MỤC
TIÊU CỦA ĐẠO PHẬT
Theo
quan điểm của đạo Phật, tâm của những người bình thường
thì yếu đuối và bị bóp méo do bởi vọng tưởng và những
xúc tình mà nó chứa đựng. Như một kết quả, chúng
ta không thể thấy những sự vật, sự kiện như chúng thực
sự hiện hữu, những gì chúng ta thấy chỉ là những hình
ảnh hay quan điểm đã bị đóng khuôn hay bóp méo và định
nghĩa bởi chính cảm tình hay thành kiến của chúng ta.
Mục
tiêu của đạo Phật là để lìa xa những sự bóp méo, thiên
kiến hay đóng khuôn của tâm và vì vậy thuận tiện cho những
nhận thức giá trị hưng khởi. Cho đến khi nào chúng
ta chưa nhổ được gốc rể của những vọng tưởng,
nhận thức của chúng ta vẫn duy trì sự nhiễm ô; khi chúng
ta tịnh hóa chúng thì chúng ta thể nhập vào trạng thái luôn
luôn trực nhận thực tại như nó là. Rồi thì, bởi
vì tâm chúng ta vốn là hiện hữu trong tuệ trí toàn hảo
và giải thoát, thân và khẩu chúng ta tự động hành xử trong
những phương hướng thiện hảo, lành mạnh, tráng kiện.
Điều này không chỉ lợi ích cho chúng ta mà cũng cho những
người khác, cho cả đời sống hiện tại và những đời
sống tiếp theo trong tương lai. Vì vậy, đạo Phật được
cho là một con đường không đơn thuần là tín ngưỡng mà
cũng là một thành phần của lý trí và tri thức.
LÀM THẾ NÀO
ĐỂ HỌC PHẬT
Người
Tây Tạng may mắn được sinh ra trong một xã hội nơi tri thức
tâm linh cả thuận lợi sẵn sàng lẫn được đề cao giá
trị. Đã được sinh trưởng trong một xã hội giàu có
về tâm linh như thế thì chúng ta có thể thụ hưởng gia tài
tâm linh ấy, không nhiều thì ít. Chính Đức Phật đã
từng nói rằng: “Hãy thử nghiệm lời ta nói như người
thợ kim hoàn thử vàng trước khi chấp nhận nó”.
Đức Phật đã dạy mọi người của tất cả mọi chủng
tính và mọi trình độ hiểu biết trong một thời gian dài.
Bởi vậy cho nên, mỗi lời Phật dạy phải chứa đựng đầy
đủ một cách cẩn thận những ý nghĩa và giá trị để quyết
định hoặc nó là giáo nghĩa chân thật hay chỉ là biểu tượng
ẩn dụ vậy. Nhiều lời dạy được tuyên thuyết trong
những trường hợp đặc biệt hay được biểu lộ trong
những sự hiểu biết giới hạn. Chấp nhận bất cứ
một giáo thuyết nào hay một quan điểm nào mà không trước
hết nghiên cứu phân tích nó một cách cẩn thận thì giống
như xây dựng một lâu đài trên băng tuyết – sự thực hành
sẽ không vững chắc kiên định và thiếu vắng căn bản của
chiểu rộng lẫn chiều sâu.
SỰ THỰC HÀNH
GIÁO PHÁP
“Sự
thực hành giáo pháp” nghĩa là gì? Nghĩa đen được
dịch, có nghĩa " những sự cầm giữ nào đấy "; hay là sự
thọ trì; pháp là tâm linh giáo nghĩa là điều gìn giữ
và hướng dẫn chúng ta vượt thoát khổ đau. Đạo Phật
quả quyết rằng tại một thời điểm mà tâm chúng ta bị
bao trùm bởi năng lực của vọng tưởng phiền não và ảo
ảnh thiên lệch,một cách căn bản có một phương diện của
tâm là thanh tịnh bản nhiên và không nhiễm ô, và bởi sự
phát triển sự thanh tịnh này và tẩy xóa những sự lu mờ
u ám của tinh thần, chúng ta được ngăn lại hay tách rời
với khổ đau và những kinh nghiệm không hài lòng.
Đức
Phật đã dạy về tiềm năng thanh tịnh của tâm như giáo
nghĩa căn bản của Đạo Phật, và Pháp Xứng* (Dharmakirti),
một luận sư Ấn độ xuất hiện một thiên niên kỷ sau,
đã đề xuất một cách hợp lý giá trị của nó. Khi
hạt giống giác ngộ này được phát triển một cách đầy
đủ thích đáng, chúng ta thể nhận kinh nghiệm của niết
bàn, ngài Pháp Xứng đã làm cho có giá trị một cách hợp
lý toàn bộ hình ảnh phổ quát của giáo nghĩa đạo Phật,
kể cả luật nghiệp báo, nhận thức tái sinh, khả năng giải
thoát và sự toàn thiện, toàn hảo, toàn trí, tính bản nhiên
của ba điều quý báu hay tam bảo: Phật, Pháp và Tăng.
Để
cho phương thức thực hành thực tế, thật là sai lầm khi
thọ trì mà không có một sự hiểu biết tương ứng hợp
lý về giáo thuyết. Chúng ta phải nên biết rõ ràng chúng
ta đang làm gì và tại sao, đặc biệt những ai trong chúng
ta là nam nữ tu sĩ và đã nguyện cống hiến trọn đời mình
để thực hành giáo pháp; chúng ta nên thận trọng một cách
đặc biệt để thực hành một cách toàn thiện. Tăng
già rất quan trọng cho sự ổn định bền bỉ của giáo thuyết,
vì vậy, chúng ta nên hành động một cách tuyệt hảo, tích
cực nhất để noi gương chính đức Phật. Những ai quan
tâm đến đời sống xuất gia nên trước hết suy tính rõ
ràng; không cần thiết để trở nên một tu sĩ chỉ là một
tu sĩ thấp kém. Tăng già có trách nhiệm để biểu hiện
hiển lộ giáo nghĩa và giới luật. Nếu muốn hướng
đến một đời sống bình thường, hãy để đời sống tự
viện cho những ai thiên về tâm linh mạnh mẻ to lớn hơn và
đơn giản hành trì như một cư sĩ thật tốt như chúng ta
có thể làm.
Tất
cả những tôn giáo trên thế giới giống nhau trong điểu là
chúng cung cấp những phương pháp để phát triển những khía
cạnh tích cực,bổ ích, lành mạnh của tâm linh và trừ khử
những thứ tiêu cực, độc hại, bệnh hoạn. Đạo Phật
là một tôn giáo phong phú một cách đặc biệt bởi vì được
phát triển ở Ấn Độ khi xứ sở này ở vào thời cao điểm
của tâm linh và triết lý, nó giới thiệu hoàn toàn cả một
phạm vi của những quan điểm tâm linh lẫn một cách tiếp
cận hợp lý tới những phương pháp của sự phát triển tâm
linh. Điều này đặc biệt quan trọng trong kỷ nguyên
hiện đại, khi tâm thức lý trí được gởi gắm một niềm
tin như thế.
Vì
khía cạnh lý trí này, đạo Phật đã chỉ có một ít khó
khăn khi đối diện với thế giới hiện đại. Quả vậy,
nhiều khám phá của khoa học hiện đại, như vật lý nguyên
tử, điều được xem như là những khám phá mới, đã từng
được bàn luận trong kinh điển đạo Phật từ lâu xưa.
Bởi vì Đức Phật dạy những đệ tử trong Di giáo rằng,
không nên chấp nhận bất cứ điều gì bằng sự tin tưởng
tín ngưỡng đơn thuần, mà chỉ khi qua khảo sát hợp lý của
lý trí. Thế giới của đạo Phật luôn luôn xem xét để
giữ gìn tâm linh thẩm sát rất sống động trong phạm vi của
nó. Điều này không giống như nhiều những tôn giáo
khác, điều này đòi hỏi trên sự thật hay chân lý và vì
vậy không bao giờ cho phép bất cứ một loại thẩm sát nào
dường như đe dọa sự diễn tả giới hạn thực tại.
BA NƠI NƯƠNG
TỰA TÔN QUÝ
Cho
dù bạn có là một Phật tử hay không được quyết định
do bởi bạn quy y ba ngôi tôn quý – Phật, Pháp và Tăng - hay
không, một cách thuần túy, từ trong chiều sâu của con tim
của chúng ta. Đơn giản tụng kinh, lần chuỗi hay đi
kinh hành chung quanh chùa viện không làm cho chúng ta trở thành
một người Phật tử. Ngay cả con khỉ có thể được
dạy để làm những việc ấy. Giáo Pháp là vấn đề
của tâm và tinh thần, không phải là những hành động bên
ngoài. Vì vậy, để là một Phật tử, chúng ta phải
hiểu chính xác thế nào là “Nương tựa ba ngôi tôn quý”
và sự liên hệ của Tam quy với đời sống tâm linh.
Với
sự tôn kính nương tựa nơi Phật bảo, chúng ta nói về NHÂN
quy y Phật – tất cả chư Phật trong quá khứ, hiện tại
và tương lai, bậc thích đáng thiết yếu nhất với chúng
ta là Phật Thích Ca – và QUẢ quy y Phật – nương tựa nơi
khả năng giác ngộ của chính chúng ta, Đức Phật mà mỗi
chúng ta sẽ trở thành. Khi quy y Pháp bảo, nương tựa nơi
giáo pháp, nương theo lời Phật dạy, có giáo nghĩa được
tuyên thuyết trong kinh điển và điều tâm linh thực chứng
theo những gì đã được dạy. Và cuối cùng, chúng ta
quy y Tăng bảo, cả phàm Tăng, nam nữ tu sĩ, những người
là biểu tượng của Tăng già, và những Thánh Tăng -
đấy là những người đã đạt được kinh nghiệm thiền
định tối thượng kiểu mẫu của chân lý. Vì vậy,
chúng ta nói rằng Phật bảo là thầy, giáo Pháp là con đường,
và Tăng già là cộng đồng tâm linh hổ trợ.
Trong
ba điều này, quan trọng nhất đối với chúng ta như những
điều độc đáo riêng biệt là giáo Pháp, một cách tối thiết
yếu chỉ chúng ta mới có thể giúp ích, hổ trợ, cứu độ
chính chúng ta – không ai khác có thể hoàn thành hay thực
hiện giác ngộ hay ban cho chúng ta điều ấy. Giác ngộ
chỉ đến với những người thực hành giáo Pháp một cách
toàn hảo, những ai đem giáo Pháp và áp dụng nó để phát
triển tâm linh của người ấy liên tục lớn mạnh. Vì
vậy, trong ba điều tôn quý, giáo Pháp là sự nương tựa hay
quy y căn bản tối thượng. Bằng sự lắng nghe, tư duy
và thiền định qua giáo Pháp đời sống chúng ta có thể trở
thành một với Pháp, với lời Phật dạy và giác ngộ một
khả năng trực tiếp gần nhất.
NGHIỆP
Tất
cả những bậc đạo sư Kadampa vĩ đại trong quá khứ nhấn
mạnh rằng quy y phải được thực hành trong giáo điển với
một sự tỉnh giác nhiệt thành mạnh mẻ trong luật nhân và
quả; nó đòi hỏi phải quán chiếu luật nghiệp báo như một
sự hổ trợ cho việc thực hành. Đức Phật đã nói
rằng: “Chúng ta là người hộ vệ chính chúng ta và là kẻ
thù của chính chúng ta”. Đức Phật không thể bảo
vệ chúng ta; chỉ sự quán chiếu luật nghiệp báo của chính
chúng ta mới có thể bảo vệ chúng ta. Nếu chúng ta giữ
gìn sự quy y của chúng ta một cách thuần khiết và sống
phù hợp nhất trí với nghiệp, chúng ta trở thành người
hộ vệ chính chúng chúng ta; nếu không, nếu chúng ta
sống trong một phương thức trái ngược với con đường tâm
linh, chúng ta trở thành kẻ thù tệ hại nhất của chúng ta,
tổn hại chính chúng ta trong những kiếp sống hiện tại và
tương lai.
Tâm
của người thường hay phàm phu thì vô kỷ cương, vô tổ
chức, không có khuôn phép, không thể kiểm soát. Để
thể nhập vào những sự thực hành Phật Pháp cao hơn,
như thiền định tam muội (Samadhi), tuệ trí thể nhập tính
không hay những phương pháp yoga của nhiểu hệ thống tantra
mật tông, chúng ta phải trước hết phát triển một tâm thuần
hóa kỷ luật, một tâm được điều khiển kiểm soát.
Trên căn bản của sự quy y nương tựa và kỷ cương nể nếp
tự tâm chúng ta phát triển một cách dễ dàng những kinh nghiệm
gia tăng liên tục trong những thực hành giáo Pháp cao hơn nhưng
nếu không có nền tảng của kỷ cương khuôn phép nội tâm
hay điều tâm những thực tập cao hơn sẽ không đạt được
kết quả.
NÂNG CAO THỰC
HÀNH
Tất
cả chúng ta muốn thực hành những kỷ năng cao nhất nhưng
trước hết chúng ta phải tự hỏi chính mình rằng chúng ta
đã quán triệt hay vượt qua những điểu kiện đòi hỏi thấp
hơn chưa, như kỷ cương tự tâm hay điều tâm chẳng hạn.
Tập trung vào sự quy y là để chuyển hóa một phàm nhân thành
một vị Phật; khi điểu này được hoàn toàn mục tiêu của
quy y cũng hoàn thành. Thời điểm tâm chúng ta trở thành
Phật, từ ngữ chúng ta trở thành Pháp và thân thể chúng
ta là Tăng. Tuy nhiên, đạt đến địa vị này tùy thuộc
vào sự thực hành giáo Pháp của chính chúng ta. Xa rời
sự thực hành hay để người khác thực hành trong khi nguyện
cầu, hy vọng những lợi ích tâm linh cho chính mình là một
mơ mộng hảo huyền không tưởng.
Để
tịnh hóa tâm thức nghiệp cảm và tri giác sai lầm và để
phát triển những phẩm chất giác ngộ trong dòng suối hữu
tình chúng sinh của chính mình, chúng ta phải tự mình thực
hành những tiến trình tu tập và kinh nghiệm những trạng
thái tâm linh. 108 quyển lời Phật dạy được dịch sang
tiếng Tây Tạng có một đề tài chính yếu là: tịnh
hóa tâm và phát sinh những phẩm chất nội tại. Không
nơi nào nói rằng những ai khác sẽ làm điều này cho chúng
ta. Vì vậy, trong một con đường, trong một phương pháp,
những Đức Phật phần nào đó bị giới hạn – các Đức
Phật có thể giải thoát chúng ta chỉ trong ý nghĩa của sự
truyền cảm hứng, chuyển năng lượng để chúng ta tu tập
thực hành lời dạy của các Ngài. Vô số các Đức Phật
đã thành trước giờ những chúng ta vẫn hiện đang ở trong
vòng sinh tử luân hồi. Điều này không phải những Đức
Phật thiếu lòng từ bi với chúng ta nhưng bởi vì chúng ta
không thể thực hành lời dạy của các Ngài. Sự tiến
bộ cá nhân trên con đường tâm linh tùy thuộc vào những
tác động ảnh hưởng của tự chính những cá nhân ấy.
MƯỜI HÀNH
ĐỘNG ĐẠO ĐỨC
Tiến
trình tự phát triển có nhiều trình độ. Tuy vậy,với
những người bắt đầu, sự cần thiết trước nhất
là tránh xa mười hành động không đạo đức và quán chiếu
ngược lại chúng, mười hành động đạo đức.
Ba
trong mười hành động này là vật lý, thuộc về thân:
thay vì giết hại chúng nên tôn trọng và yêu mến sự sống;
thay vì trộm cắp chúng ta nên bố thí ban cho những gì có
thể để giúp đở người khác; và thay vì tà dục hay ngoại
tình chúng ta nên tôn trọng cảm xúc của người phối ngẫu.
Bốn
hành động quan tâm đến ngôn ngữ hay lời nói: thay vì nói
dối chúng ta nên nói sự thật; thay vì những nguyên nhân
làm mất hòa hiệp bằng những lời vu khống, phỉ báng người
khác chúng ta nên can đảm đạo đức bằng cách nói về
những phẩm chất tốt đẹp của họ; thay vì nói năng cay
nghiệt, chỉ trích gay gắt từ ngữ chúng ta nên dịu dàng,
lịch sự và yêu thương; và thay vì những lời tráo trở bất
nghĩa chúng ta nên liên hệ đến những hành động đầy ý
nghĩa.
Cuối
cùng, ba trong mười hành động quan tâm đến tâm: chúng ta
nên thay thế vướng mắc bằng sự không vướng mắc; ý chí
bệnh hoạn trước những người khác bằng những cảm xúc
yêu thương và từ bi; và những tin tưởng sai lầm bằng những
thái độ thực tế.
Mỗi
người Phật tử nên thực tập theo mười nề nếp căn bản
này còn gọi là thập thiện giới. Không thực hiện như
thế trong khi dấn thân vào điều gọi là những phương pháp
tantra mật tông cao hơn đơn giản chỉ là tự đùa cợt hay
dại dột với chính mình. Mười điều này là những
thực tập, quán chiếu đơn giản mà mỗi người có thể làm
theo, tuy nhiên chúng là những bước đầu tiên cho bất
cứ ai muốn thực hiện đối với những yoga đầy năng lực
sẽ mang đến giác ngộ trong một đời sống.
Khi
chúng ta thọ nhận quy y, là thể nhận nơi an trụ, hay tiếp
nhận nơi trú ẩn và trở thành một Phật tử chúng ta nên
vinh danh gia đình của những Đức Phật. Liên hệ trong
bất cứ điều nào của mười điều không đạo đức –
thập bất thiện nghiệp – sau khi quy y là làm hổ thẹn đạo
Phật. Không ai yêu cầu chúng ta phải trở thành Phật
tử, chúng ta là Phật tử bởi vì chúng ta lựa chọn để
trở thành. Vì vậy, chúng ta nên định tính phẩm chất
chính mình tương ứng, và hạn chế tối thiểu để tránh
xa mười điều bất thiện và phát triển mười điều đạo
đức. Phải công nhận rằng, không ai toàn hảo, nhưng
nếu chúng ta muốn tự gọi là Phật tử, chúng ta phải cố
gắng một ít tác động ảnh hưởng. Khi những gì đấy
là nguyên nhân của chấp trước vướng mắc hay giận tức
khởi lên trong ta, tối thiểu chúng ta nên hành động là làm
một tác động ảnh hưởng để không bị xách động bởi
trạng thái giao động thiên lệch đang bao phủ tâm ta
và thay vào đó là duy trì một thái độ tự tại và yêu thương.
TU DƯỠNG TÂM
TÍNH, HAY TRAU DỒI TUỆ TRÍ
Căn
bản thiết yếu của giáo Pháp là tu dưỡng tâm bởi vì tất
cả những nghiệp lành tích cực và nghiệp xấu tiêu cực
của thân thể và lời nói đều phát xuất nguyên ủy và được
chuyển trực tiếp bởi tâm. Nếu chúng ta không tu dưỡng
phát triển tỉnh giác, tỉnh thức, tỉnh táo tiến trình tinh
thần của chúng ta và khả năng cắt đứt dòng tư tưởng
tiêu cực khi chúng khởi lên, hai mươi năm thiền định trong
một hang sâu, nơi thâm sơn cùng cốc chỉ có giá trị nho nhỏ
chút ít. Trước khi tìm kiếm một hang động để
tu, chúng ta nên tìm kiếm những phẩm chất tốt đẹp trong
tâm ta và phát triển khả năng để sống theo giáo Pháp.
Rồi thì, ngồi trong hang sẽ chỉ khá hơn một con gấu ngủ
vào mùa đông. Nói về khóa tu thực hành mật tông tantric
trong khi mười nền tảng (thập thiện giới) của giáo PHÁP
vẫn xa vời với chúng ta thì chỉ là tự làm nên một trò
cười cho chính mình.
LÀM CUỘC SỐNG
NÀY TRỞ NÊN HỮU ÍCH
Như
những con người, chúng ta có khả năng để đạt đến giác
ngộ trong chỉ một đời. Tuy vậy, đời sống thì ngắn
ngủi và phần lớn đã qua đi rồi. Chúng ta phải tự
hỏi minh rằng chúng ta đã hành động được bao nhiêu cho
tiến trình tâm linh. Cái chết có thể đến bất cứ
lúc nào và khi nó đến chúng ta phải lìa bỏ mọi thứ sau
lưng ngoại trừ những dấu ấn tâm linh của đã được tích
tụ trong đời sống chúng ta vừa qua. Nếu chúng ta đã
thực hành và cố gắng sống theo giáo Pháp trong đời sống,
hay ngay cả đạt đến thực chứng, nguồn năng lượng ấy
sẽ lưu lại trong tâm ta. Mặt khác, nếu chúng ta dành
đời sống mình trong những tư tưởng tiêu cực, không đạo
đức và ký ức của những con đường luân hồi sẽ chiếm
cứ nhận thức của chúng ta khi nó đi đến đời sống tương
lai tiếp theo.
Vì
vậy, bây giờ đây, khi chúng ta có khả năng, chúng ta nên
thực hành giáo Pháp một mạnh mẻ, sâu sắc và thuần khiết.
Sự thực hành giáo Pháp sẽ mang đến bình an và hòa hiệp
cho chính chúng ta và những người chúng quanh, ngay trong đời
sống này, và, chúng ta nếu không đạt đến giác ngộ trong
đời này, nó sẽ cho chúng ta một nguyện ước trân quý hoàn
thành mà chúng ta sẽ mang theo trong những đời sống tương
lai để giúp chúng ta tiếp tục trên con đường tâm linh.
Một
cách căn bản, tương lai chúng ta nằm trong tay chúng ta.
Hầu hết mọi người chuẩn bị những chương trình hấp dẫn
cho tuần tới, tháng tới và năm tới, nhưng điều gì được
tính toán thiết thực nhất cho việc thực hành giáo Pháp ngay
bây giờ. Nếu chúng ta làm điều này, tất cả sự tập
trung của chúng ta sẽ hoàn thành. Khi chúng ta tu dưỡng
phát triển những hành động đạo đức hôm nay, những
định luật của tùy thuộc tương liên hưng khởi bảo đảm
chắc chắn rằng một dòng suối tích cực của chuyển hóa
đã bắt đầu vận hành. Đây là tính chất quý báu của
con người: chúng ta có thể tác động ảnh hưởng một
năng nổ sôi nổi tình trạng tương lai của con người
chúng ta bằng sự áp dụng tuệ trí vô phân biệt đến tất
cả những hành động của thân thể, ngôn ngữ, và tâm ý
chúng ta. Sử dụng và tu dưỡng phát triển tuệ vô phân
biệt này là chắc lọc phần rất cơ bản thiết yếu của
đời sống con người.
Seeking
an Inner Refuge
His
Holiness the Dalai Lama
His
Holiness gave this teaching in Delhi in the early 1960s. It was translated
by Losang Chöpel and Glenn H. Mullin and first published in English in
1981 in Teachings at Tushita. This teaching was published in 2005 in the
LYWA publication Teachings From Tibet.
http://www.lamayeshe.com/otherteachers/hhdl/refuge.shtml
TUỆ
UYỂN chuyển ngữ
30-08-2008
08-31-2008
05:23:55
