TỪ ĐIỂN LÀNG MAI 

Ban biên tập Từ Điển Làng Mai 2006

A

B

C

D

Ð

E

G

H

I

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

X

Y

H

Hai cây bưởi (pháp số)  Hai cây bưởi là nhóm các vị cùng được xuất gia tại Làng Mai, gồm các thầy và các sư cô Chân Pháp Trí, Chân Thuần Nghiêm.

Hai lời hứa (pháp số) Hai giới dành riêng cho thiếu nhi (dưới 10 tuổi). Tại Làng Mai, trong lễ truyền thọ Ba Quy và Năm Giới, thay vì phát nguyện hành trì năm giới như đối với người lớn thì các em thiếu nhi hứa với Bụt hai lời hứa để học hỏi và giữ gìn. 1- Lời hứa thứ nhất: Con xin mở rộng lòng thương và tìm cách bảo vệ sự sống của mọi người và mọi loài. 2- Lời hứa thứ hai: Con xin mở rộng tầm hiểu biết để có thể thương yêu và chung sống với mọi người và mọi loài. 

Hai mươi bảy cây hải đường (pháp số) Hai mươi bảy cây hải đường là nhóm các vị cùng được xuất gia ngày 10 tháng 05 năm 2006, gồm các thầy và các sư cô Chân Pháp Cường, Chân Pháp Tầm, Chân Nội Nghiêm, Chân Đóa Nghiêm, Chân Tác Nghiêm, Chân Tinh Nghiêm, Chân Hiệu Nghiêm, Chân Chính Nghiêm, Chân Thuấn Nghiêm, Chân Quốc Nghiêm, Chân Pháp Nhiên, Chân Pháp Diệu, Chân Triển Nghiêm, Chân Pháp Hùng, Chân Kiều Nghiêm, Chân Áo Nghiêm, Chân Pháp Hào, Chân Nhạc Nghiêm, Chân Khả Nghiêm, Chân Phát Nghiêm, Chân Trạm Nghiêm, Chân Pháp Chủng, Chân Họa Nghiêm, Chân Tích Nghiêm, Chân Đán Nghiêm, Chân Pháp Phong, Chân Du Nghiêm. 

Hai mươi mốt cây thốt nốt (pháp số)  Hai mươi mốt cây thốt nốt là nhóm các vị cùng được xuất gia ngày 07 tháng 02 năm 2002 tại Làng Mai, gồm các thầy và các sư cô Chân Pháp Khôi, Chân Cơ Nghiêm, Chân Doanh Nghiêm, Chân Cần Nghiêm, Chân Chỉ Nghiêm, Chân Pháp Điền, Chân Thịnh Nghiêm, Chân Pháp Luân, Chân Pháp Nhẫn, Chân Cung Nghiêm, Chân Thi Nghiêm, Chân Pháp Thân, Chân Thần Nghiêm, Chân Pháp Tự, Chân Pháp Môn, Chân Pháp Hiển, Chân Việt Nghiêm, Chân Nho Nghiêm, Chân Pháp Chiếu, Chân Đàn Nghiêm, Chân Pháp Hữu.

Hà Nghiêm (người) Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hà Nghiêm. Người Mỹ, xuất gia năm 1996 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Dừa. Nhận truyền đăng năm 2002 với bài kệ truyền đăng: Mỗi bước Hà hoa nở gót chân. Uy Nghiêm năm sắc áng mây hồng. Nụ cười trên mắt Quan Âm nữ. Pháp giới phơi bày thể tính không.

Hàm Tiếu Thiền (sách) Một cuốn sách của Thầy Làng Mai, ký bút hiệu Thạc Đức, ấn hành chui năm 1976 tại Việt Nam. Tên nguyên bản là Ý Thức Em Mặt Trời Tỏ Rạng, in ở hải ngoại dưới đề Phép Lạ Của Sự Tỉnh Thức. Được dịch ra nhiều thứ tiếng và được sửa chữa và tái bản nhiều lần. Bản tiếng Anh là The Miracle of Mindfulness, được nhà in Beacon xuất bản từ ba chục năm nay và vẫn được tiếp tục bán đều đều, chưa bao giờ đứt đoạn.

Hành Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hành Nghiêm. Người Mỹ, xuất gia năm 2001 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Trà Mi.

Hạ Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hạ Nghiêm. Người Việt Nam, xuất gia năm 2005 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hướng Dương.

Hạc Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hạc Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Thụy Điển, sinh năm 1980, xuất gia năm 2003 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Hồ Đào.

Hạnh Liên (người) Một vị xuất gia nữ tu học tại Tu Viện Bát Nhã thuộc Làng Mai. Người Việt Nam, sinh năm 1972, xuất gia năm 1991 tại Việt Nam.

Hạnh môn (thuật ngữ)  Chiều hành động. Đây là chiều (dimension) thứ ba mà Thầy Làng Mai đề nghị để bổ túc cho hai chiều đã được đề cập tới trong tông Thiên Thai là tích môn và bản môn. Hạnh môn là nói tới công hạnh của các vị Bồ Tát trong kinh Pháp Hoa. Tác giả sách Sen Nở Trời Phương Ngoại đề nghị nên chia các phẩm trong kinh Pháp Hoa thành ba nhóm: tích môn, bản môn và hạnh môn.

Hạnh Nhu (người) Một vị giáo thọ xuất gia nữ, được Thầy Làng Mai truyền đăng năm 2004 với bài kệ truyền đăng như sau: Hạnh xưa Nhu thuận ánh trăng rằm. Lối cũ tìm về thấy Phật tâm. Đại địa muôn đời xinh đẹp mãi. Họp ngàn chim én tạo mùa xuân.

Hạnh Phúc Mộng Và Thực (sách) Một cuốn sách của Thầy Làng Mai, bình giảng kinh Tam Di Đề (Samaddhi sutra), do nhà xuất bản Lá Bối, Hoa Kỳ ấn hành năm 2001 và in tại Việt Nam năm 1999 và 2001. Đề tài của sách là tuổi trẻ, lý tưởng và tình yêu.

Hạt giống (thuật ngữ)  Xem chủng tử.

Hải đảo tự thân (thuật ngữ) Nơi nương tựa vững chãi nhất. Tiếng Phạn là atmadìpa (Pali là attadìpa). Vào năm cuối trước khi nhập diệt, Bụt dạy các vị đệ tử đừng nương vào một ai khác, phải trở về nương tựa nơi chánh pháp trong tự thân (tự quy y pháp), một hải đảo vững chãi, an ninh, không bị sóng biển dập vùi. Bụt dạy: ‘Quý vị phải thực tập làm hải đảo tự thân, biết nương tựa nơi chính mình, đừng nương tựa vào một hải đảo nào khác hay một ai khác. Điều này có nghĩa là thực tập an trú trong phép quán niệm...’ (kinh Hải Đảo Tự Thân, Tạp A Hàm 639). Bài kệ Hải Đảo Tự Thân đã được phổ nhạc có thể được sử dụng để thực tập thiền ngồi, thiền đi hay là những lúc mình thấy bất an và thiếu vững chãi: Quay về nương tựa, hải đảo tự thân. Chánh niệm là Bụt, soi sáng xa gần. Hơi thở là Pháp, bảo hộ thân tâm. Năm uẩn là Tăng, phối hợp tinh cần. Thở vào thở ra, là hoa tươi mát, là núi vững vàng, nước tĩnh lặng chiếu, không gian thênh thang.

Hải Thiệu (người)  Xem Cương Kỷ 

Hải Triều Âm (tạp chí) Tạp chí do Thầy Làng Mai làm chủ bút, thầy Hộ Giác làm chủ nhiệm, phật tử Võ Đình Cường làm thư ký, cơ quan chính thức của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, số đầu tiên xuất bản năm 1964. Hiện còn được lưu trữ tại thư viện của trường đại học Cornell.

Hảo Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hảo Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Úc, xuất gia năm 1999 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Anh Đào.

Hân Nghiêm  (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hân Nghiêm. Xuất gia năm 1998 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Táo.

Hằng Nghiêm  (người)  Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hằng Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Mỹ, sinh năm 1972, xuất gia năm 1997 tại Key West, Florida, Hoa Kỳ, thuộc gia đình xuất gia Cây Phượng, nhận truyền đăng năm 2004, với bài kệ truyền đăng như sau: Bi quán dòng khơi biển tịnh Hằng. Ngôn hành từ ái lộ Nghiêm thân. Hoàng oanh trong liễu vừa lên tiếng. Ưu đàm hé cánh hiện toàn chân.

Helping the Buddha To Be Born (sách) Một cuốn sách nguyên bản bằng tiếng Anh đăng lại bài pháp thọai của Thầy Làng Mai ngày 8 tháng 6 năm 1991 do nhà in Being Books xuất bản năm 1997 tại Anh.

Hiền Hạnh (người)  Một vị xuất gia nữ tu học tại Làng Mai, gốc chùa Diệu Nghiêm, Huế. Người Việt Nam, sinh năm 1978, xuất gia năm 2003 tại Việt Nam. 

Hiền Hòa (người)  Một vị xuất gia nữ tu học tại Làng Mai, gốc chùa Diệu Nghiêm, Huế. Người Việt Nam, sinh năm 1985, xuất gia năm 2003 tại Việt Nam.

Hiền Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hiền Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Úc, sinh năm 1977, xuất gia năm 2002 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Xoan.

Hiện pháp (thuật ngữ)  Giây phút hiện tại, những gì đang xảy ra trước mắt mình trong giây phút hiện tại (drstàdharma).

Hiện Pháp Lạc Trú (bài tụng) Một bài tụng được sử dụng trong các công phu sáng hoặc chiều tại các thiền viện, có thể dùng cho cả hai phái Thiền tông và Tịnh Độ tông. Đây là một trong những bài tụng mới nên chưa có trong sách Nhật Tụng Thiền Môn năm 2000 và Nghi Thức Tụng Niệm Đại Toàn.

Hiện pháp lạc trú (thuật ngữ) Có khi gọi là hiện pháp lạc cư (tiếng Phạn là Dristadharmasukhavihara), có nghĩa là sống hạnh phúc ngay trong giây phút hiện tại. Trong kinh Người Áo Trắng (Ưu Bà Tắc kinh, Trung A Hàm 128) Bụt dạy cư sĩ Cấp Cô Độc và năm trăm người bạn trong giới thương gia phương pháp sống hạnh phúc ngay trong giây phút hiện tại bằng cách thực tập ba quy, năm giới và các phép tùy niệm: Niệm Bụt, niệm Pháp, niệm Tăng và niệm Giới. Xem Đây là tịnh độ, Đã về đã tới và Bây giờ ở đây.

Hiện pháp tịnh độ (thuật ngữ) Tịnh độ được tiếp xúc ngay bây giờ và ở đây. Xem đây là tịnh độ và mỗi bước chân đi vào tịnh độ.

Hiệu Lực Cầu Nguyện (sách) Một cuốn sách của Thầy Làng Mai do nhà Lá Bối, Hoa Kỳ xuất bản lần đầu năm 2003 và đã được dịcch sang tiếng Anh với nhan đề The Energy of Prayer.

Hiệu Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hiệu Nghiêm. Người Việt Nam, sinh năm 1982, xuất gia năm 2006 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hải Đường.

Hiểu và Thương (thuật ngữ, tổ chức)  1. Hiểu biết (trí) và thương yêu (bi). Chưa hiểu được những khó khăn và khổ đau với những gốc rễ xa gần của các khổ đau ấy của một người thì chưa có thể chấp nhận và thương yêu được người ấy. Muốn hiểu thì phải có thì giờ để quán chiếu và lắng nghe. Lắng nghe để hiểu, nhìn thấu để thương, là sự thực tập để thiết lập truyền thông và nuôi dưỡng hạnh phúc. Bồ Tát Quan Thế Âm là biểu tượng cho khả năng lắng nghe, Bồ Tát Văn Thù là biểu tượng cho khả năng nhìn thấu. Đã hiểu thì thế nào cũng thương, đã thương có nghĩa là đã hiểu. Con không hiểu được cha thì chưa thể thương cha, cha chưa hiểu được con thì tình thương vẫn chưa phải là tình thương đích thực, vì vậy vẫn còn làm cho con khổ. ‘Hiểu thương chẳng trách móc người, hiện thân Bồ Tát giữa nơi đạo tràng’ và ‘Đi qua cầu hiểu tới cầu thương’ là những câu nói thường sử dụng ở Làng Mai.  2. Tên chương trình công tác xã hội của Làng Mai tại Việt Nam, gồm có các trường mẫu giáo, trường huấn nghệ.

Hoa Cau (điện đường) Phòng nghỉ của Thầy Làng Mai tại chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Hoa Nghiêm (người) Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hoa Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Anh, sinh năm 1959, xuất gia năm 1991 tại Làng Mai. Nhận truyền đăng năm 1999 với bài kệ truyền đăng: Hoa trái thương yêu nguyền hiến tặng. Nghiêm hành tam học rạng uy nghi. Đào lý vườn tâm bừng sắc thắm. Sân ngoài tùng bách nét phương phi.

Hoa Ô Môi (cơ sở) Quán sách tại chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Hoa rác tương tức (thuật ngữ)  Tính cách hữu cơ của hoa và rác, của phiền não và bồ đề. Xem Chuyển rác thành hoa.

Hoa Sen (sách) Văn tập kỷ niệm lớp giáo lý phổ thông tại Cầu Đất nhân dịp mãn khóa năm 1952, do Liên Hoa xuất bản.

Hoa Sen Trong Biển Lửa (sách) Một cuốn sách của Thầy Làng Mai do nhà Lá Bối, Sài Gòn xuất bản lần đầu năm 1967. Bản dịch tiếng Anh dưới tựa đề Vietnam, Lotus in a Sea of Fire do nhà Hill and Wang ấn hành.

Hóa Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hóa Nghiêm. Người Việt Nam, định cư tại Đức, sinh năm 1963, xuất gia năm 2001 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Dâu Tây.

Hòa Ái (tháp miếu)  Một tháp chuông thuộc Chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Hòa Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hòa Nghiêm. Người Gia Nã Đại, xuất gia năm 1999 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Mộc Lan.

Họa Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Họa Nghiêm. Người Việt Nam, sinh năm 1989, xuất gia năm 2006 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hải Đường.

Học Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Học Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Mỹ, sinh năm 1975, xuất gia năm 2000 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Bông Sứ. 

Họp chúng buổi sáng (sinh hoạt) Buổi họp đứng thành vòng tròn của đại chúng mỗi chùa, được triệu tập vào buổi sáng sau khi ăn sáng để phân phối công tác và để mọi người cho biết sẽ chấp tác gì vào buổi sáng hôm ấy. Buổi họp thường bắt đầu bằng một vài bài thiền ca, và không kéo dài quá 15 phút. Tiếng Anh là community meeting. Họp chúng buổi sáng có tác dụng rất tốt trong hướng xây dựng tình huynh đệ.

Hồng (sách) Một tập truyện ngắn của Thầy Làng Mai do nhà xuất bản Lá Bối Châu Âu ấn hành bằng tiếng Pháp năm 1980, dịch từ nguyên bản tiếng Việt trong cuốn Bưởi xuất bản năm 1979.

Hồng Giòn (cơ sở) Một cư xá thuộc chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Hồng Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hồng Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Úc, xuất gia năm 2002 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Xoan.

Hộp bánh Lu (thuật ngữ) Một hộp bánh bích quy do hãng Le fèvre Utile (LU) ở Pháp sản xuất. Ngày xưa trong thời thuộc địa, nhiều thiếu nữ đã sử dụng chiếc hộp này để giữ những lá thư tình mình nhận được. Đọc lại những lá thư tình ấy là có cơ hội tưới tẩm hạt giống ân tình ngày xưa để có thêm cơ hội tha thứ và phục hồi thương yêu, cũng như cơn mưa làm mát dịu một mảnh đất khô cằn và khiến cho hạt giống có cơ hội nẩy mầm. Thầy Làng Mai thường dùng hình ảnh này để dạy về pháp môn tưới tẩm hạt giống tốt. 

Hộ Nghiêm (người)  Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hộ Nghiêm. Người Việt Nam, sinh năm 1950, xuất gia năm 2000 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Bông Sứ.

Hộ Trì (điện đường)  Một cư xá thuộc đạo tràng Thanh Sơn, tu viện Rừng Phong, Hoa Kỳ.

Hội Ngàn Sao (điện đường) Một thiền đường thuộc chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Hội Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hội Nghiêm. Người Việt Nam, xuất gia năm 1999 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Anh Đào.

Hơi thở chánh niệm (phép tu) Hơi thở đầu tiên trong mười sáu phép quán niệm về hơi thở được Bụt dạy trong Kinh Quán Niệm Hơi Thở. Phép đầu là “Thở vào tôi biết là tôi đang thở vào, thở ra tôi biết là tôi đang thở ra”. Đây là phép nhận diện hơi thở. Ta cứ thở tự nhiên trong bất cứ tư thế nào của thân thể, và chỉ cần để hết tâm ý vào hơi thở. Thở như thế chỉ trong vài chục giây là thân tâm ta về lại với nhau và ta thực sự có mặt trong giây phút hiện tại. Tiếp tục thở như thế, ta sẽ thấy hơi thở tự nhiên trở nên êm dịu, sâu lắng và điều hòa và thân cũng như tâm sẽ có cảm giác dễ chịu, an lạc. Năng lượng chánh niệm do hơi thở chế tác tiếp tục bảo hộ ta, giúp ta an trú trong giây phút hiện tại, không để cho ưu tư, lo lắng và thất niệm kéo ta đi về quá khứ hay tương lai.

Hơi Thở Của Bụt (khóa tu) Tên một khóa tu 21 ngày được tổ chức tại Làng Mai năm 2006.

Huyền Nghiêm (người)  Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Huyền Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Gia Nã Đại, xuất gia năm 1998 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Táo. Nhận truyền đăng năm 2004 với bài kệ truyền đăng: Pháp hoa trình Huyền chỉ. Đại địa hiện trang Nghiêm. Bồ tát tùng địa xuất. Giáo diễn đắc chân truyền.

Hương Nghiêm (người) Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hương Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Mỹ, sinh năm 1965, xuất gia năm 1992 tại Làng Mai. Nhận truyền đăng năm 1999 với bài kệ truyền đăng: Hương sắc vườn xưa nguyện vẹn mãi. Nghiêm uy non cũ vẫn anh linh. Xuân sang mở sáng chân trời rộng. Tay nắm tay ca giữa thái bình.

Hương Tích (lễ lược) Tên một đại giới đàn được tổ chức tại Làng Mai trong khóa An Cư Kiết Đông 1993-1994. 

Hướng Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hướng Nghiêm. Người Việt Nam, xuất gia năm 2005 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hướng Dương.

Hướng Thiện (sách) Một văn tập do Thầy Làng Mai làm chủ bút, do nhóm Phật Giáo Thiện Hữu, Đà Lạt chủ trương xuất bản năm 1951, in tại nhà in Nguyễn Văn Huấn, Sài Gòn.

Hướng Về Kính Lạy (bài tụng) Một bài tụng được sử dụng trong các công phu sáng hoặc chiều tại các thiền viện, có thể dùng cho cả hai phái Thiền tông và Tịnh Độ tông. Có trong sách Nhật Tụng Thiền Môn năm 2000 và Nghi Thức Tụng Niệm Đại Toàn do Đạo Tràng Mai Thôn biên soạn, nhà xuất bản Lá Bối ấn hành.

Hướng về Tam Bảo (bài tụng) Một bài tụng được sử dụng trong các công phu sáng hoặc chiều tại các thiền viện, có thể dùng cho cả hai phái Thiền tông và Tịnh Độ tông. Đây là một trong những bài tụng mới nên chưa có trong sách Nhật Tụng Thiền Môn năm 2000 và Nghi Thức Tụng Niệm Đại Toàn.

Hữu Nghị (điện đường)  Một cư xá thuộc chùa Pháp Vân, Xóm Thượng, Làng Mai.

Hy Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hy Nghiêm. Người Việt Nam, sinh năm 1989, xuất gia năm 2006 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hồng Giòn.

Hỷ Nghiêm (người) Một vị giáo thọ nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Hỷ Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Mỹ, sinh năm 1967, xuất gia năm 1996 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Dừa. Nhận truyền đăng năm 2002 với bài kệ truyền đăng: Ngàn tay công đức nâng tùy Hỷ. Giọt nước cành dương cõi tịnh Nghiêm. Liễu lục hoa hồng lên tiếng gọi. Tan sương đầu ngõ bước chân thiền.

TVHS