật giáo Nhật Bản).
Yathabhuta
(skt): Conformed with the truth—In reality—Real—Chánh thật.
Yathabhutam
(skt): Như thị—Thấy như thực—Real—Evident—In truth—Conformed
with truth—To perceive things as they are—To see things as they are
(see things trully as they are). Knowledge in accordance with reality or
knowledge of true reality (suchness)—Chân tính—Nhận thức gắn
liền với hiện thực. Thấy vật gì rõ ràng như thực.
Yathabhutartha-sthanadarsanam
(skt): View of the truth of the world—Chân như thật nghĩa kiến.
Yathabhuta-vasthana-darsana
(skt): The view of all things in their true nature—Như thực xứ kiến—The
view of all things in their true nature, to their appearance as they really
are—Như thật tri kiến hay tri giác như thật, nghĩa là cái
nhìn như thật.
Yatharutarthabhinivishta
(skt): Tùy Ngôn Thủ Nghĩa—To cling to the letter as fully in accordance
with the sense—Chấp vào văn tự mà cho rằng văn tự hoàn toàn
phù hợp với ý nghĩa.
Yathatathya-mudra
(skt): Yathatathyadarsana (skt)—Như Thực Ấn—Dấu ấn của như
như—See Seal of suchness.
Yathavat
(skt): Dạ Tha Bạt.
1)
Suitably: Thích hợp.
2)
Exactly: Chính xác.
3)
Solid: Rắn chắc.
4)
Really: Thực sự.
Yava
(skt): Da Bà—Barley—Barleycorn, a unit of measurement which is equivalent
to the 2,688,000th part of a yojana—Một đơn vị đo lường tương
đương với một phần 2.688.000.
Years
of ordination: Lạp Thứ—In order of years of ordination of monks and
nuns—Thứ tự tuổi hay Pháp Lạp của chư Tăng Ni.
Yearn
for something: Be filled with compassion for something—Khao khát hay
mong đợi điều gì.
Years
of ordination: See Hạ Lạp.
Yechu
(jap): Hui-Chung—Huệ Trung Thiền Sư—See Hui-Zhung.
Yeganji
(jap): Chùa Anh Nghiêm (Nhật Bản).
Yeka
(jap): Hui-Ke (487-593)—Huệ Khả—See Hui-K’o.
Yellow:
Yellow associated with metal or gold—Màu vàng quan hệ tới vàng
hay kim loại—See Four wheels (B).
Yellow
and Blue Flower Sramanas: Hoàng Lam Hoa Sa Môn—Bậc Thánh giả của
quả Tu Đà Hoàn—See Four titles applied to four grades of sramanas.
Yellow
colored yellow light: Huỳnh sắc huỳnh quang.
Yellow-faced
Lao-Tzu: Hoàng Diện Lão Tử—The face of the Buddha, because his
images are gold-colour—Chỉ Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vì toàn
thân hình tượng của ngài tỏa ra màu vàng kim.
Yellow-hat
sect: Geloups-pas (tib)—Hoàng Mạo Giáo—See Yellow sect of Lamaism.
Yellow
paper streamers: Hoàng Phan—Streamers hung on a grave—Phướn giấy
màu vàng treo trên mộ chí.
Yellow
pennon in the North: Chánh Bắc phướn vàng—This is one of the Amitabha’s
eight pennons of various colours, indicating the eight directions of space—Đây
là một trong Phướn tám sắc của Đức Phật A Di Đà, chỉ
tám hướng trong không gian—See Eight pennons of various colours.
Yellow-poplar
meditation: Hoàng Dương Mộc Thiền—The yellow poplar meditation.
The yellow poplar grows slowly, and in years with intercalary months is
supposed to recede in growth; hence the term refers to the backwardness,
or decline of stupid disciples—Cây hoàng dương là một loại cây
rất khó trồng, hơn nữa khi gặp năm nhuần thì nó co lại,
cho nên từ “Hoàng Dương Mộc Thiền” được dùng để ám
chỉ những kẻ tham thiền thối chuyển và đần độn.
Yellow
robe: Saffron robe—Hoàng Y—Yellow robes of the monks, but as yellow
is a prime colour and therefore unlawful, the garments are dyed a
mixture, yellowish-grey—Màu vàng là màu của y áo Tăng Ni, nhưng
vì màu vàng là một trong năm màu chính, nên đem ra may áo là
không hợp pháp và vì thế mà dùng màu nhuộm hổn hợp giữa
vàng và xám để thành màu vàng thẳm.
Yellow
sect of Lamaism: Hoàng Mạo Giáo—The yellow sect of Lamaism, founded
in 1417 by Tson-Kha-Pa, Sumatikirti, who overthrew the decadent sect, which
wears red robes, and established the sect that wears yellow, and which
at first was noted for the austere life of the monks; it is found chiefly
in Tibet and Mongolia—Một tông phái thuộc Lạt Ma Giáo, mặc
toàn đồ vàng, được Đại Sư Tông-Khách-Ba sáng lập năm
1417, sau khi lật đổ Hồng Mạo Giáo, tức giáo phái mặc toàn
màu đỏ. Hoàng Giáo được tìm thấy phần lớn ở Tây Tạng
và Mông Cổ.
Yellow
spring: Hoàng Tuyền—Suối vàng hay âm phủ—The shades.
Yellow
willow leaves: Hoàng Diệp—A kind of leave, which resembles gold,
given to children to stop their crying; the evanescent joys of the heavens
offered by Buddha to curb evil—Còn gọi là Hoàng Diệp Chỉ Đề
hay dùng lá vàng của cây dương làm vàng để dỗ khóc trẻ
con. Dùng “Hoàng Diệp Chỉ Đề” để ví với việc Đức
Phật thuyết giảng về lạc quả trên cõi trời để ngăn
ngừa sự xấu ác của thế gian.
Yengo-Kokugon
(jap): Yuan-Wu-Ko-Chin—Viên Ngộ Khắc Cần—See Ke Ch’in Fo Kuo
Zen Master.
Yeno
(jap): Huệ Năng—See Hui-Neng.
Yen-Shou:
Diên Thọ Đại Sư—Yen-Shou, name of a famous monk in Hang-Chou during
the Sung dynasty. According to Most Venerable in The Thirteen Patriarchs
of Pureland Buddhism, Yen-Shou was the Sixth Patriarch of Chinese Pureland
Buddhism. His given name is Xung Huyền, his family name is Wang. He was
born in Tsien-T’ang District. He first came to Zen Master Thúy Nham
of Tsu-Ming region and asked to become a disciple. Next, he studied with
Master T’ien-T’ai, the Nation’s Master, at T’ien-T’ai. There
he realized the true nature or Buddha nature and his realization was recognized
by the Nation’s Master. He often cultivated the “Dharma Flower Sutra’s
Repentance Practices” at Kuo-Ch’ing Temple. One day while engaging
in Zen Meditation, he saw Avalokitesvara Maha-Bodhisattva sprinkle droplets
of holy water into his mouth. From that point, he was able to explain,
clarify, and elucidate the Buddha Dharma without limitation. Because of
the residual vow in his former life, he was still uncertain whether he
should choose Zen or Pureland to focus his practice. Thus, he came to the
Zen Monastery founded by Zen Master Chih-I and prepared two prayer sticks:
one was written “One Mind Zen Meditation,” and the other was written
“Adorning the Pureland.” Next, he sincerely prostrated to the Triple
Jewels, repented, and asked for protection and guidance. When he drew for
the sticks, all seven times he drew the stick “Adorning the Pureland.”
Thereafter, he devoted his time and energy to cultivate Pureland Buddhism
diligently and vigorously with one mind. In the second year of Kiến-Long
reign period of the Sung Dynasty, Emperor Wang-Chung-Yi cordially invited
him to be the headmaster at Yung-Ming Temple, honoring him with the title
Zen Master Enlightenment Wisdom. He lived there for fifteen years as he
helped and guided 1,700 Bhiksus. He established praying periods, each day
and night practicing 108 ways. Among these, two outstood as the most significant:
Chanting a volume of Dharma Flower Sutra daily, and reciting Amitabha Buddha’s
name 100,000 times daily. At night, when he sat on a great boulder to practice
Buddha Recitation, people in the surrounding area would hear the enchanting
sounds of the Dharma as well as the magnificence of the heavenly
symphony playing. In his lifetime, he chanted the Dharma Flower Sutra thirteen
thousand times. He often granted Bodhisattva Precepts to those who wished
to maintain. He also often purchased captive birds and fish to set them
free, donated meals to deity, hungry ghosts, and demons. With all the merits
and virtues he obtained, he dedicated them to the Pureland praying to gain
rebirth there. He wrote 100 texts called “Sung Ching Lu” to point out
similarities and differences of the three Dharma Doors: Avatamsaka, Dharma
Flower and Mind Only or Zen School. He also authored a collection of Buddhist
texts called “Wan Shan T’ung Kwei.” Moreover, he also observed
during that time, many Buddhists were skeptical and unclear about the differences
between Zen and Pureland, not knowing which tradition to practice to obtain
guaranteed results; therefore, he wrote a poem entitled “Four Clarifications”
to make comparisons. At the early morning hours of February 26th in the
eighth year of Khai Bảo reign period, he when to the prayer hall to light
incense to prostrate to the Buddha. Thereafter, he gathered the great assembly
to instruct and encourage them to cultivate diligently according
to the teachings and then he sat in the lotus position on top of the Dharma
throne and passed away into Nirvana. He was 72 years old—Tên của một
vị sư nổi tiếng ở Hàng Châu vào thời nhà Tống. Theo Hòa
Thượng Thích Thiền Tâm trong Liên Tông Thập Tam Tổ thì ngài
là Lục Tổ Tịnh Độ của Trung Quốc. Ngài tự là Xung Huyền,
họ Vương, quê quán ở Tiền Đường. Ngài quy y với Thúy
Nham Thiền Sư ở đất Tứ Minh. Kế lại tham học với Thiền
Quốc Sư ở Thiên Thai, tỏ ngộ tâm yếu, được quốc sư
ấn khả. Ngài từng tu Pháp Hoa Sám Pháp ở chùa Quốc Thanh.
Trong khi thiền quán, thấy Đức Quán Thế Âm Bồ Tát rưới
nước cam lồ vào miệng, từ đó ngài được biện tài vô
ngại. Do túc nguyện muốn chuyên chú về Thiền hoặc Tịnh
Độ mà chưa quyết định nên ngài đến Thiền viện của
Trí Giả Đại Sư làm ra hai lá thăm: một lá đề “Nhất
tâm thiền định,” lá kia đề “Trang nghiêm Tịnh Độ.”
Kế đó ngài lại chí tâm đảnh lễ Tam Bảo, sám hối cầu
xin gia bị. Đến khi rút thăm, luôn bảy lần đều nhằm lá
“Trang nghiêm Tịnh Độ.” Kể từ đây ngài chuyên ý
nhứt tâm ròng rặc tu môn tịnh nghiệp. Năm Kiến Long thứ
hai đời nhà Tống, vua Trung Ý Vương thỉnh ngài về trụ trì
chùa Vĩnh Minh, tôn hiệu ngài là Trí Giác Thiền Sư. Ngài ở
đây 15 năm, độ được 1.700 vị Tăng. Đại sư lập công
khóa mỗi ngày đêm hành trì 108 điều. Hai điều đặc biệt
nhứt trong đó là Một ngày tụng một bộ kinh Pháp Hoa và
niệm 100.000 câu niệm Phật. Ban đêm khi ngài đi qua gộp núi
khác niệm Phật, những người ở gần đều nghe có tiếng
loa pháp và tiếng thiên nhạc trầm bỗng du dương. Về kinh
Pháp Hoa, trong đời ngài tụng được 13.000 lần. Đại sư
thường truyền giới Bồ Tát, mua chim cá phóng sanh, thí thực
cho quỷ thần, tất cả các công đức chi ngài đều hồi hướng
về Tịnh Độ. Ngài có trước tác 100 quyển Tông Cảnh Lục,
chỉ rõ dị đồng của ba tông: Hoa Nghiêm, Pháp Hoa và Duy Thức.
Đại sư lại soạn ra tập sách Vạn Thiện Đồng Quy, chỉ
rõ về Pháp Môn Tịnh Độ. Đại sư lại thấy người đương
thời còn đang bị phân vân, ngờ vực giữa Thiền Tông và
Tịnh Độ, chưa biết phải tu môn nào để được kết quả
chắc chắn, nên ngài làm bài kệ “Tứ Liệu Giản” để
so sánh (see Tứ Liệu Giản). Niên hiệu Khai Bảo thứ 8, vào
buổi sáng sớm ngày 26 tháng 2, ngài họp tứ chúng lên chánh
điện đốt hương lễ Phật, lễ xong ngài dặn dò, khuyên
bảo, sách tấn tứ chúng tinh tấn tu hành, rồi ngồi kiết
già ngay ngắn trên pháp tòa mà viên tịch. Ngài thọ 72 tuổi.
Yen-Tsung:
Ngạn Tông—Yen-T’sung, a famous monk, native of Northern China, a
translator and writer, about 557-610 A.D—Sư Ngạn Tông, người gốc
miền bắc Trung Quốc. Ông là một dịch giả và cũng là một
nhà trước tác nổi tiếng vào khoảng 557-610 sau Tây Lịch.
Yergo-Chokei
(jap): Huệ Lăng Trường Khánh Thiền Sư—See Hui-Leng-Chang-Shing.
Yerinji
(jap): Chùa Huệ Lâm (Nhật Bản).
Yeshe,
Lama Tupden (1935-1984): A Tibetan monk, Gelukpa lama who studied at Sera
Monastery, where he followed the standard scholastic curriculum until he
fled to Nepal in 1959 following the Chinese invasion of Tibet. Together
with Lama Tupden Zopa, he established Kopan Monastery as a meditation center
for Westerners. He attracted a large number of students, and in 1975 founded
the Foundation For The Preservation Of The Mahayana Tradition (FPMT), which
has grown into one of the largest Tibetan Buddhist organization in the
world, with 110 centers—Một vị sư người Tây Tạng, vị Lạt
Ma thuộc truyền thống Gelukpa, theo học tại Tu viện Sera, tại
đây ông đã theo học với giáo trình tiêu chuẩn cho đến
khi ông đào thoát sang Népal vào năm 1959 sau khi Trung Quốc xâm
lăng Tây Tạng. Cùng với Lạt Ma Tupden Zopa, ông đã thiết
lập Tu viện Kopan, như là một Thiền viện dành cho người
Tây phương. Ông đã thu hút một số đông thiền sinh, và năm
1975 ông sáng lập Cơ Sở Bảo Tồn Truyền Thống Đại Thừa,
cơ sở này lớn mạnh và trở thành một tổ chức Phật giáo
Tây Tạng lớn nhất trên thế giới, với 110 trung tâm khắp
các nơi.
Yeshe
Tsogyel (757-817): Main disciple of Padmasambhava, considered by tradition
to be the first Tibetan to fulfill the tantric ideal of attainment of buddhahood
in one lifetime. She was born into an aristocratic family, but when her
father arranged for her to be married she escaped in order to engage in
religious pratice. This culmination (tột điểm) of her training was
her attainment of the “rainbow body” symbolizing that she had become
a Buddha. She is credited with concealing teachings of Padmasambhava called
“hidden treasures,” many of which have become highly influential in
Tibetan Buddhism particularly in the Nyingmapa tradition in which she is
considered to be a Dakini. In Indian folk belief, a female demon to found
in the company of gods. In Vajrayana Buddhism, Dakini is the inspiring
power of consciousness. In Zen, Dakini has the task of integrating
powers liberated by the cultivator in the process of visualization—Đại
đệ tử của ngài Liên Hoa Sanh, được truyền thống Phật
giáo tây Tạng coi như là người Tây Tạng đầu tiên hoàn
thành lý tưởng Mật giáo về việc thành Phật trong một đời.
Bà sanh ra trong một gia đình quý tộc, nhưng khi cha bà sắp
xếp cho bà kết hôn thì bà trốn đi để tham dự vào việc
tu tập tôn giáo. Điểm tột cùng của việc tu tập của bà
là việc bà đắc được “thân vòng cầu” biểu tượng
cho việc bà đã thành Phật. Người ta cho rằng bà là người
đã tiết lộ giáo thuyết “Ẩn Tàng” của ngài Liên
Hoa Sanh, phần nhiều giáo thuyết này trở nên có ảnh hưởng
cao độ với Phật giáo Tây Tạng, đặc biệt là trong trường
phái Nyingmapa, trong đó bà được xem như là một Dakini. Trong
niềm tin dân gian Ấn độ, Dakini là một con quỷ cái tiến
hóa thành Thánh. Trong Kim Cang thừa, Dakini là sức mạnh linh
cảm của ý thức. Trong Thiền, Dakini có sứ mệnh hợp nhất
sức mạnh được hành giả giải thoát vào tiến trình hữu
hình hóa).
Yeshi
(jap): Hui-Szu—Hui-Ssu (514-577), the third patriarch of the T’ien-T’ai
school—Huệ Tư, vị tổ thứ ba của tông Thiên Thai—See Hui-Ssu.
Yesterday:
Hôm qua—Yesterday was a butcher with a devil mind, today is a Bodhisattva
face—Hôm qua tâm đồ tể, hôm nay Bồ Tát diện.
Yi-Cun-Xue-Feng:
Zen Master Xue-Feng-Yi-Cun—Nghĩa Tồn Tuyết Phong Thiền Sư—Zen
Master Xue-Feng-Yin-Cun was born in 822 in Quan-Chou (now Fu-Jian Province).
He left home to stay at Yu-Jian temple and became a monk at the age of
seventeen—Thiền sư Nghĩa Tồn Tuyết Phong sanh năm 822 tại
Tuyền Châu (bây giờ thuộc tỉnh Phúc Kiến). Năm mười hai
tuổi sư đến ở chùa và xuất gia năm 17 tuổi.
* Xue-Feng
served as a rice cook at T’ong-Shan. One day as he was straining the
rice, T’ong-Shan asked him: “Do you strain the rice out from the sand,
or do you strain the sand out from the rice?” Xue-Feng said: “Sand
and rice are both strained out at once.” T’ong-Shan said: “In that
case, what will the monks eat?” Xue-Feng then tipped over the rice pot.
T’ong-Shan said: “Go! Your affinity accords with Te-Shan!”—Tại
Động Sơn, sư làm trưởng ban trai phạn (Phạn Đầu) đang
đãi gạo. Khâm Sơn hỏi: “Đãi cát bỏ gạo hay đãi gạo
bỏ cát?” Sư đáp: “Gạo cát đồng thời bỏ.” Khâm Sơn
hỏi: “Như vậy đại chúng lấy gì ăn?” Sư bèn lật úp
thau đãi gạo. Khâm Sơn nói: “Cứ theo nhơn duyên nầy, huynh
hợp ở Đức Sơn.”
* When
Xue-Feng left Tong-Shan, Tong-Shan asked him: “Where are you going?”
Xue-Feng said: “I’m returning to Ling-Zhong. Tong-Shan said: “When
you left Ling-Zhong to come here, what road did you take?” Xue-Feng said:
“I took the road through the Flying Ape Mountain.” Tong-Shan
asked: “And what road are you taking to go back there?” Xue-Feng said:
“I’m returning through the Flying Ape Mountains as well.” Tong-Shan
said: “There’s someone who doesn’t take the road through Flying Ape
Mountains. Do you know him?” Xue-Feng said: “I don’t know him.”
Tong-Shan said: “Why don’t you know him?” Xue-Feng said: “Because
he doesn’t have a face.” Tong-Shan said: “If you don’t know him,
how do you know he doesn’t have a face?” Xue-Feng was silent—Sư
đến tạm biệt Động Sơn, Động Sơn hỏi: “Ngươi đi đâu?”
Sư thưa: “Đi về trong đảnh núi.” Động Sơn hỏi: “Đương
thời từ đường nào ra?” Sư thưa: “Từ đường vượn
bay đảnh núi ra.” Động Sơn hỏi: “Nay quay lại đường
nào đi?” Sư thưa: “Từ đường vượn bay đảnh núi đi.”
Động Sơn bảo: “Có người chẳng từ đường vượn bay
đảnh núi đi, ngươi biết chăng?” Sư thưa: “Chẳng biết.”
Động Sơn hỏi: “Tại sao chẳng biết?” Sư thưa: “Y kh
