TỪ ĐIỂN LÀNG MAI 

Ban biên tập Từ Điển Làng Mai 2006

A

B

C

D

Ð

E

G

H

I

K

L

M

N

O

P

Q

R

S

T

U

V

X

Y

A

A Joyful Path (sách) Một cuốn sách nguyên bản bằng tiếng Anh do các thầy, các sư cô và các đạo hữu của Làng Mai biên soạn. Nhà Parallax xuất bản năm 1994 tại Hoa Kỳ, kỷ niệm 10 năm thành lập Đạo Tràng Mai Thôn.

A Lifetime Of Peace (sách) Một cuốn sách nguyên bản bằng tiếng Anh gồm nhiều tác giả trong đó có nhiều bài từ nhiều sách khác nhau của Thầy Làng Mai. Nhà xuất bản Marlowe & Company ấn hành lần thứ nhất năm 2003 tại Hoa Kỳ.

A Pebble for Your Pocket (sách) Một cuốn sách nguyên bản bằng tiếng Anh của Thầy Làng Mai do nhà Parallax xuất bản năm 2001 tại Hoa Kỳ. Được dịch ra nhiều thứ tiếng và xuất bản ở nhiều nước trên thế giới.

Ai là người niệm Phật (thuật ngữ) Một thoại đầu nổi tiếng giúp cho những hành giả tịnh độ thực tập thiền quán. Ta thường có cảm tưởng là ta đã biết Bụt là ai rồi, chỉ còn có một vấn đề là ta chưa biết ta là ai. Ta đang là người niệm Bụt. Thoại đầu này là một lời mời mọc các hành giả tịnh độ trở về quán chiếu bản thân để tìm ra cho được mặt mũi đích thực (bản lai diện mục) của mình. Thầy Làng Mai thường cảnh báo rằng nếu mình nghĩ mình đã biết Bụt là ai rồi, thì mình lầm. Sự thực là mình chưa biết mình là ai, mà mình cũng chưa thật sự biết Bụt là ai. Bụt có thể mới chỉ là một ý niệm mình có trong đầu về Bụt mà chưa phải là Bụt tự thân. Trong một buổi pháp thoại nói tại trường Đại Học Đông Quốc ở Hán Thành, Thầy Làng Mai có nói một câu làm cho vị thông dịch bối rối không thông dịch được, đó là câu: Nếu anh nghĩ rằng anh đã biết Bụt là ai thì anh lầm rồi (if you think you know who the Buddha is, you are wrong). Câu nói này cũng là một thoại đầu.

Am Mây Ngủ (sách) Một cuốn sách (truyện ngoại sử) của Thầy Làng Mai do nhà xuất bản Lá Bối Paris ấn hành năm 1982, được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới và được tái bản nhiều lần. Bản dịch tiếng Anh dưới tựa đề Hermitage Among the Clouds do nhà Parallax ấn hành. Đây là cuốn sách nói về công chúa Huyền Trân từ khi còn tấm bé cho đến lúc lớn lên, về làm hoàng hậu của vua Chàm, và khi vua Chàm mất, được tướng Trần Khắc Chung vâng lệnh vua Anh Tông tìm cách cứu về để khỏi bị lên giàn hỏa với vua Chàm. Sau khi về nước, công chúa đã lên hầu thăm phụ vương là vua Trần Nhân Tông lúc ấy đã xuất gia hiệu là Trúc Lâm Đại Sĩ trên núi Yên Tử. Cuộc gặp gỡ trên núi của hai cha con rất cảm động. Sau khi Trúc Lâm Đại Sĩ thị tịch, công chúa đã được Thiền Sư Bảo Phác cho xuất gia, và một thời gian sau đó nữa đã về tu trên chùa Côn Sơn. Sách tuy nói về công chúa Huyền Trân nhưng thật ra đã nói rất nhiều về Trúc Lâm Đại Sĩ với phong độ và đạo đức của Ngài.
An Dưỡng Trùng Quang (điện đường)  Tổ đường của tổ đình Từ Hiếu. 

An Lạc Từng Bước Chân (sách) Một cuốn sách dịch từ nguyên bản tiếng Anh của Thầy Làng Mai do nhà xuất bản Lá Bối, Hoa Kỳ ấn hành lần đầu năm 1995. Được dịch ra nhiều thứ tiếng và được tái bản nhiều lần ở nhiều nước trên thế giới. 
Nguyên bản tiếng Anh dưới tựa đề Peace Is Every Step do nhà Parallax ấn hành.

An Trú Trong Hiện Tại (sách) Một cuốn sách của Thầy Làng Mai do tu viện Kim Sơn, Hoa Kỳ ấn hành năm 1987, nhà xuất bản Lá Bối, Hoa Kỳ tái bản năm 1990, in tại Việt Nam năm 1996. Sách cho ta thấy những nét chính của phép tu tập theo truyền thống Làng Mai.

Anh Đào (cơ sở) Một cư xá thuộc chùa Cam Lộ, Xóm Hạ, Làng Mai.

Anh Nghiêm (người)  Một vị giáo thọ xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Anh Nghiêm. Người Việt Nam, quốc tịch Anh, xuất gia năm 1998 tại Làng Mai, thuộc gia đình xuất gia Cây Sung. Nhận truyền đăng năm 2006 với bài kệ truyền đăng: Gươm thiêng đáng bậc Anh hào. Thâm Nghiêm rừng tía lối vào chân tâm. Đường bay chắp cánh thiên thần. Quê hương giếng nước thơm trong vẫn chờ.

Ái ngữ (phép tu)  Một trong những phương pháp thực tập quan trọng của Làng Mai, xuất phát từ sự thực tập chánh ngữ trong truyền thống đạo Bụt và thực tập giới thứ tư trong năm giới. Ý thức được rằng lời nói có thể đem lại hạnh phúc hoặc khổ đau cho người, vì vậy nguyện thực tập nói lời ái ngữ để mang lại hạnh phúc cho người khác, nghĩa là thực tập chỉ nói những lời có thể gây thêm niềm tự tin, an vui và hy vọng, những lời chân thật có giá trị xây dựng sự hiểu biết và hòa giải, không nói những điều sai với sự thật, những lời gây chia rẽ và căm thù, không loan truyền những tin mà mình không biết chắc là có thật, không phê bình và lên án những điều mình không biết chắc, không nói những điều có thể tạo nên sự bất hòa trong gia đình và đoàn thể, những điều có thể làm tan vỡ gia đình và đoàn thể. 

Ái Ngữ Lắng Nghe (bài tụng) Một bài tụng được sử dụng trong các công phu sáng hoặc chiều tại các thiền viện, có thể dùng cho cả hai phái Thiền tông và Tịnh Độ tông. Đây là một trong những bài tụng mới nên chưa có trong sách Nhật Tụng Thiền Môn năm 2000 và Nghi Thức Tụng Niệm Đại Toàn.

Ăn cơm im lặng (pháp môn)  Ăn cơm trong im lặng giúp ta dễ dàng thực tập chánh niệm, thiết lập thân tâm vững chãi trong khi ăn. Còn gọi là Ăn cơm chánh niệm. Đây là phép thực tập rất sâu sắc. Chúng ta không nói chuyện là để thưởng thức một cách trọn vẹn thức ăn và sự hiện diện của những người xung quanh. Đừng để tâm ý bị lôi kéo bởi quá khứ, tương lai và những lo lắng, buồn giận và suy nghĩ vẩn vơ trong hiện tại. Ta nên hiến tặng sự có mặt của ta cho tăng thân để năng lượng chánh niệm thêm hùng hậu. Trong khi xếp hàng xới cơm và lấy thức ăn, ta cũng nhiếp tâm thực tập các bài thi kệ. Lấy thức ăn xong, đi tới chỗ của mình, ngồi xuống, ta lập tức theo dõi hơi thở, đừng chờ đợi. Trước khi ăn ta thực tập năm phép quán. Ta ăn trong chánh niệm để thấy được rằng ta sống được là nhờ thức ăn mà thức ăn ấy là do trái đất, mặt trời, những cơn mưa nắng và công phu lao tác của nhiều người. Lòng ta tràn đầy niềm biết ơn và hoan hỷ. Khi nhai, ta ý thức là ta đang nhai thức ăn để tiếp xúc sâu sắc với thức ăn. Đừng nhai những dự án trong đầu, những buồn giận, những lo lắng; đừng nhai quá khứ và tương lai. Ta nhai khoảng 30 lần cho thức ăn trở thành chất loãng, rất dễ tiêu và bổ dưỡng. Như thế ta không cần phải lấy nhiều cơm mà chất dinh dưỡng vẫn đầy đủ và thân thể lại còn khỏe mạnh hơn. Lâu lâu, ta ngừng lại để tiếp xúc với sự có mặt của tăng thân, để thực sự thấy mình may mắn đang được thực tập chánh pháp với tăng đoàn.

Ánh Xuân Vàng (sách) Một tập thơ của Thầy Làng Mai do nhà xuất bản Long Giang, Sài Gòn ấn hành năm 1950, họa sĩ Lê Văn Vinh vẽ phụ bản. Tập thơ phản ánh được thời đại chinh chiến, những khổ đau, những hy sinh của quốc dân nhất là của người trẻ trong cuộc chiến tranh chống Pháp dành độc lập của dân tộc Việt Nam.

Áo lụa thiền hành (bài hát)  Một bài hát do sư cô Chân Đoan Nghiêm viết lời, nhạc sĩ Anh Việt phổ nhạc. Trải dài trên mặt đất. Là áo lụa thiền hành. Dệt bằng tơ vô giá. Đính kim cương long lanh. Bước chân là con thoi. Tơ giăng là hơi thở. Thời gian và không gian. Dệt đan không kẽ hở. Khoác  áo luạ thiền hành. Từng phút giây linh động. Niềm an lạc trào tuôn. Tuyệt vời trên sự sống.

Áo Nghiêm (người) Một vị xuất gia nữ của Làng Mai, tên đầy đủ là Chân Áo Nghiêm. Người Việt Nam, sinh năm 1987, xuất gia năm 2006 tại Việt Nam, thuộc gia đình xuất gia Cây Hải Đường.

Áo sơ mi trắng (giai thoại) Vào những năm đầu mới thành lập Làng Mai, thường có các cha mẹ và các em bé từ Paris và nhiều nơi khác ở Pháp về Làng Mai tu học. Năm đó có một em bé về Làng một mình, em đến gặp sư cô Chân Không và thưa với sư cô: “Thưa sư cô, mẹ con dặn là xin sư cô gửi cho mẹ con một áo sơ mi trắng”.  Mới nghe em bé nói sư cô Chân Không rất ngạc nhiên và tự hỏi: “Ở Làng làm gì có áo sơ mi trắng mà mẹ của em bé lại xin gửi?!” Nhưng sư cô chợt hiểu ra rằng: “Chắc có lẽ mẹ của em bé này muốn sư cô gửi cho bà cuốn Đường Xưa Mây Trắng rồi!” Sau đó sư cô đã gửi cho mẹ của em bé cuốn Đường Xưa Mây Trắng – sách của Thầy Làng Mai viết về cuộc đời của Bụt (tiếng Anh có tựa đề là Old Path White Cloud), và quả thực là đúng như vậy.

Ảo Hóa (bài hát)  Một bài hát do Thầy Làng Mai viết lời và phổ nhạc. Mí mắt chân trời mỏi. Đầu núi nghiêng nghiêng tìm gối tựa. Đêm về thơm giấc cỏ hoa. Ảo hóa, bàn tay gió dậy. Ngân hà nến ngọc lung linh. Khung cửa lưng đồi bỏ ngỏ. Sao băng vụt cháy lời kinh. Vạn kiếp xoay quanh vòng mộng mị. Đêm nay chợt thấy chân hình.

Ảo Tưởng (sách) Một tập truyện ngắn nhiều tác giả do nhà xuất bản Lá Bối ấn hành năm 1971. Các truyện của Thầy Làng Mai được ký dưới các bút hiệu Thiều Chi, Nhất Hạnh và Tuệ Uyển.

TVHS