Để
tiện cho việc viết bài tham luận của các tác giả, Ban Tổ
chức xin cung cấp một số thông tin về tiểu sử và hành
trạng của ngài Thích Tố Liên sau đây:
TƯ
LIỆU VỀ HÒA THƯỢNG TỐ LIÊN
Nguyễn
Đại Đồng sưu tầm và biên soạn từ 1.12 - 31.12.2006
Hòa
Thượng Thích Tố Liên
(1903
- 1977)
Hòa
thượng tên đời là Nguyễn Thanh Lai, sinh năm 1903 (Quý Mão)
tại làng Quỳnh Lôi, huyện Hoàn Long, tỉnh Hà Đông (nay thuộc
quận Hai Bà Trung, Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình Nho
học, thân phụ là cụ Nguyễn Văn Định và thân mẫu là cụ
Nguyễn Thị Đào.
Ngài
xuất gia năm 13 tuổi tại chùa Hương Tích, là đệ tử của
tổ Thích Thanh Tích. Mặc dù được chọn làm người kế vị
chùa Hương Tích nhưng Ngài quyết tâm du phương tham học các
nơi đạo tràng danh tiếng như Đào Xuyên, Vĩnh Nghiêm, Tế
Xuyên, Bằng Sở.
Năm
1934 Giáp Tuất
Ngày
6.11 nhà cầm quyền Bắc Kỳ ký Nghị định số 4283 cho phép
thành lập Hội Phật giáo Bắc Kỳ. Ngày 18.11, Đại hội đồng
họp dưới sự chủ tọa của ông Nguyễn Năng Quốc bầu Ban
Quản trị chính thức và quyết định ngày 23.12.1934 tức ngày
17.11 âm lịch - ngày vía đức Phật A Di Đà là ngày Hội Phật
giáo Bắc Kỳ ra mắt nhân dân.
Ngày
25.12.1934, Ban Trị sự Trung ương Hội PGBK họp bầu Ban Cố
vấn, gồm 4 ủy viên chính thức và 4 ủy viên dự khuyết.
Hòa thượng Thích Thanh Tích trụ trì chùa Hương được cử
làm ủy viên dự khuyết. Hội cũng thỉnh sư ông Nguyễn Thanh
Lai hiệu Tố Liên - đệ tử trưởng của Tổ Hương Tích ra
giúp việc.
Năm
1935 Ất Hợi
Năm
1935, Sư ông Tố Liên làm việc tại Ban Giáo dục tăng ni rồi
sang Ban Biên tập Tập Kỷ yếu và báo Đuốc Tuệ - cơ quan
hoằng dương Phật pháp của Hội do ông Trần Trọng Kim làm
trưởng ban Biên tập.
Năm
1936 Bính Tý
Ngày
30.5.1936, các ông Từ Đạm, Nguyễn Can Mộng, Tổ Trung Hậu
và sư ông Tố Liên về dự lễ khánh thành Ban Đại lý CHPG
huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên.
Ngày
6.7.1936, các ông Lê Dư, Dương Bá Trạc, tổ Trung Hậu và sư
Tố Liên về dự lễ thành lập Ban Đại lý CHPG xã Tây Lạc,
huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định.
Trên
báo Đuốc Tuệ số 30 ra 7.7, Sa môn Tố Liên viết
bài Trí và ngu
Báo
Đuốc Tuệ số 34 ra 4.8 đăng bài Thanh niên tăng chúng với
Phật học của Sa môn Tố Liên.
Ngày
17.8 (1.8 âm lịch) Hội cử Thượng tọa Tố Liên vào
Huế tham cứu các chương trình Phật học.
Thượng
tọa đã đàm đạo với ông Lê Đình Thám Phó Hội trưởng
Hội Phật học Trung Kỳ, rồi đến chùa Tây Thiên Di Đà tức
trường Đại học, Trung học của Hội. Từ hôm sau cứ 2 buổi
tham học ở chùa Tây Thiên, 1 buổi nghe sách ở chùa Trúc Lâm
trường Tiểu học, một buổi nghe sách ở trường Ni chùa
Từ Đàm và thêm 1 buổi theo học khóa lễ đại chúng. Trường
Trung học Trúc Lâm có 50 người, trường Ni có 40 người chương
trình học cũng như trường Tăng, chỉ có dạy thêm những
công việc nữ công, phụ hạnh.
Ngày
1.9, Đuốc Tuệ số 36 đăng bài Cái thuyết Chấp không cùng
nhân quả trong đạo Phật của Sa môn Tố Liên.
Ngày
20.9, Thượng tọa Tố Liên đi Huế về, viết:
tôi
nghe nói trường Phật học ở Huế có dạy cả triết học
Đông Tây, nếu ngoài Bắc ta có mở trường Phật học cũng
nên theo chương trình Phật học ở Huế, rồi tùy cơ châm
chước mà giáo huấn thì Phật học hiện hữu mới được
tiến đạt.
Đuốc
Tuệ số 42 ra ngày 29.9 đăng bài Cái buồn chung của Tăng giới
thiếu niên trụ trì của Sa môn Tố Liên.
Ngày
20.10, Thượng tọa Tố Liên viết bài Đi tham cứu trường
Phật học ở Huế đăng báo Đuốc Tuệ số 45 “... Chuyến
đi hết 20$00 của Hội mà chỉ được mấy tờ chương trình
Phật học và ít câu chuyện góp không biết có phải là hư
phí của thập phương tam bảo không? Nhưng sách có nói: “thực
lòng làm việc Phật pháp thì một ngày ăn đến lạng vàng
cũng có thể tiêu được”.
Ngày
14.12 (1.11 âm lịch), lễ khai giảng trường Phật học tại
chùa Quán Sứ. Tổ Cồn khai mạc, sư Tố Liên đọc chúc từ,
cụ Chánh đốc giáo ủy sư ông Thanh Tường đọc đáp từ
Hội trưởng động viên.
Năm
1937 Đinh Sửu
Báo
Đuốc Tuệ số 53 ra 15.01.1937, đăng Phật học Bảo trợ điều
lệ gồm 12 điều và danh sách Ban Phật học quản trị:
1.
Trưởng ban: cụ Giám viện TƯ Hà Nội tổ Trung Hậu quí hiệu
là Nguyễn Thanh Ất;
2.
Trưởng ban Tài chính kiêm thủ quỹ: cụ giám Hương Tích Nguyễn
Thanh Tích.
3.
Sung Ban Bảo trợ: sư cụ Bát Mẫu, sư cụ Ngũ Xã, sư ông
Thanh Lai hiệu Tố Liên kiêm thư ký, sư ông Trí Hải, cư sĩ
Nguyễn Hữu Kha.
Báo
cũng đăng Thông bạch của Tổ Hương Tích:
Kính
bạch chư tôn chúng
Thưa
các giáo hữu. Tôi vì trụ trì chùa Hương Tích vừa xa vừa
bận, nên không thể ở lâu Hội quán được. Vậy các việc
về phận sự tôi phải làm, tôi xin giao cho một vị đệ tử
là Thanh Lai hiệu Tố Liên biên tập ở tòa soạn Đuốc Tuệ
chùa Quán Sứ Hà Nội. Người nào sẵn lòng giúp tiền vào
trường Phật học Bắc Kỳ xin cứ gửi cho M. Nguyễn Thanh
Lai, chùa Quán Sứ 73 Richaud Hà Nội cũng được.
Thủ
quỹ Ban Thuyền học kính cáo.
Đuốc
Tuệ số 56 ra 1.3.1937 đăng bài Cái công đức cúng giàng bố
thí của Sa môn Tố Liên.
Đuốc
Tuệ số 68 và số 69 ra ngày 1 và 15.9 đăng bài Mục đích
Chấn hưng Phật giáo của Thượng tọa Tố Liên.
Đuốc
Tuệ số 70 ra 1.10.1937, đăng bài Câu chuyện Hải thần trong
sách Phật của Sa môn Tố Liên.
Ngày
16.10 (16.9 âm lịch), Hòa thượng Trung Hậu yêu cầu cụ Chánh
Hội trưởng triệu tập chư Tăng họp phiên bất thường tại
chùa Quán Sứ Hà Nội. Hội nghị đã Bầu Ban Tốc thành Sư
phạm chư tăng để lấy người đi làm giám thụ các trường
Tăng học địa phương; Trưởng ban là HT Trung Hậu. Thượng
tọa Tố Liên được bầu làm hội viên giúp việc.
9 giờ
ngày 28.11 (26.10 âm lịch), Hội trưởng Nguyễn Năng Quốc,
ông Nguyễn Trọng Thuật, sư cụ Bằng Sở Trưởng ban Tài
chính kiêm Chánh trụ trì chùa Sở, sư cụ Tế Cát, sư cụ
thủ quỹ trụ trì chùa Hương Tích, sư cụ Cồn Đương gia
chùa Quán Sứ, cụ Ngũ Xã kế toán, cư sĩ Nguyễn Hữu Kha,
giám sát cụ Bát Mẫu, thư ký Tố Liên đã họp tại chùa
Quán Sứ, để bàu thêm Ban Trị sự Phật học Hội Phật giáo
Bắc Kỳ. Hội đồng bầu Ban Chuyên trách đi khuyến hoá cả
thập phương chùa cùng các thiện tín ở địa phương nữa,
gồm: cụ Chánh giám trường, sư ông Phù Tải ở Kim Thành,
Hải Dương, sư ông Thanh Yên ở Nam Sang, Hà Nam, sư ông Hà
Mặc ở Bình Lục, Hà Nam, thư ký Tố Liên (Nguyễn Thanh Lai),
sư ông Thanh Thư ở xã Vĩnh Am, sư ông Vô Phóng tự Thanh Mai
đệ tử sư tổ chùa Muống, Hải Dương.
Về
địa điểm, cụ Giám Hương Tích nói trường Sư phạm nên
đặt tại chùa Quảng Bá, sư Tố Liên (Nguyễn Thanh Lai) nói:
nơi đó không tiện cho Ban Tài chính làm việc. Sư ông Đỗ
Trân Bảo nói nên đặt ở trường Bồ Đề. Hội đồng nhất
trí. Hội trưởng nói: “kết liễu việc mở trường cốt
có lương thực, trường cùng giáo sư nay đã được 2 việc
rồi. Còn việc giáo sư để tôi cùng các cụ xét tìm xem được
vị nào kỳ sau sẽ hội đồng bầu giáo sư”.
Năm
1938 Mậu Dần
Thượng
tọa Tố Liên theo học lớp trung học Phật học tại chùa
Quán Sứ.
Đuốc
Tuệ số 84 ra ngày 1.5.1938 đăng bài Tam bảo và Tam qui của
Sa môn Tố Liên.
Ngày
1.10 báo Đuốc Tuệ số 94 đăng bài Tâm sự cùng tăng lữ
thanh niên của Sa môn Tố Liên.
Báo
Đuốc Tuệ số 95 và 96 ra ngày 15.10 và 15.11 đăng bài Tảo
sách chú và Hạ đan chú của Thượng tọa Tố Liên.
Năm
1939 Kỷ Mão
Chiều
ngày 01.7 (15.5 âm lịch), Ban Thuyền học Hội PGBK làm lễ khánh
thành Thư viện chùa Quán Sứ, Hà Nội. Thư viện đặt ở
phòng bên nhà Tiền đường, lấy tên là Đại phương thư
viện. Tổng số đã được non 1000 bộ sách. Thư viện
mở cửa phục vụ bạn đọc 3 buổi: sáng, chiều, tối.
Tham
dự lễ khánh thành thư viện có Hội phó Trần Văn Đại,
các hội viên BQT: Trần Trọng Kim, Nguyễn Quang Oánh, Lê Toại,
Trần Văn Giáp, Dương Bá Trạc, Nguyễn Trọng Thuật, Nguyễn
Hữu Kha, Trần Tuấn Khải, các sư: Tố Liên, Trí Hải, Đỗ
Trân Bảo.
Năm
1940 Canh Thìn
Từ
ngày 24 - 26.3 Tổ Tế Cát, tổ Cồn, Thượng tọa Thái Hòa
và Thượng tọa Tố Liên về dự lễ khánh thành
chùa Tích Phúc, làng Viên Nội, Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông. Sau
khi tổ Tế Cát thuyết pháp mấy câu thiết yếu của đạo
Phật, Sa môn Tố Liên diễn thuyết trước hơn 200 nam phụ
lão ấu về “Phật giáo đối với nhân sinh”.
Ngày
2.12, sư cụ Trịnh Mạnh Đinh giám viện chùa Côn Sơn, tỉnh
Hải Dương cúng cho Hội Phật giáo Bắc Kỳ ngôi chùa Côn
Sơn - nơi phát tích của Đệ tam tổ Trúc Lâm Huyền Quang.
Hội đồng Ban Trị sự Trung ương Hội Phật giáo Bắc Kỳ
nhất trí cử Thượng tọa Tố Liên về chủ trương chùa Côn
Sơn và trông nom khai thác 50 mẫu ruộng xung quanh chùa. (chỉ
cấy được 20 mẫu ruộng, còn lại là hoang thảo phải khẩn
điền khai sơn mà cầy cấy trồng trọt).
Ngày
15.12, Hội đồng Ban Thuyền học họp bàn việc làm Tùng lâm
(trường Tiểu học) Côn Sơn:
- Hội
đồng nhất trí cử Hòa thượng Bằng Sở sung Chánh trụ trì,
Hòa thượng Triều sung Phó trụ trì, cụ Cồn sung Chánh thủ
tọa, sư cụ Thọ trụ trì chùa Ngái sung Chánh Duy na.
- Thượng
tọa Thanh Đinh (trụ trì chùa Côn Sơn cũ) sung Phó Duy na kiêm
Tri khách, Đại đức Thanh Đỗng là Thư ký kiêm Tri tạng,
Đại đức Thanh Hạnh làm Phó Giám tự, Thượng tọa Tố Liên
làm Phó Phó tự.
Năm
1941 Tân Tỵ
Tháng
01 năm 1941 (Tân Tỵ), Thượng tọa Tố Liên là Đương gia chùa
Côn Sơn và Phó phó tự trường Tiểu học Côn Sơn, Hải Dương.
Ngày 25.5, Ngài về chùa Quán Sứ, Hà Nội dự Đại hội đồng
thường niên của Hội Phật giáo Bắc Kỳ.
Năm
1942 Nhâm Ngọ
Thượng
tọa Tố Liên là trụ trì chùa Côn Sơn, Hai Dương và
làm Pho tự tùng lâm Côn Sơn.
Ngày
12.6, Ban Đạo sư đã họp phiên hội đồng tại chùa Quán
Sứ dưới sự chủ tọa của Hòa thượng Doãn Hài - trụ
trì chùa Quán Sứ, thư ký hội nghị là Sa môn Tố Liên (Nguyễn
Thanh Lai). Hội đồng đã tiến hành bầu Chánh Đốc giáo và
Trưởng ban Thuyền học; bầu Chánh phó Hưng công, Chánh phó
Đốc công kiến trúc chùa tự viện TƯ.
Ngày
chủ nhật 13.9 (4.8 âm lịch), Thượng tọa Tố Liên tham dự
Đại hội đồng thường niên của Hội Phật giáo Bắc
Kỳ tại Hội quán TƯ (chùa Quán Sứ) số 73 phố Richaud.
Năm
1943 - 1944, Thượng tọa Tố Liên làm trụ trì chùa
Côn Sơn, Hải Dương
Năm
1945 Ất Dậu
Cuối
thành 12.1944 - tháng 01.1945, Ban Quản trị Hội Phật giáo Bắc
Kỳ thỉnh Thượng tọa Tố Liên từ chùa Côn Sơn, Hải Dương
về giúp việc Hội tại chùa Quán Sứ, Hà Nội.
Sang
tháng 2 (tức tháng Giêng năm Ất Dậu) nạn đói ngày càng
trầm trọng. Thấy việc chỉ giúp quần áo mùa đông thôi
là ch¬ưa đủ mà phải cứu đói nữa, Thượng tọa Trí Hải
(đại diện Hội Phật giáo tại Ban Cứu tế mùa đông) cùng
với Th¬ượng tọa Tố Liên và c¬ư sĩ Thiều Chửu thành
lập Tổng hội Cứu tế. Tổng hội họp ra mắt ở chùa Quán
Sứ, đư¬ợc các thành viên Ban Cứu tế mùa đông cộng tác
và sự ủng hộ của các trí thức và nhà từ thiện khắp
Bắc Kỳ. Tổng hội Cứu tế do ông Nguyễn Văn Tố một thành
viên sáng lập Hội Bắc Kỳ Phật giáo làm Hội
trư¬ởng, trụ sở đặt tại chùa Quán Sứ, Hà Nội.
Tổng
hội đã tổ chức quyên góp giúp đỡ những ngư¬ời đói
khổ, lập Cô nhi viện tại trư¬ờng Phổ Quang nuôi hơn 200
trẻ thất lạc, bơ vơ trong nạn đói. Tổng hội cũng lập
một trại nuôi đồng bào bị đói ở Ngã T¬ư Vọng - Giáp
Bát (Hà Nội) cứu đói cho hàng nghìn người.
Trong
tháng 11.1945, đại biểu Tăng già các tỉnh thuộc Bắc Bộ
cùng đại biểu 3 hội: Phật giáo Cứu quốc, Phật tử Việt
Nam, Phật giáo Việt Nam đã họp đại hội nghị và đã quyết
nghị lập tại Bắc Bộ, trước khi đi đến chỗ đại hội
nghị toàn quốc, một ủy ban chấp hành Tăng già Phật giáo
Việt Nam.(1) ủy ban này có nhiệm vụ liên hiệp hết thảy
các sơn môn, các hội Phật cùng chung một chủ nghĩa “Từ
bi cứu khổ” của đức Phật Thích Ca để thực hiện việc:
1.
Hoằng dương Phật pháp và phụng sự Tổ quốc;
2.
Cứu khổ cứu nạn.
Danh
sách các vị trong ủy ban:
Chánh
Chủ tịch: Thích Mật Ứng, chùa Quảng Bá, Hà Nội;
Phó
chủ tịch: Tố Liên, chùa Quán Sứ, Hà Nội;
Thư
ký: Mật Chiếu, chùa Phổ Giác, Hà Nội;
Tài
chính: Thanh Thước, chùa Dư Hàng, Hải Phòng;
Giám
sát: Thái Hòa, chùa Hương Hải, Hải Dương; Thanh Kinh, chùa
Hương Sơn, Hà Đông;
Trưởng
ban Nội, Ngoại vụ: sư ông Vĩnh Quang, chùa Phổ Giác, Hà Nội;
Phó
ban Nội, Ngoại vụ: sư ông Tâm Chính, chùa Quán Sứ;
Cư
sĩ tham dự: Văn Quang Thùy, Lê Ngọc Tiến.
Trụ
sở ủy ban đặt tại chùa Quán Sứ, 73 phố Quán Sứ, Hà Nội
Ngày
6.11.1945, ủy ban Tăng già Phật giáo Việt Nam đề nghị các
Phật tử và những người thờ Phật lập bàn thờ ở nhà
hoặc đến chùa lễ Phật để cầu nguyện cho nền độc lập
hoàn toàn của Tổ quốc. Đúng 8 giờ sáng tất cả các chùa
khu vực Hà Nội đều thỉnh chuông trong 15 phút.
Báo
Cứu Quốc số 113 ra ngày 10.12.1945 đăng danh sách 43 vị ứng
cử đại biểu quốc hội khóa 1 ở Hà Nội có ông Nguyễn
Thanh Lai tức Tố Liên chùa Quán Sứ Phật giáo hội, Nguyễn
Hữu Thuyết bác sĩ số nhà 10 phố Hàng bè, phó Hội trưởng
Hội Phật giáo Cứu quốc, Hội trưởng Hội Phật tử Việt
Nam, bác sĩ Trần Duy Hưng ở 73 Thợ Nhuộm, một Phật tử.
Năm
1946 Bính Tuất
Ngày
8.5.1946, Báo Diệu Âm cơ quan truyền bá Phật pháp của ủy
ban Tăng già Bắc Bộ ra số đầu tiên.
Diệu
Âm ra đời sau khi Đuốc Tuệ và Tinh Tiến đình bản, mỗi
tháng Diệu Âm ra một kỳ (nguyệt san). Nội dung gồm 2 phần:
1.
Phần xuất thế gian: chuyên nghiên cứu về Phật pháp, lấy
chỉnh đốn Tăng gia, cổ vũ Tăng đoàn, tuyên dương chính
pháp tôn chỉ;
2.
Phần thế gian: chuyên nghiên cứu giáo dục, y tế, v.v... để
lợi tế quần sinh
Mỗi
số đều có Tin tức Phật giáo, đăng tin hoạt động của
Phật giáo tại các tỉnh ở Bắc Bộ.
Trụ
sở tòa báo tại số 73 phố Quán Sứ, Hà Nội.
Chủ
nhiệm: Nguyễn Thanh Chân
Chủ
bút: Nguyễn Thanh Lai hiệu Tố Liên
Quản
lý: Nguyễn Văn Thuận, hiệu Mật Chiếu
Ngày
25.6.1946, Hội Phật giáo Việt Nam ra Thông Bạch về việc muốn
tránh những việc vô đạo đối với chư Tăng Ni, chủ các
chùa:
Muốn
tránh những việc vô đạo đối với các chư Tăng Ni, chủ
các chùa, vậy xin yêu cầu ngài nào có đủ tài liệu chứng
cứ về những việc đó, xin báo cáo cho Trưởng ban giám sát
Hội Phật giáo Việt Nam biết để tìm phương ủng hộ. Nên
đề phòng rất ngặt các thứ cờ bạc ở các chùa vì đã
có lệnh của Chính phủ nghiêm cấm.
Xét
thấy có nhiều kẻ giả mạo Tăng Ni đi giao dóng đường tức
là họ bán rẻ Phật pháp, bêu xấu Trung ương. Vậy xin vị
nào chẳng may ở phải chùa nghèo cũng nên nhớ lời Phật
dậy: “An bần, lạc đạo” cho trọn đời thanh tu chứ không
nên đi giao dóng, ngõ hầu mới khỏi đồng tội với kẻ giả
mạo trừ khi được Chính phủ cho phép lạc quyên về tu bổ
kiến trúc.
Trưởng
ban Kiểm soát Hội Việt Nam Phật giáo
Tố
Liên
Trong
bài Tăng già muốn nâng cao trình độ thời phải nhiệt
liệt tham gia vào việc Bình dân học vụ đăng trên nguyệt
san Diệu Âm - cơ quan hoằng pháp của Ủy ban Tăng già Bắc
Bộ, Thượng tọa Tố Liên viết: Các chiến
sĩ quyết hy sinh tính mệnh ra nơi chiến địa, chiến đấu
với quân thù để giữ vững non sông đất nước, thì đằng
này các giáo viên hy sinh hết tâm lực thì giờ để tiễu
trừ giặc dốt cho quốc dân, hai đường đều có công ân
cứu quốc cả. Riêng tôi, thì tôi nhận thấy việc BDHV còn
mật thiết hơn.... toàn cõi Việt Nam mỗi chùa đều lập 1
trường BDHV, trường học đó lại là trụ sở tuyên truyền
báo chí, đó là một phương pháp cải tổ nhân tâm rất giản
dị mà có rất nhiều hiệu quả. Hầu khắp nước Việt Nam,
làng nào cũng có chùa, vị sư chủ chùa nào cũng gắng gỏi
cũng nhiệt liệt với công cuộc BDHV như vậy thì chẳng cần
phải bỏ bút mặc chiến bào mà vẫn thành công tiễu trừ
giặc dốt xóa cái nạn dân ngu như vậy chả là một biện
pháp cứu quốc có hiệu lực ư.
Trên
báo Diệu Âm số 6 ra ngày 25.7, trong bài Công cuộc cứu tế
là bổn phận của đoàn thể Phật tử, Thượng tọa Tố Liên
kêu gọi: cách tổ chức Hội cứu tế như sau:
1.
Lập ở mỗi huyện 1 hội do toàn thể tăng ni chủ sự. Ở
các chùa và các nhà từ thiện trong huyện tổ chức và đoàn
kết. Nếu phủ huyện nào cũng có hội thì tức là toàn tỉnh
toàn bộ, toàn quốc đều có để kiểm soát lẫn nhau;
2.
Mỗi hội sẽ có mở nhiều viện cứu tế cho nhi đồng, người
già yếu tàn tật. Song buổi đầu chỉ tổ chức 2 viện: 1
viện đồng ấu nam, 1 viện đồng ấu nữ.
Về
nền tài chính của Hội: đối với 1 người thì đó là việc
to, nhưng đối với toàn thể đồng bào hằng tâm hằng sản
thì đó là chỉ là một việc dễ dàng. Các hình thức tạo
nền tài chính như sau: 1. Tiền vào Hội. 2. Thóc quyên. 3. Tiền
lạc quyên. 4. Tiền trợ cấp và thu được bằng các cuộc
vui.
Từ
năm 1947 - 1948, Thượng tọa Tố Liên về dưỡng bệnh tại
chùa Côn Sơn, Hải Dương
Tháng
10 năm 1948, Thượng tọa Tố Liên trở về chùa Quán Sứ, Hà
Nội cùng một số vị như Lê Toại, Trần Văn Đại, Nguyễn
Đình Dương, Văn Quang Thùy ... vận động tái thành lập Hội
và đề nghị thành phố giúp đỡ Phật sự.
Năm
1949 Kỷ Sửu
Từ
01.02.1949, nhờ sự vận động của Thượng tọa Tố Liên,
phủ Thủ hiến Bắc Việt trợ cấp cho trường GDBTND tại
chùa Quán Sứ mỗi tháng 5000$00.
Từ
01.5.1949, mỗi tháng phủ Thủ hiến Bắc Việt trợ cấp cho
trường BTGDND của Hội tại chùa Quán Sứ 10.000$00.
Ngày
18.5.1949 một thời gian chuẩn bị Hội Tăng Ni Chỉnh lý Bắc
Việt ra đời. Một Ban chấp hành lâm thời đ¬ược thành
lập do Th¬ượng tọa Tố Liên làm Hội trư¬ởng, Hội quán
đặt tại chùa Quán Sứ.
Cùng
thời gian này Hội Việt Nam Phật giáo tái thành lập do cư
sĩ Bùi Thiện Cơ (Bào huynh Phó Hội trưởng Bùi Thiện Căn
trước đây) làm Hội trư¬ởng,Thượng tọa Tố Liên làm
Phó Hội trưởng, Thư¬ợng tọa Viên Quang làm Tổng Thư¬
ký, Hội quán cũng đặt tại chùa Quán Sứ. Ngày 22.5, Hội
Việt Nam Phật giáo nhóm họp hội đồng, ưng thuận để¬
Hội Tăng Ny Bắc Việt đặt trụ sở tại chùa Quán Sứ, Hà
Nội.
Ngày
9.8.1949 (15.7 âm lịch), bán nguyệt san Ph¬ương Tiện của Hội
Tăng Ni Bắc Việt ra số đầu tiên. Báo Phương Tiện là cơ
quan tuyên truyền giáo lý đạo Phật tới các tín hữu Phật
giáo, mỗi tháng ra hai kỳ vào ngày mồng một và rằm do Thư¬ợng
tọa Tố Liên - Hội trưởng làm Chủ nhiệm và s¬ư cụ Tâm
Nguyệt, giảng s¬ư Hội Phật giáo Việt Nam làm Chủ bút;
Quản lý là Thư¬ợng tọa Trần Trí Định. Trụ sở tờ báo
đặt tại chùa Quán Sứ, Hà Nội.
Ngày
20.8.1949, tại chùa Quán Sứ, Hà Nội Hội Tăng Ni Chỉnh lý
Bắc Việt đã nhóm họp Đại hội đồng lần thứ nhất để
công bố bản Điều lệ của Hội đồng thời bầu Ban chấp
hành chính thức. Đại hội đồng bầu s¬ư cụ Nguyễn Chu
Sỹ (Tâm Nguyệt) vào ghế chủ tịch, sư¬ cụ Tâm Thủy làm
giám sát và sư¬ ông Thanh Quảng làm thư¬ ký phiên họp. Ngoài
số hơn 100 vị Tăng Ni khắp nội ngoại thành, đến dự có
ông Nguyễn Đình Tri đại diện ngài thị tr¬ưởng và lại
là Chủ tịch Hội đồng đình chùa Hà Nội. Các vị trong
Hội Việt Nam Phật giáo nh¬ư Bùi Thiện Cơ, Viên Quang, Lê
Toại, Nguyễn Quang Tiến ... cũng đến dự. Trư¬ớc những
đề nghị chính đáng của Đại hội đồng Tăng Ni, ông Tri
phải tuyên bố “sẽ trả lại quyền quản trị cho Hội những
chùa cảnh thuộc phạm vi tôn giáo”.
Đại
hội đồng cũng giành thời gian thảo luận về các hoạt động
nhằm thực hiện mục đích của Hội là: đoàn kết để gánh
lấy trách nhiệm trùng hư¬ng Phật giáo, chỉnh đốn nội
bộ tăng ni, hư¬ớng dẫn thập phư¬ơng thiện tín để tẩy
trừ hủ tục mê tín dị đoan... là khôi phục cái chủ nghĩa
đại chúng hòa hợp của đức Phật Tổ đã dạy.
Sau
đó Đại hội đồng tiến hành bầu Ban chấp hành mới. Thư¬ợng
tọa Tố Liên Tr¬ưởng Ban Trị sự lâm thời trình trư¬ớc
phiên họp: “Ủy ban chấp hành lâm thời làm việc từ ngày
18.5.1949 đến nay là hết nhiệm vụ, chúng tôi xin từ chức”.
Sau cuộc trao đổi ý kiến, Đại hội đồng yêu cầu Ban chấp
hành lâm thời chuyển thành ủy ban chấp hành chính thức.
Đại hội đồng cũng nhất trí đổi tên Hội Tăng Ni Chỉnh
lý Bắc Việt thành Hội Tăng Ni Bắc Việt.
Ngày
23.9 (2.8 âm lịch), Trư¬ờng Tăng học bậc tiểu học dạy
theo chương trình của Bộ Quốc gia Giáo dục mang tên Khuông
Việt đư¬ợc thành lập theo quyết nghị của ủy ban chấp
hành Hội Tăng Ni Bắc Việt đặt tại chùa Quán Sứ (trên
gác) do ông Nguyễn Ngọc Quỳnh là một vị hội viên làm Hiệu
trưởng. Hòa thư¬ợng Tuệ Tạng - Tâm Thi (tổ Cồn) làm Đốc
giáo đã làm lễ khai giảng.
Ngày
27.9 (6.8 âm lịch), Tr¬ường Ni học mang tên Khuông Việt đặt
tại chùa Vân Hồ (nay thuộc phư¬ờng Lê Đại Hành, quận
Hai Bà Trư¬ng) Hà Nội đư¬ợc thành lập làm lễ khai giảng.
Ni sư Đàm Đậu - Phó ủy viên Giáo dục Ni học đọc diễn
văn khai trường. Thượng tọa Tổ Liên, Hội trưởng Hội
Tăng Ni cùng nhị bộ thanh chúng đã về dự. Tr¬ường do Ni
sư¬ Đàm Soạn làm Giám học và Quản chúng (năm 1951 bà mời
Ni sư¬ Đàm Đậu thay mình để bà chuyên lo việc giảng dạy).
Hòa thượng Tuệ Tạng và các Thư¬ợng tọa Tố Liên, Trí
Hải đã đư¬ợc mời làm giảng s¬ư của tr¬ường, ngoài
ra tr¬ường còn mời một số Ni s¬ư trong Huế ra dạy. Ch¬ương
trình học ngoài nội điển còn có tiếng Hán, khoa học phổ
thông và tiểu công nghệ.
Tháng
10, Hội bầu ra Ban Cứu tế do Th¬ượng tọa Tố Liên làm
Trư¬ởng ban thu nhận các trẻ mồ côi không nơi nư¬ơng tựa
về chùa Quán Sứ.
Ngày
1.12, Thượng tọa Tố Liên Hội trưởng Hội TNBV và lại là
Phó hội trưởng Hội VNPG đã cùng Thủ quỹ Ban Cứu tế xã
hội Hội VNPG Nguyễn Quang Tiến khởi hành đi Sài Gòn và rồi
sẽ trở ra Huế. Mục đích chuyến đi là để liên lạc với
chư Tăng và các Hội Phật mong một ngày gần đây sẽ có
được một sơ quan tổ chức duy nhất về việc hoằng dương
phật pháp.
Cuối
năm 1949 đến năm 1954, theo g¬ương phong trào Gia đình Phật
tử của Phật giáo miền Trung, dư¬ới sự hư¬ớng dẫn của
các Thư¬ợng tọa Tố Liên và Trí Hải, tổ chức Gia đình
Phật hoá phổ đ¬ược thiết lập nhanh chóng ở Hà Nội và
các tỉnh lân cận ở Bắc Bộ và đạo Phật ở Việt Nam
hồi đó không còn là đạo riêng của những ng¬ười lớn
tuổi nữa.
Sau
đó ít lâu, theo chỉ thị của Ban Trị sự hội Việt Nam Phật
giáo lập một ban gọi là Gia đình Phật hoá phổ (viết tắt
là GĐPHP). Các cư¬ sĩ Lê Văn Nhã, Lê Văn Lâm, Vũ Thị Định,
Lê Vinh, Đặng Văn Khuê, Trần Thanh Hiệp, ni cô Hải Triều
Âm là những ngư¬ời đầu tiên hoạt động trong phong trào
giáo dục thanh thiếu niên Phật tử ở Bắc Bộ
Mục
đích của GĐPHP là đào tạo thanh thiếu niên những Phật
tử chân chính xây hạnh phúc gia đình, góp phần xây dựng
xã hội theo tinh thần Phật giáo. GĐPHP là một phổ gồm có
một gia đình hay nhiều gia đình Phật tử họp lại để tu
học theo đạo Phật, các phổ viên là toàn thể các con cháu
hay là các bạn trẻ thân thích của gia đình ấy.
Năm
1950 Canh dần
Ngày
27.4.1950 (11.3 âm lịch), nhận lời mời của Phật giáo Ấn
Độ một đoàn đại biểu Phật giáo Việt Nam do Thư¬ợng
tọa Tố Liên làm tr¬ưởng đoàn đã vào Sài Gòn đáp tầu
thủy sang Ấn Độ.
Ngày
3.5.1950, Phái đoàn Phật giáo Việt Nam do Thượng tọa Tố
Liên làm trưởng đoàn rời Sài Gòn sang Ấn Độ. Khi đi chính
phủ cho biết Hội nghị Phật giáo quốc tế khai mạc vào
ngày 10.5, nhưng sang đến Ấn Độ mới biết đích là họp
vào ngày 26.5 đến ngày 6.6, vì thế Đoàn ở lại thăm Phật
giáo Ấn Độ.
Hoạt
động của Phái đoàn Phật giáo Việt Nam tại Ấn Độ:
Từ
ngày 3 - 10.5.1950, ngoài 6 ngày đầu tụng niệm, lễ bái, Thượng
tọa đã tiếp xúc với Hội Ma ha Bồ đề và Hội Nghiên cứu
Phật học của xứ Bengal, còn hàng ngày vẫn trụ ở Hội
quán Ma ha Bồ đề. Ngài Tổng Thư ký Hội hướng dẫn Thượng
tọa vào yết kiến ngài Thủ hiến xứ Bengal. Ông tiếp đoàn
trong 20 phút toàn bằng lịch sử Phật giáo Việt Nam với Ấn
Độ. Ông tỏ ra là một người rất có thiện cảm với dân
tộc ta.
Từ
ngày 10 - 20.5.1950, đoàn đi chiêm bái các nơi Phật tích do
một cư sĩ của Hội hướng dẫn.
Ngày
21.5.1950, Thượng tọa Tố Liễn diễn giảng về Lịch sử
Phật giáo Việt Nam với Ấn Độ (đã được dịch ra Anh văn)
tại Hội quán Hội MHBĐ.
Ngày
26.5.1950, các tổ chức Phật giáo Việt Nam ủy nhiệm Th¬ượng
tọa Tố Liên đi dự Đại hội thành lập “Thế giới
Phật giáo liên hữu" tức Hội Phật giáo Thế giới
(Hội PGTG) tổ chức tại Côlômbô (thủ đô XriLanca) từ ngày
26.5 đến 7.6.1950. Đại biểu 26 nư¬ớc Phật giáo nhất trí
bầu Ban Tổng Quản trị do Bác sĩ G. P. Malalasekera làm chủ
tịch, ông J. G. Fernando làm Tổng Thư¬ ký; lá cờ 6 màu lấy
theo màu hào quang của đức Phật đư¬ợc chấp thuận là
Phật kỳ. Các nư¬ớc có đại biểu tham dự đều trở thành
các trung tâm địa ph¬ương (TTĐP) của Hội Phật giáo thế
giới.
Từ
ngày 8.6 - 22.6.1950 phái đoàn Phật giáo Việt Nam do Thượng
tọa Tố Liên dẫn đầu thăm Sri Lanka.
Ngày
23.6.1950, Thượng tọa Tố Liên cùng phái đoàn Phật giáo Việt
Nam sang thăm Ấn Độ. Đoàn đã được Tổng thống Ấn Độ
là bác sĩ Prasad Rajendra và ông Birlan, một nhân vật nổi tiếng
trong giới thương mại và kỹ nghệ Ấn Độ tiếp.
Chiều
ngày 26.6.1950, phái đoàn đã về tới Sài Gòn.
Chiều
ngày 27.6.1950, Thượng tọa Tố Liên trưởng phái đoàn Phật
giáo Việt Nam đã nói chuyện trên đài phát thanh quốc gia
Sài Gòn về cuộc hành trình của phái đoàn sang Ấn Độ và
Sri Lanka.
Ngày
29.6.1950, Thượng tọa Tố Liên đáp máy bay từ Sài Gòn ra
Hà Nội về tới chùa Quán Sứ. Toàn thể chư Tăng giáo hữu
và học sinh trường Khuông Việt, trường Bảo Trợ Giáo Dục
Nhi Đồng đã đón chào Thượng tọa. Hội trưởng Bùi Thiện
Cơ thay mặt Hội VNPG đọc lời chúc mừng và tán thán công
đức Thượng tọa trong chuyến đi thăm Ấn Độ và dự hội
nghị thành lập Hội Phật giáo Thế giới.
Sau
chuyến đi Th¬ượng tọa Tố Liên đã cho xuất bản cuốn
Ký sự phái đoàn Phật giáo Việt Nam đi Ấn Độ kể lại
chuyến hành h¬ương về đất Phật của đoàn.
Ngày
6.8.1950, quốc trưởng Bảo Đại ban hành đạo Dụ số 10,
nội dung coi các tôn giáo như các hội quần chúng bình thường.
Nhưng đặc biệt các Hội truyền giáo đạo Thiên chúa được
đặt ra ngoài quy định của Dụ. Phật giáo không được công
nhận là tôn giáo, không được hưởng quy chế tôn giáo như
Thiên chúa giáo.
Ngày
28.8 (7.7 âm lịch), Thượng tọa Tố Liên, Phó Hội trưởng
Trần Văn Đại, sư ông Thanh Kiểm, hai ông Tô Văn Đức và
Đỗ Thiện là 2 vị Thư ký của Ban Quản trị Trung ương về
thăm CHPG Hải Phòng và Hải Dương. Thượng tọa Tố Liên đã
nói chuyện với các vị hội viên và nhân dân 2 nơi về tình
hình Phật giáo thế giới và Hội nghị Phật giáo tại Colombo.
Ngày
9.9.1950 (27.7 âm lịch), ch¬ư Tăng Ni ở các sơn môn đã về
họp hội nghị tại chùa Quán Sứ, do Thư¬ợng tọa Tố Liên-Hội
tr¬ưởng Hội Tăng Ni Bắc Việt chiêu tập.
Tới
dự Hội nghị có s¬ư tổ pháp danh Thông Minh, chùa H¬ương
Tích là nguyên lão Chứng minh Đạo sư của Hội VNPG, Hòa thư¬ợng
Mật Ứng trụ trì chùa Quảng Bá nguyên Chủ tịch Ủy ban
Tăng già Bắc Việt, Hòa thư¬ợng Thanh Đắc trụ trì chùa
Ngũ Xã, cố vấn Hội Việt Nam Phật giáo, Hòa thư¬ợng Tuệ
Tạng, trụ trì chùa Quán Sứ, cựu Hội trư¬ởng Hội VNPG.
Ông Bùi Thiện Cơ, Hội trư¬ởng Hội VNPG, cùng các Th¬ượng
tọa, ch¬ư Tăng nội ngoại thành Hà Nội với chư¬ Tăng chùa
Quán Sứ là 102 vị và các cụ các sư¬ bên Ni chúng nội,
ngoại thành 44 vị, tổng cộng là 146 vị. Trong số tăng ni
đến dự có đủ mặt thành viên UBCH Hội Tăng ni Bắc Việt.
Thư¬ợng
tọa Tố Liên-Hội tr¬ưởng Hội Tăng Ni Bắc Việt khai mạc
hội nghị, sau đó Ngài tuyên bố ủy ban chấp hành Hội TNBV
rút lui để hội nghị cử chủ tọa mới điều khiển hội
nghị. Hội nghị mời s¬ư tổ chùa H¬ương Tích làm chủ
tọa, Th¬ượng tọa Ngọc Bảo làm thư¬ ký, s¬ư cụ Thanh
Chỉnh, Thư¬ợng tọa Vĩnh Tường làm giám sát.
Trả
lời câu hỏi của Hòa thư¬ợng Tuệ Tạng thời gian qua Hội
TNBV đã làm đư¬ợc nhiều việc ích chung, vì cớ gì nay lại
phải cải tổ? Thư¬ợng tọa Tố Liên trình bày:
1.
Vì phải theo với mục đích của Hội Phật giáo quốc tế
là thống nhất lực lư¬ợng Phật giáo theo đà tiến triển
thì phải thống nhất lực l¬ượng từng xứ sở sẽ lại
đi đến thống nhất Phật giáo toàn quốc để gia nhập cơ
quan thống nhất Phật giáo quốc tế;
2.
Vì nếu cứ để danh từ Hội Tăng Ni Bắc Việt, đã gọi
là Hội ai muốn vào hay không cũng đu¬ợc. Nay đã lập Phật
giáo thế giới nó sẽ không còn trong phạm vi một Hội nữa
mà sẽ là cơ quan lãnh đạo Phật giáo đồ của cả một
xứ, bấy giờ nếu Tăng Ni nào không theo hệ thống Tăng già
sẽ không đư¬ợc công nhận vào Tăng tịch, hơn nữa vị
Pháp Chủ và Hội đồng Tổng Trị sự có quyền cảnh cáo
khai trừ nếu vị nào phạm đến giới luật của Phật, gián
hoặc làm những việc tổn thư¬ơng đến kỷ luật Tăng già.
Th¬ượng
tọa thư¬ ký đọc bản Qui ư¬ớc của Giáo hội Tăng già
Bắc Việt hội nghị thảo luận sửa đổi hồi lâu rồi quyết
định duyệt y.
Về
việc suy tôn ngôi Pháp Chủ hội nghị nhận thấy rằng:
Kể
từ ngày Tổ Vĩnh Nghiêm - Thanh Hanh qua đời từ năm 1937 đến
năm 1950 Phật giáo Bắc bộ vẫn để trống ngôi Thiền Gia
Pháp Chủ, nay tình hình thực tế đòi hỏi phải có một vị
cao tăng đức cao đạo vọng xứng đáng suy cử lên ngôi vị
đó để tập hợp lực l¬ượng Phật giáo toàn xứ Bắc.
Hòa
thư¬ợng Tuệ Tạng đề nghị thỉnh Hòa thư¬ợng Mật Ứng
sung ngôi Pháp Chủ đó. Hòa thượng Mật Ứng cố chối từ
lấy lý do sức yếu và còn nhiều vị tài đức hơn. Sư¬
tổ H¬ương Tích, ông Bùi Thiện Cơ Hội trưởng Hội Việt
Nam Phật giáo rồi đến các Th¬ượng tọa Tố Liên, Trí Hải,
Vĩnh Tường lần l¬ượt đứng dậy thuyết phục. Hòa thư¬ợng
Mật Ứng sau nhiều lần chối từ đã đứng dậy xúc động
cảm ơn Hội nghị đã quá yêu quý, rồi dõng dạc tuyên bố:
Tôi
xin phát nguyện chỉ nhận ngôi Pháp Chủ Phật giáo TGBV với
một thời gian rất ngắn, đư¬ợc thấy chư¬ Tăng Ni thực
hiện đư¬ợc mấy điều của tôi yêu cầu nh¬ư sau này:
1.
Toàn thể Tăng Ni từ nay phải thống nhất ý chí vào việc
xây dựng lại nền Phật giáo đ¬ương bị sa sút, vỡ lở
cả về tinh thần lẫn hình thức;
2.
Chư¬ Tăng Ni thanh niên phải chịu khó học tập tu hành để
rửa cái nhục thất học sẽ lại nối đư¬ợc Tuệ mệnh
của Phật Tổ;
3.
Từ nghi thức tụng niệm cho đến mầu sắc phục sức của
chư¬ Tăng Ni cần phải cải tổ cho đư¬ợc nhất thể trong
một thời gian rất ngắn.
4.
Các Tăng chế mỗi khi đã ban bố cần phải triệt để thi
hành.
Trong
4 điều đó nếu không được triệt để thi hành như¬ lời
tôi yêu cầu, lúc đó tôi sẽ xin từ chức.
Chư
Tăng Ni đều đứng dậy chắp tay niệm Phật lĩnh giáo(2).
Hòa
thượng Pháp Chủ trịnh trọng thỉnh Thư¬ợng tọa Tố Liên
sung ghế chủ tịch Tổng trị sự và ủy nhiệm thành lập
Hội đồng Tổng Trị sự. Tân chủ tịch liền đứng dậy
xuất trình ngôi Pháp Chủ cùng hội nghị bản danh sách các
cụ, các Thư¬ợng tọa, ch¬ư tăng ni đã nhận lời mời vào
Hội đồng Tổng Trị sự:
Sự
thống nhất Phật giáo Bắc Trung Nam trên nguyên tắc cũng như
trong hành động đã trở nên một điều cần thiết kể từ
ngày 8.6.1950 là ngày Việt Nam chính thức làm hội viên Hội
Phật giáo Thế giới, nhờ sức vận động của Thượng tọa
Tố Liên Phó Hội trưởng Hội PGBV và trưởng phái đoàn Việt
Nam ở hội nghị Phật giáo quốc tế đã họp tại Colombo
(Xrilanca) từ 25.5 - 7.6.1950.
Ngày
6.10.1950 (25.8 âm lịch), Thượng tọa Thanh Khánh, đại diện
đức Pháp Chủ Tăng già Bắc Việt, Thượng tọa Tố Liên,
sư cụ Giảng sư Tâm Nguyệt, sư ông Trí Không đã xuống Hải
Phòng cùng với Thượng tọa chủ sự chùa Dư Hàng làm lễ
truyền thụ qui giới cho các vị hội viên mới vào CHPG Hải
Phòng.
Ngày
15.10.1950, Thượng tọa Tố Liên nhân danh Phó Hội trưởng
Hội VNPG đã mời chư Tăng và một số đông giáo hữu đến
chùa Quán Sứ trụ sở Hội họp hội đồng để thảo luận
và ấn định chương trình thành lập Gia đình Phật hóa phổ
tại Bắc Việt, có 52 vị đến dự buổi họp. Hội đồng
nhất trí thành lập Ban Hướng dẫn Gia đình Phật hóa phổ
Bắc Việt lâm thời. Thượng tọa Tố Liên được bàu làm
Trưởng ban danh dự; Trưởng ban chấp hành: ông Nguyễn Văn
Nhã.
Đầu
tháng, ông Tổng Thư ký Hội Phật giáo Thế giới gửi thư
cho Thượng tọa Tố Liên, Trưởng phái đoàn Phật giáo Việt
Nam, kèm theo Hiến chương Hội Phật giáo Thế giới.
Ngày
01.11.1950, Thượng tọa Tố Liên gửi thư số 9/VP/PGTG tới
Hội Phật học Nam Việt và Trung Việt báo tin thành lập Hội
PGTG và ý định thành lập Trung tâm điểm địa phương Việt
Nam.
Ngày
20.11.1950, Bác sĩ Nguyễn Văn Khỏe Hội trưởng Hội Phật
học Nam Việt gửi thư phúc đáp Thượng tọa Tố Liên, biểu
thị tán thành ý kiến của TT Tố Liên và đồng tình với
việc đặt trụ sở Trung tâm điểm địa phương Việt Nam
tại Hà Nội.
Ngày
9.12.1950 (2.11 âm lịch) nhân ngày giỗ Tổ Điều Ngự Giác
Hoàng đệ nhất tổ Trúc lâm, Thượng tọa Tố Liên nhân danh
Đại diện Ban chấp hành PGTG tại Việt Nam chiêu thỉnh các
bậc tôn đức, trí thức ... tới chùa Quán Sứ thảo luận
một chương trình tiến hành việc thành lập một Trung tâm
Phật giáo Thế giới tại Việt Nam. Hội đồng đã thành lập
Tiểu ban nghiên cứu Điều lệ Hội PGTG. Trưởng ban là Thượng
tọa Phạm Đức Nhuận.
Các
hội viên: Phạm Gia Thụy, Bác sĩ Phan Huy Quát, Tam Lang, Mai
Ngọc Thiện, Vũ Như Trác, Lê Văn Thu, Thượng tọa Viên Quang.
Năm
1951 Tân Mão
Đúng
15 giờ ngày 15.01, Hội Việt Nam Phật giáo họp Đại hội
đồng thường niên tại chùa Quán Sứ - Hội quán Trung ương.
Các đại biểu gần 60 CHPG ở Bắc Việt và các hội viên
ở Hà Nội đến họp rất đông. Sau phút mặc niệm các hội
viên quá cố, Hội đồng đã nghe các tờ trình của Hội trưởng
Bùi Thiện Cơ, của ông Tổng Thủ quĩ và ông Trưởng Ban Kiểm
soát Tài chính. Hội đồng đều hoan hỷ và cảm ơn Ban Quản
trị trong lúc khó khăn này đã chẳng quản công khó nhọc,
chẳng ngại mất thì giờ, tận tâm làm việc nên mới có
kết quả khả quan như vậy. Ông Hội trưởng thay mặt cả
Ban Quản trị đứng lên cảm tạ hội đồng và xin từ chức,
để Đại hội đồng bầu Ban Quản trị mới. ĐHĐ cử ông
Nguyễn Huy Xương làm chủ tịch phiên họp, ông Nguyễn Văn
Hách làm Thư ký và hai ông Nguyễn Bá Thảo, Tô Văn Lượng
làm Giám thị hội đồng. Sau một hồi lâu đề cử và tranh
luận, Thượng tọa Tố Liên đứng lên nói: “Trong Phật giáo
chả có gì hồ nghi, công việc Ban Quản trị làm chẳng có
chi là hồ đồ, mà chẳng có ai là độc tài. Cách đề nghị
của Ban Quản trị (cách đây nửa tháng, muốn dò ý kiến
các hội viên ở Hà Nội, đã phải bầu kín thử một Ban
Quản trị) là hợp lý, nên hội đồng xét ai xứng đáng thì
bầu, cứ nói mãi chỉ mất thì giờ thôi”. Ông Đỗ Công
Chân, Đại biểu CHPG tỉnh Hải Dương nói: “Trong lúc khó
khăn này mà công việc làm luôn trong 6 năm trời (1945 - 1950),
được trôi chảy như vậy thật cũng quí hóa và đáng ngợi
khen. Hiện nay Ban Quản trị cũ đang quen việc hội đồng nên
giữ lại cả giúp việc cho Hội, thế là hay hơn hết”. Cả
hội đồng đều giơ tay tán thành và hoan nghênh Ban Quản trị
Trung ương khóa năm 1951 - 1952 - 1953:
1.
Hội trưởng: cụ Bùi Thiện Cơ, Tổng đốc trí sĩ, 107 đường
Quán Thánh, Hà Nội;
1.
Phó Hội trưởng A: Thượng tọa Tố Liên, chùa Quán Sứ, Hà
Nội;
2.
Phó Hội trưởng B: cụ Trần Văn Đại, Tuần phủ trí sĩ,
50 phố Hàng Bông, Hà Nội;
3.
Tổng Thư ký: Ông Viên Quang, chùa Quán Sứ, Hà Nội;
....
Tháng
02.1951, để tiến tới thống nhất các tổ chức Phật giáo
ở Việt Nam, một Ban Vận động đư¬ợc thành lập gồm các
đại diện Phật giáo ba miền (bên Tăng già và bên tại gia):
Thượng tọa Tố Liên, cư¬ sĩ Bùi Thiện Cơ, sư¬ ông Mật
Nguyện, c¬ư sĩ Trung Định, sư¬ ông Đạt Tu và cư¬ sĩ Nguyễn
Văn Thọ. Ban Vận động đã tổ chức nhiều phiên trao đổi,
bàn bạc giữa các tập đoàn Phật giáo và soạn thảo các
văn bản cần thiết.
Tính
tới 15.02.1951, sau 3 tháng, nhờ sự chỉ đạo của Thượng
tọa Tố Liên, sư ông Trí Không, sự nhiệt thành và trí sáng
suốt nhận xét của các đạo hữu Lê Quang Đạt, Nguyễn Văn
Nhã, Lê Văn Lãm và toàn thể các đạo hữu trong Ban Hướng
dẫn Gia đình Phật Hóa Phổ, đã chính thức thành lập được
2 Phổ:
- Phổ
Liên Hoa tại chùa Chân Tiên (phố Bà Triệu, Hà Nội) có hơn
100 em;
-
Phổ Thiện Tuệ tại chùa Quán Sứ có hơn 200 em.
Mỗi
Phổ có Phổ trưởng đứng đầu. Ban Hướng dẫn dự định
cho thành lập các Phổ tại các tỉnh như Nam Định, Hải Dương,
Hải Phòng v.v...
Ngày
19.02, Thượng tọa Tố Liên - Đại diện Ban chấp hành Hội
PGTG tại Việt Nam đã lên đường đi dự hội nghị bất thường
Hội PGTG tại Colombo, XriLanka để đặt chương trình và thảo
luận phương pháp kiến tạo hòa bình.
Ngày
24.2, Thượng tọa Tố Liên thừa lệnh quốc trưởng Việt
Nam tặng Hội PGTG 2000 rupi (10.000 đồng Việt Nam) để cúng
vào việc xây dựng Hội quán.
Thượng
tọa yêu cầu Hội PGTG giúp đỡ cho các học sinh tăng Việt
Nam được dễ dàng sang học Phật, Pháp tại XriLanka, Ngài
dự định gửi ngay 3 Tăng sinh sang một lúc sau khi dàn xếp
xong. Nguyên lão nghị viên Justn Kotelawala hứa sẽ phát tâm
cúng hàng tháng 75 Rupi để cúng dàng 3 vị học sinh Tăng này
về việc ăn học. TT Tố Liên tỏ lời cảm ơn và ngài ước
định gửi ngay số Tăng học sinh ấy trong thời gian gần nhất.
Ngày
14.3.1951, Thượng tọa Tố Liên vừa đi dự hội nghị Colombo
về đã không quản mệt nhọc lại lên đường cùng các nhân
viên Gia đình Phật hóa phổ vào dự lễ Tổng hội Thanh niên
Phật giáo toàn quốc họp tại Huế. Đồng thời Ngài sẽ
hoạt động xúc tiến Phật giáo toàn quốc.
Ngày
10.4, sau một thời gian công tác trù bị hoàn tất, Pháp
Chủ Mật Ứng đại diện Phật giáo Bắc Việt, Pháp Chủ
Tịnh Khiết, đại diện Phật giáo Trung Việt và Hòa
thư¬ợng Đạt Thanh trụ trì chùa Giác Ngộ, đại diện cho
Phật giáo Nam Việt đã ký vào lời hiệu triệu thống nhất
Phật giáo gửi tới Sơn môn Tăng già Trung Việt, Phật giáo
Tăng già Bắc Việt, Hội Việt Nam Phật giáo Trung Việt, Hội
Phật học Nam Việt, Hội Việt Nam Phật giáo Bắc Việt.
Ngày
21. 4, tại chùa Quán Sứ Hội Việt Nam Phật giáo họp đại
hội đồng bất thường. Chư¬ơng trình nghị sự gồm:
1.
Xét bản dự thảo Điều lệ Phật giáo toàn quốc;
2.
Sửa lại bản Điều lệ Hội Việt Nam Phật giáo;
3.
Cử đại biểu đi dự đại hội thành lập Tổng hội Phật
giáo toàn quốc tại Huế vào ngày 06.5.1951.
Ngày
22.4, dưới sự chỉ đạo của Thượng tọa Tố Liên và Thượng
tọa Trí Hải lễ suy tôn Hòa thượng Thích Mật Ứng lên ngôi
Pháp Chủ đ¬ược cử hành trọng thể tại chùa Quán Sứ.
Tới dự có c¬ư sĩ Bùi Thiện Cơ - Hội trư¬ởng Hội Việt
Nam Phật giáo, Th¬ượng tọa Thích Trí Thủ - Hội trư¬ởng
Hội Phật học Trung Việt, đại diện Hội Phật học Nam Việt,
đại diện chính quyền và hàng trăm Tăng Ni, Phật tử.
8 giờ
ngày 6.5.1952, Hội nghị Phật giáo thống nhất toàn quốc Việt
Nam cử hành lễ khai mạc tại chùa Từ Đàm (Thuận Hóa) với
51 đại biểu Phật giáo 3 miền. Đoàn đại biểu Phật giáo
Bắc Việt có 16 vị: các Hòa thư¬ợng: Mật Ứng, Thanh Đoan,
các Th¬ượng tọa: Tố Liên, Trí Hải, Vĩnh T¬ường, các
sư¬ ông: Tâm Châu, Tuệ Viễn và Thanh Cung (Kim Cương Tử),
các cư sĩ: Bùi Thiện Cơ, Lê Toại, Viên Quang, Nguyễn Hữu
Tâm, Nguyễn Đình Quế, Nguyễn Văn Sách, Đỗ Công Chân, Đỗ
Đình Cảnh. Họp luôn trong 4 ngày (từ 6 - 9. 5. 1951), kết quả
Hội nghị đã nhất trí thông qua bản Điều lệ và Nội quy
của Hội và bầu đư¬ợc Ban Tổng Trị sự (Ban Quản trị
Trung ương) nhiệm kỳ 3 năm gồm:
1.
Hội chủ: Hòa thượng Thích Tịnh Khiết, trụ trì chùa Tường
Vân (Huế);
2.
Phó Hội chủ: Thượng tọa Trí Hải và cư¬ sĩ Chơn An Lê
Văn Định;
1.
Tổng Th¬ư ký: cư sĩ Trang Định;
Hội
lấy tên là Tổng hội Phật giáo Việt Nam trụ sở đặt tại
Thuận Hóa (Huế) và lấy ngày Phật đản làm ngày kỷ niệm
thành lập Tổng hội Phật giáo Việt Nam.
Mục
đích của Hội:
1.
Thống nhất lực lượng, ý chí và hành động của Phật tử
Việt Nam;
2.
Hư¬ớng dẫn Phật tử Việt Nam theo đúng tinh thần Phật
pháp;
3.
Đào tạo Tăng tài có đủ khả năng để hoằng d¬ương Phật
pháp;
4.
Sách lệ và hộ trì Tăng Ni nghiêm trì giới luật;
5.
Tu tạo và bảo tồn các tu viện, các cơ quan văn hóa xã hội
giáo dục của Phật giáo;
6.
Giao
thiệp hay liên lạc với tất cả các tổ chức Phật giáo
trên thế giới nếu tổ chức ấy theo đúng chính pháp.
Hòa
thượng Mật Ứng và Hòa thượng Tuệ Tạng được bầu vào
Ban Chứng minh
Đạo
sư (gồm 6 vị); Thượng tọa Tố Liên làm ủy viên Nghi lễ;
ông Lê Toại làm ủy viên Tài chính.
Tổng
hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức Phật giáo có tính thống
nhất, quy mô, tập hợp Tăng Ni và Phật tử của 6 tập đoàn
Phật giáo Phật giáo lớn trên cả 3 miền đất n¬ước và
có khả năng thu hút các tập đoàn Phật giáo còn lại.
Ngày
13.5 (8.4 âm lịch), Văn phòng Trung tâm Địa phương của Hội
Phật giáo Thế giới tại chùa Quán Sứ (do Thượng tọa Tố
Liên làm đại diện) Lễ thượng kỳ (cờ) Phật giáo thế
giới được cử hành lần đầu tiên ở Việt Nam.
Ngày
16.6, lớp Huấn luyện ủy viên Gia đình Phật tử do Ban Quản
trị Trung ương Hội Phật giáo Việt Nam tổ chức đã khai
mạc tại Hội quán Tổng Trị sự Hội Việt Nam Phật học.
Ngày
05.10.1951, báo Tin tức Phật giáo (phụ trương của báo Phương
Tiện do Thượng tọa Tố Liên làm chủ nhiệm) xuất bản hàng
tuần, ra số đầu tiên để kính tặng thập phư¬ơng giáo
hữu cho ai nấy đều biết rõ tình hình Phật giáo hiện tại
ở trong nước cũng như ngoài nư¬ớc.
Năm
1952 Nhâm Thìn
Ngày
6.5, tại chùa Quán Sứ Hội Việt Nam Phật giáo tổ chức lễ
kỷ niệm 1 năm ngày thành lập Tổng hội Phật giáo Việt
Nam. Thượng tọa Tố Liên, nhân danh Chủ tịch Tổng trị sự
Tăng già Bắc Việt tuyên bố khai mạc; Hội trưởng Hội VNPG
giới thiệu đạo hữu Tổng Thư ký đọc bản diễn văn của
Ban Quản trị Tổng hội Phật giáo Việt Nam và nhắc lại
lời thề nguyền của Phật giáo Việt Nam thống nhất.
15
giờ 30 ngày 12.5, thày Trí Quang ủy viên Giáo lý Tổng hội
Phật giáo Việt Nam đã từ Huế ra Hà Nội thỉnh Hòa thượng
Pháp chủ và Thượng tọa Tố Liên vào Huế để
thảo luận mấy vấn đề liên quan đến sự thống nhất nền
Phật giáo Việt nam về giáo lý cũng như về tổ chức Tổng
hội Tăng già toàn quốc và nhát là những đề nghị cần
phải đưa ra trước Hội nghị Phật giáo Thế giới. Hòa thượng
Pháp chủ do bận nhiều việc trong khi chư Tăng Bắc Việt đang
an cư nhập Hạ nên đã ủy cử Thượng tọa Tố Liên thay
mặt GHTG Bắc Việt vào Huế.
Sáng
ngày 22.5, Thượng tọa Tố Liên cùng thày Trí Quang đáp máy
bay vào Huế, họp hội nghị trù bị GHTG Việt Nam.
Ngày
29.5, Thượng tọa Tố Liên trở về Hà Nội sau khi trao đổi
ý kiến với Ban Quản trị Tổng hội Phật giáo Việt Nam các
vấn đề quan trọng trước khi đi dự hội nghị Phật giáo
Thế giới.
Ngày
12.6, Giáo hội Tăng già Nam Việt đồng ý về nội dung cuộc
Hội nghị trù bị Giáo hội Tăng già Việt Nam họp ở Huế
và nhường GHTG Bắc Việt tổ chức cuộc Tổng hội đồng
GHTG Việt Nam.
Ngày
20.6, GHTG Bắc Việt quyết định thành lập Ban Tổ chức Hội
nghị Tăng già toàn quốc gồm:
+ Trưởng
ban: Th¬ượng tọa Tố Liên;
+
Phó Trư¬ởng ban: Thượng tọa Trí Hải và cư sĩ Trần Văn
Quí;
+
Thư ký: Thượng tọa Thanh Tùng;
+
Phó thư ký: các sư ông Quảng Hoằng, Thanh Kiểm và Tâm Châu;
+
Thủ quỹ: sư cụ Thành Trụ và sư ông Thanh Kiểm (giúp việc
sổ sách);
+
Kiểm soát Tài chính kiêm Kế toán: cư sĩ Nguyễn Hữu Tiến;
+
Kiểm soát và Điều động: Thượng tọa Vĩnh Tường;
Các
chuyên ban:
- Nghiên
cứu lễ nghi (Tố Liên);
-
Hiệu lệnh (sư ông Tâm Giác);
-
Duy Na;
-
Khánh tiết: sư ông Thanh Cát, sư ông Thanh Hoàn và các đạo
hữu Văn Khuê, Văn Chức;
-
Nghênh tống: Thư¬ợng tọa Trí Hải, các cư sĩ Trần Văn
Quí, Viên Quang, Nguyễn Văn Nhã.
-
Phim ảnh: các đạo hữu Nguyễn Văn Đức, Đặng Khuê, Hải
Đường.
-
Phát ngôn và điều khiển chương trình: Thượng tọa Trí Hải
và cư sĩ Viên Quang.
Ngày
27.6, Văn phòng Hội Việt Nam Phật giáo đã sao gửi các CHPG
Bắc Việt Thông tri số 163/PTH/HC2/TT ký ngày 25.6.1952 về việc
dùng kỳ hiệu Phật giáo. Chính phủ ngày 23.5.1952 đã cho phép
treo cờ Phật giáo ở các chùa và trụ sở Hội Phật giáo
trong những ngày lễ về Phật giáo. Còn các tín đồ Phật
giáo chỉ được treo cờ Phật giáo ở trong nhà.
8 giờ
tối ngày 28.6, tại nhà Tế sinh phố Ngỗ Sĩ Liên, Hà Nội,
gia đình Phật hóa phổ Minh Tâm tổ chức một buổi lửa trại
trọng thể gắn cấp hiệu cho các Phật tử đã trúng tuyển
những kỳ thi lên cấp. Các gia đình Liên Hoa, Phả Quang, Hải
Triều đã đến dự. Các Thượng tọa Tố Liên và Trí Hải
đã đến dự
Ngày
6.7, sau một thời gian trao đổi thư từ giữa Văn phòng Đại
diện PGTG tại Việt Nam với Tổng hội PGVN và các tập đoàn
Phật giáo trong nước, Thượng tọa Tố Liên gửi danh sách
xin giấy phép xuất ngoại, gồm:
1.
Thượng
tọa Tố Liên, Đại diện Ban chấp hành Hội PGTG tại Việt
Nam - Trưởng phái đoàn;
2.
Pháp sư Trí Quang, ủy viên hoằng pháp PGVN, Đại biểu Phật
giáo Trung Việt;
3.
Pháp sư Quảng Minh, Hội trưởng Hội PHNV, Đại biểu Phật
giáo Nam Việt;
4.
Đạo hữu Viên Quang, Tổng Thư ký Hội VNPG, Đại biểu Phật
giáo Bắc Việt;
5.
Đạo hữu Nguyễn Ngọc Bảo, Thư ký Văn phòng Đại diện
PGTG tại Việt Nam - thông ngôn Anh ngữ;
6.
Đạo hữu Nguyễn Xuân Kha, Thư ký Ban Cứu tế xã hội, Hội
Việt Nam Phật giáo - thông ngôn Nhật ngữ;
7.
Đạo hữu Vũ Văn Thu, Hội viên Hội Việt Nam Phật giáo -
quan sát viên và chụp ảnh;
8.
Đạo hữu Hoàng Xuân Yên, Hội viên Hội VNPG, quan sát viên
và quay phim;
9.
Đạo hữu Cao Xuân Lữ, Hội viên Hội PHTV, quan sát viên, đại
biểu dự khuyết Trung Việt;
10.
Đạo hữu Nguyễn Thị Quế tức bà Nguyễn Hữu Pha, Hội viên
Hội Phật học Nam Việt, Hội trưởng Hội Phụ nữ Phật
tử Nam Việt, quan sát viên;
11.
Đạo hữu Hồ Thị Cô tức bà Nguyễn Văn Lượng, Hội viên
Hội PHNV, quan sát viên.
Tuy
nhiên cho tới ngày sắp lên đường chỉ có 7 người được
phép xuất ngoại:
TT
Tố Liên; PS Trí Quang, PS Quảng Minh, các Đạo hữu Vũ Văn
Thu, Hoàng Xuân Yên, Viên Quang, bà Nguyễn Hữu Pha. Bà Hồ Thị
Cô tự ý không muốn đi, Đạo hữu Nguyễn Ngọc Bảo, Nguyễn
Xuân Kha, Cao Xuân Lữ do giấy tờ chậm trễ nên không đi được.
Ngày
9.7, Hội đồng trù bị họp lần 2, ấn định những vấn
đề cần thiết trong việc tổ chức tổng hội nghị Tăng
già toàn quốc: về nghi lễ, về Tăng sự, ấn tín (của Ngài
Thượng thủ GHTG Việt Nam hình vuông, khuôn dấu của Tổng
trị sự hình tròn), việc mời các vị chính thức dự Tổng
hội nghị, Văn kiện (chung, riêng), Tăng chế.
Ngày
13.8, đoàn đại biểu PGVN do Thượng tọa Tố Liên, đại diện
Ban chấp hành Hội PGTG tại Việt Nam làm trư¬ởng đoàn đi
dự Đại hội PGTG lần thứ hai tại Tôkyô, Nhật Bản gồm
các vị sau đây:
1.
S¬ư ông Trí Quang, ủy viên Giáo lý Tổng hội PGVN;
2.
Sư ông Quảng Minh, Hội trưởng Hội Phật học Nam Việt;
3.
Đạo hữu Viên Quang, Tổng thư ký Hội Việt Nam Phật giáo;
4.
Đạo hữu Nguyễn Thăng Thái làm việc tại văn phòng Ban Quản
trị TƯ.
Ngày
6.9.1952, các đại biểu về dự Tổng hội nghị Tăng già toàn
quốc đã tới Hà Nội;
Ngày
7.9 (19.7 âm lịch), các đại biểu thăm phòng triển lãm của
các Gia đình Phật hóa phổ Bắc Việt trưng bày tại chùa
Quán Sứ. Từ 9 - 11 giờ các đại biểu tiếp các đoàn đại
biểu Phật giáo Bắc Việt và quí khách; 11 giờ đi thăm trại
của GĐPHP Bắc Việt tổ chức tại Văn Miếu; 12 giờ thụ
Ngọ tại chùa Quán Sứ do Ban Hộ niệm Hội Việt nam Phật
gióa cúng dàng; 15 giờ lễ phát nguyện; 16 giờ Hòa thượng
Pháp Chủ Bắc Việt đọc diễn văn khai mạc, tiếp đọc diễn
văn Tổng hội Phật giáo Việt Nam và của 6 tập đoàn Tăng
già, cư sĩ 3 phần Việt Nam; 19 giờ dự cuộc trưng bày của
trẻ em trường Bảo trợ giáo dục nhi đồng tại nhà Tế
sinh; 19 giờ 30 dự lửa trại của GĐPHP Bắc Việt tại nhà
Tế sinh
Sau
một thời gian chuẩn bị, từ ngày 8 đến ngày 14.9.1952 các
đại biểu(3) của Tăng già Bắc, Trung, Nam đã tề tựu tại
chùa Quán Sứ, Hà Nội để họp đại hội đồng thành lập
Giáo hội Tăng già toàn quốc. Đại hội đồng đã thông qua
bản Qui chế của Giáo hội, bầu ra Hội đồng Pháp Chủ gồm
ba vị Pháp Chủ ở ba miền, có nhiệm vụ chứng minh và ủng
hộ về mọi công việc do vị Thư¬ợng Thủ cùng Tổng Trị
sự đảm nhiệm, suy tôn vị Thư¬ợng Thủ đứng đầu Giáo
hội và bầu ra Tổng Trị sự (nhiệm kỳ là 2 năm) cùng các
chuyên Ban để thực hành các công việc của Giáo hội.
Vị
Thượng Thủ được suy tôn đầu tiên là Hòa thượng Tuệ
Tạng - Thích Tâm Thi.
Hội
đồng Tổng Trị sự gồm:
1.
Trị sự trưởng: Thượng tọa Trí Hải;
2.
Trị sự phó kiêm Trì tạng: sư¬ ông Tâm Châu;
3.
Tổng Thư ký: Thượng tọa Tố Liên;
4.
Phó Thư ký: sư ông Hải Ninh;
5.
Trưởng quĩ: Th¬ượng tọa Viên Tu;
6.
Trưởng ban Giám luật kiêm Nghi lễ: Th¬ượng tọa Đôn Hậu;
7.
Trưởng ban Giáo thụ: Thư¬ợng tọa Thiện Hòa;
8.
Trưởng ban Hoằng pháp: sư¬ ông Thiện Siêu;
9.
Trưởng ban Tăng tích: s¬ư ông Thanh Tùng.
Ba
vị dự khuyết là các Thượng tọa: Vĩnh Tường, Mật Hiển,
Mật Nguyện.
Giáo
hội lấy tên là Giáo hội Tăng già Việt Nam, trụ sở đặt
ở khắp Bắc, Trung, Nam tùy theo vị Hòa thượng Thượng Thủ
ở.
Mục
đích của Giáo hội Tăng già Việt Nam:
1.
Phụng sự Phật giáo;
2.
Chỉnh lý Tăng già theo giới pháp Lục hòa;
3.
Sách tiến Tăng Ni nghiêm trì tịnh giới;
4.
Đào tạo Tăng ni có đủ tài đức để hoằng dư¬ơng Phật
pháp lợi ích chúng sinh làm các việc từ thiện văn hóa xã
hội.
Giáo
hội Tăng già toàn quốc Việt Nam ra đời nhằm mục đích
thiết lập một cơ chế lãnh đạo nhất quán để hoạt động
Phật sự hữu hiệu hơn; trên cơ sở đó tạo mối quan hệ
rộng rãi với các tổ chức Phật giáo trên thế giới nhất
là đối với Hội Liên hữu Phật giáo Thế giới mà Phật
giáo Việt Nam là một trong những thành viên sáng lập tổ
chức này.
Ngay
sau khi thành lập, Giáo hội Tăng già Việt Nam đã tiến hành
một số việc lớn sau:
+ Công
nhận Ban chấp hành Chi hội Phật giáo Thế giới tại Việt
Nam;
+
Can thiệp với chính quyền bãi bỏ việc bắt các sư từ 18
- 45 tuổi phải tòng quân;
+
Cử các nhà sư trẻ sang tu học ở nước ngoài;
+
Quy định thống nhất phẩm phục của ch¬ư tăng toàn quốc.
Ngày
16.9, Hội Việt Nam Phật giáo lại quyết định mở Trư¬ờng
nữ Trung học Khuông Việt có từ Đệ Nhất đến Đệ Tứ
do cụ Nguyễn Gia Tư¬ởng tốt nghiệp Cao đẳng S¬ư phạm
nguyên giáo sư¬ trung học làm hiệu tr¬ưởng. Ban Giám đốc
gồm Cử nhân Vật lý Bùi Phương Chi - giảng viên trường
Đại học Hà Nội; Bùi Xuân Uyên hiệu trưởng trường Trí
Tri; Nguyễn Dương Đôn, cử nhân toán, bà Nguyễn Gia Đức
giáo sư Gia chánh.
Ngày
20.9, hầu hết chư Tăng trong Ban Tổng Trị sự GHTG Bắc Việt,
Ban Quản trị TƯ Hội VNPG và đông đảo đạo hữu trong Hội
đến chùa Quán Sứ tiễn đưa Phái đoàn Phật giáo Việt Nam
do Thượng tọa Tố liên làm Trưởng đoàn lên đường đi
dự Hội nghị PGTG lần thứ 2 tại Nhật Bản:
Ngày
21.9, Đoàn rời Hồng Hông bay sang Nhật Bản, nghỉ tại chùa
Sojiji (Tổng Tri Tư) thuộc tỉnh Yokohama.
Ngày
23.9:
- Đoàn
dự lễ rước Xá lợi Phật do Đoàn Phật giáo Tích Lan tặng
Phật giáo Nhật Bản từ cảng Yocohama về chùa Sojiji;
- Phái
đoàn PGVN đi thăm hoàng thành, trụ sở quốc hội Nhật Bản
và những công viên ở miền này.
9 giờ
15 ngày 25.9, Hội nghị Phật giáo Thế giới lần thứ 2 khai
mạc tại chùa Honganji (Bản Nguyên tự). Có 170 đại biểu
chính thức cùng quan sát viên 21 nước (1 Australia, 2 Brazil,
10 Mianmar, 4 Cao Mên, 31 Tích Lan, 9 Trung Hoa, 1 Pháp, 8 Hawai, 4
Hồng Kông, 9 ấn Độ, 3 Lao, 2 Korea, 6 Nepan, 1 Ôkinawa, 18 Penang,
6 Philippin, 8 Singapore, 10 Thái Lan, 9 Mỹ, 1 Ti Bét, 8 Việt Nam
(gồm cả thầy Lê Phụng Xuân đại diện Phật giáo Tiểu
thừa ở Sài Gòn) và hơn 500 đại biểu của Phật giáo Nhật
Bản tham dự.
Ngày
13.10, tại Hội nghị PGTG lần thứ 2 Tokyo, Nhật Bản Thượng
tọa Tố Liên được bầu làm Phó Hội trưởng Hội PGTG.
Ngày
23.10, phái đoàn PGVN do Thượng tọa Tố Liên lãnh đạo đi
dự Hội nghị PGTG lần thứ 2 ở Tokyo Nhật Bản đã về tới
Hà Nội. Chư Tăng Ni, Ban Quản trị TƯ và các Phật tử đã
mở tiệc trà đón chào đoàn tại chùa Quán Sứ. Thầy Quảng
Minh Hội trưởng Hội PHNV và bà Nguyễn Hữu Pha cũng đã đáp
máy bay về Sài Gòn. Đạo hữu Vũ Văn Thu cố vấn Ban Văn
Mỹ Nghệ Phật giáo còn ở lại Tokyo 1 tháng để sưu tầm
các tài liệu về mỹ thuật.
Ngày
7.11 (17.9 âm lịch), trên 100 vị sư¬ của gần 100 chùa nội
ngoại thành Hà Nội tới dự cuộc họp của hội đồng bàn
về việc cứu tế nạn nhân bị bão lụt tàn phá tại Trung
và Nam Việt. Th¬ượng tọa Tố Liên chủ tịch Tổng trị
sự Hội Tăng già chủ tọa phiên họp. Th¬ượng tọa Vĩnh
Tư¬ờng đề nghị những vị có mặt tại hội nghị ủng
hộ tiền tại chỗ còn chùa nào mà đại biểu vắng mặt
sẽ cử một ban tài chính tới tận chùa quyên sau. Số tiền
cúng đư¬ợc bao nhiêu sẽ đăng trên báo Tin Tức Phật giáo
và gửi tới ủy ban cứu tế đồng bào bị bão để phân
phát cho các nạn nhân.
Hòm
công đức “Quyên giúp dân bị bão” đặt tại chùa Quán
Sứ và văn phòng Hội VNPG.
Sau
khi nhà cầm quyền vùng tạm chiếm ra quyết định động viên
cả giới tăng sĩ Phật giáo, Thượng tọa Tố Liên đã đến
gặp thủ hiến Bắc Việt phản đối kịch liệt quyết định
này.
Ngày
8.11, hội đồng hàng tháng của Ban Quản trị TƯ họp tại
chùa Quán Sứ dưới sự chủ tọa của Hội trưởng Bùi Thiện
Cơ. Hội đồng thông qua thư cám ơn Hội VNPG của HT Thượng
Thủ và nghe báo cáo của phái đoàn đi dự lễ cung nghinh xá
lợi tại Cao Mên và đi Nhật bản dự Hội nghị PGTG lần
thứ 2. Thượng tọa Tố Liên Phó hội trưởng trình thư của
Hội Ma ha Bồ đề Ấn Độ mời sang dự lễ nhập tháp xá
lợi của 2 vị thánh tăng và dự hội nghị Văn hóa PGTG lần
thứ nhất tại San Chi xứ Bhopan, Ấn Độ.
Ngày
16.11, TT Tố Liên Chủ tịch Tổng trị sự GHTG Bắc Việt gửi
thư cho Hội VNPG cùng số tiền 9900$00 trong tuần lễ lạc quyên
các chùa ở Hà Nội để giúp đồng bào bị bão lụt tại
Trung và Nam Việt.
Ngày
18.11, TT Tố Liên đã gửi thư bạch Hòa thượng Hội chủ
Tổng hội Phật giáo Việt Nam đề nghị Tổng hội thông tư
cho các tập đoàn Phật giáo trong nước cùng biết việc Hội
nghị Phật giáo thế giới lần thứ 2 họp ở Tokyo đã quyết
định tất cả các Hội viên Hội Phật giáo thế giới nên
cùng theo Phật lịch từ năm 1952 là năm 2496 Phật lịch để
tỏ tinh thần thống nhất ý chí của Phật tử Việt Nam với
Phật tử thế giới.
Chiều
ngày 29.11, Thư¬ợng tọa Tố Liên tham dự Hội nghị Văn hóa
Phật giáo thế giới lần thứ nhất cử hành tại Sanchi thuộc
xứ Bhopal (Ấn Độ) sau khi xá lợi Phật đư¬ợc đư¬a từ
Cancútta tới nơi cử hành lễ nhập tháp xá lợi.
Ngày
29.11, Hội đồng Pháp Chủ đã họp với Ban Tổng Trị sự
GHTG Bắc Việt thỉnh Hòa thượng Cao Đà sung chức Trưởng
tòa Giáo lý thay Hòa thượng Tuệ Tạng xin từ chức vì bận
nhiều việc của GHTG Việt Nam. Cụ Sủi trụ trì chùa Thiên
Phúc, cụ Tâm Nguyệt giảng sư chùa Quán Sứ được thỉnh
sang Tòa Giáo lý, Thượng tọa Tố Liên và thầy Bình Minh nhận
chức Thư ký và Phó Thư ký Ban Hoằng pháp. Hội đồng còn
ủy Thượng tọa Tố Liên được tùy tiện thỉnh thêm chư
tăng có học lực vào Ban Hoằng pháp.
17
giờ ngày 30.11, sau khi chủ tọa các buổi họp của Tổng Trị
sự GHTG Việt Nam, Hòa thượng Thượng Thủ đã tiếp các nhân
viên Ban Quản trị Hội Việt nam Phật giáo tại chùa Quán
Sứ và trao quyết định của Hội đồng Tổng Trị sự GHTG
Việt Nam cử Thượng tọa Tố Liên làm Chánh trụ trì chùa
Quán Sứ kế chân tổ Tế Cát vì già yếu và hiện nay làm
nguyên lão của GHTG và Thượng tọa Trí Hải làm Phó trụ
trì thay thế Hòa thượng Tuệ Tạng đã được GHTG toàn quốc
suy tôn ngôi Thượng Thủ. Hội trưởng Bùi Thiện Cơ tỏ ý
hoan nghênh quyết định này và cụ sẽ trình bày việc này
với Hội đồng Ban Quản trị trong phiên họp thường nguyệt
sắp tới để Hội đồng được rõ.
17.30,
ngày 05.12, tại chùa Quán Sứ Ban Cứu tế xã hội đã họp
phiên bất thường dưới sự chủ tọa của Thượng tọa Tố
Liên để:
1.
Thỉnh thêm 3 vị cố vấn: Cụ giáo Nguyễn Đình Quế, bà
Nguyễn Thiện Thuật, bà Nguyễn Khắc Kham.
2.
Thỉnh 3 vị kiểm soát: Ông Tô Lan Khoa, Nguyễn Xuân Kha, bà
Lê Hữu Lý.
3.
Thỉnh 2 vị huấn giới: Thượng tọa Tố Liên đề nghị mời
Đại đức Thanh Uyên và Đại đức Quảng Hoằng làm Huấn
giới.
4.
Hội đồng khảo lại bản Nội qui trước khi trình Hội đồng
Ban Quản trị TƯ duyệt y;
Ngày
16.12.1952:
-
Nhận thấy GHTG Bắc Việt cần phải có Ban Giám luật kiêm
Duy na nên Hòa thượng Pháp Chủ đã ủy Thượng tọa Tố Liên
thỉnh Hòa thượng Thích Đức Nhuận chùa Đồng Đắc (Kim
Sơn, Ninh Bình) sung chức Trưởng tòa Giám luật. Hòa thượng
Pháp Chủ lại cử sư cụ chùa Nhất Trụ (Một Cột) làm Chánh,
Thượng tọa chùa Tràng Tín làm Phó ban Duy na. Từ nay Ban Giám
luật kiêm Duy Na đương nhiên điều khiển cả các vị tuần
chúng theo quyết định của Pháp Chủ.
Ngày
18.12, một số hội viên nữ Hội Việt Nam Phật giáo đã thành
lập Ban Ưu Bà Di học Phật có mục đích mở những lớp học
Phật pháp để cùng nhau học tập và nâng đỡ những chị
em Phật tử muốn tu học để trở nên những người có đức
hạnh. Một số ban viên đã chung góp được một số tiền
để xuất bản những kinh sách thiết yếu về sự tự học
và dự định lập một viện tu học riêng có các vị ni sư
làm giảng sư. Đây là một công cuộc đáng được khuyến
khích và nâng đỡ.
Năm
1953 Quí Tỵ
Ngày
2.01, tại chùa Quán Sứ, Hà Nội Thượng tọa Tố Liên
phối hợp với ông Bùi Thiện Cơ - Hội trưởng Hội Việt
Nam Phật giáo tổ chức lễ Cầu Hộ quốc an dân trong 21 ngày
từ 2.01 (17.11 âm lịch) tới ngày 23.01 (tức ngày 7.12 âm lịch)
tức tới ngày đức Phật Thích Ca thành đạo (8.12 âm lịch).
Ngày
3.01, Tuần báo Tin Tức Phật giáo phụ trương của nguyệt
san Phương Tiện do Thượng tọa Tố Liên (Hội Tăng già Bắc
Việt) làm chủ bút đình bản (số 66) chuyển sang cho ông Bùi
Thiện Cơ - Hội Việt Nam Phật giáo làm chủ nhiệm kiêm chủ
bút.
Từ
tháng 2 đến tháng 6, ngoài công việc trụ trì chùa Quán Sứ
và đại diện Hội Phật giáo thế giới, Thượng tọa Tố
Liên còn giành nhiều thời gian tập trung chỉ đạo các hoạt
động của Gia đình Phật hóa phổ ở Hà Nội, Hải Phòng
như cử đại đức Tâm Giác đi thăm các GĐPHP Thiện Tuệ,
Minh Tâm, Minh Đạo, Phả Quang... (Hà Nội), Liên Hoa ... (Hải
Phòng); mở trại huấn luyện Minh Đạo tại chùa Quán Sứ
đào tạo một số đoàn trưởng cho các GĐPHP còn thiếu huynh
trưởng.
Ngày
8 tháng 7, chính quyền vùng tạm chiếm ký Nghị định số
45 MI/DĐP chính thức công nhận và cho phép Tổng hội Phật
giáo Việt Nam (được thành lập từ tháng 9 năm 1951) hoạt
động trên khắp quốc gia (Nam Bộ).
Tháng
11, Thượng tọa Tố Liên và Thượng tọa Trí Hải
cùng Hội trưởng Bùi Thiện Cơ quyết định khởi công xây
dựng trường Vạn Hạnh trong khuôn viên chùa Hàm Long (Hà Nội)
Từ
năm 1954 - 1977
Năm
1954, đất nước bị chia cắt, Ngài cùng các Hòa thượng đồng
chí hướng như Tuệ Tạng, Trí Hải, Vĩnh Tường kiên quyết
ở lại Hà Nội để làm cột trụ vững chắc trong việc truyền
thừa Phật sở đã có từ năm 1949.
Từ
1954 - 1958 Hòa thượng Tố Liên tiếp tục làm trụ
trì chùa Quán Sứ.
Đến
năm 1958, Hội Phật giáo thống nhất ra đời, với nội dung
và nhân sự mới, kế thừa sự nghiệp của Ngài trong giai
đoạn mới. Vì bệnh duyên và tuổi ngày một thêm cao. Ngài
phải nghỉ dưỡng bệnh tại chùa Quán Sứ và một số nơi
khác ở miền Bắc như chùa Quỳnh Chân, bệnh viện Phú Thọ.
Tháng
3 năm 1977, Ngài chống thiền trượng đi gặp và đàm đạo
cùng chư Tăng tại chùa Quán Sứ để tạ từ. Chiều ngày
13 tháng 2 năm Đinh Tỵ (1.4.1977). Ngài an nhiên viên tịch tại
chùa Quán Sứ, trụ thế 75 năm, hoằng pháp độ sinh 45 năm.
Bảo tháp của ngài được tạo dựng tại chùa Sùng Phúc,
thôn Huỳnh Cung, xã Tam Hiệp, huyện Thanh Trì, Hà Nội. Bảo
hiệu là Chân Không tháp.
Ngài
đã viết gần một trăm bài báo cho các tờ bán nguyện san
Đuốc Tuệ (1935-1945) và hậu thân của Đuốc Tuệ là nguyệt
san Diệu Âm (1946), bán nguyệt san Phương Tiện (1949-1954) và
tuần báo Tin Tức Phật giáo.
Về
trước tác, Hòa thượng còn để lại những tác phẩm:
- Tấm
gương quy y
-
Sự lý lễ tụng
-
Ký sự phái đoàn Phật giáo Việt Nam đi Ấn Độ và Sri Lanka....
Hòa
thượng Thích Tố Liên là một người có nhiều công lao trong
phong trào chấn hưng Phật giáo nước nhà và đưa đạo Phật
Việt Nam góp mặt với Phật giáo thế giới. Ngài là tấm
gương sáng cho các thế hệ Tăng Ni, Phật tử vì đã trọn
đời cống hiến cho Phật sự.
Download
Tư Liệu này (Word Document) 167 KB
Chú
thích:
(1)
Báo Cứu Quốc số 106 ra ngày 1.12.1945
(2)
Phương Tiện số ra rằm tháng 8 năm Canh Dần (1950).
(3)
Thành phần đại biểu dự đại đội đồng nh¬ư sau:
-
6 vị Hòa thư¬ợng trong Ban Chứng Minh Đạo S¬ư;
-
3 vị Pháp Chủ giáo hội Tăng già ba miền;
-
12 đại biểu Giáo hội Tăng già (mỗi miền 4 ng¬ời);
-
6 đại biểu Tổng hội Phật giáo Việt Nam (mỗi miền 2 ngư¬ời)
ngoài
ra Đại hội còn mời các vị trong ban Trị sự Tăng già Bắc
Việt cùng các Trị sự trư¬ởng của Tăng già Bắc Việt
các tỉnh, đại biểu các Hội Phật giáo, Phật học ở ba
miền nh¬ng chỉ là quan sát viên.
Hướng
tới Kỷ niệm 30 năm ngày Hòa thượng Tố Liên viên tịch
(1977 - 2007), và nhân dịp Phân viện Nghiên cứu Phật học
Việt Nam tại Hà Nội, Viện Nghiên cứu Tôn giáo (Viện Khoa
học xã hội Việt Nam) và Sơn môn Hương Tích tổ chức Hội
thảo "Hòa thượng Tố Liên trong sự nghiệp xây dựng Phật
giáo Việt Nam và Phật giáo Quốc tế" tại Hà Nội ngày 30
tháng 3 năm 2007 (tức ngày 12/2/Đinh Hợi), xin trân trọng giới
thiệu đến độc giả tiểu sử tóm tắt của Ngài