Chúng
sanh luân hồi trong ba cõi sáu đường đều do tham đắm ngũ
dục mà ra. Một khi đã bị lòng tham điều khiển con người
sẳn sàng gây tạo biết bao tội lỗi cho bản thân mình và
mọi người. Lòng tham ấy đã thúc đẩy khiến cho chúng ta
không bao giờ biết dừng và biết đủ. Nó là một căn bệnh
nặng mà hầu như mọi người đều mắc phải. Ngạn ngữ
có câu: “ Bể kia che lấp túi tham khó đầy”. Lòng
tham muốn không đáy thì làm sao đầy cho được?
Những
nỗi vui và hưởng thụ đó chỉ là tạm bợ hào nhoáng như
lớp sơn bên ngoài, kỳ thật bản chất cõi đời này là không
bền chắc mà chúng sanh không nhận biết cứ mãi bơi lội
trong biển khổ vô minh. Duy chỉ có Đức Thế Tôn đã nhìn
thấy được sự thật về chân lý cuộc đời một cách tường
tận rõ ràng. Ngài đã dạy chúng ta hãy tu tập pháp “ thiểu
dục tri túc” mới có được một đời sống an vui giải
thoát.
Kinh
Bát Đại Nhân Giác, điều giác ngộ thứ hai Đức Phật đã
chỉ rõ tai hại của sự tham dục là nguồn gốc đưa đến
khổ đau. Người ít ham muốn, sống thiểu dục thì thân tâm
được tự tại, an lạc.
Vậy
pháp “thiểu dục tri túc” là một pháp tu tập không thể
thiếu đối với người tu hành nhằm ngăn chặn lòng ham muốn
quá độ của chúng sanh.
“Thiểu
dục” là ít muốn， “Tri túc” là biết đủ. Người có
tu tập hạnh thiểu dục thì dù gặp hoàn cảnh nào cũng đều
an phận tùy duyên. Đối với việc ăn mặc tự thấy
mình có đủ rồi không tham cầu nhiều hơn nữa để khỏi
phải khổ sở về tinh thần. Cho nên trong Khế Kinh có nói:
“Tri
túc chi nhơn,
Tuy
ngọa địa thượng
Du
vi an lạc
Bất
tri túc giả
Tuy
ngọa thiên đường
Diệc
bất xứng ý”
Nghĩa
là:
(Người
biết đủ, tuy nằm dưới đất cũng thấy an lạc
Người
không biết đủ, dù ở thiên đường cũng không vừa ý)
Quả
thật, khi chúng ta sống biết đủ thì tâm hồn lúc nào cũng
an vui thanh thản, không lo toan tính toán việc gì, không bị
phiền não sai sử, trói buộc. Ngược lại, đối với người
có lòng tham quá mức, trong tâm lúc nào cũng lo lắng bất an.
Dù sống trong cảnh giàu sang phú quí, quyền cao chức trọng
nhưng vẫn cảm thấy thiếu thốn đủ điều. Thói thường
con người luôn bị ngũ dục lôi kéo, tham muốn tiền tài,
sắc đẹp, danh vọng, địa vị, ăn ngon, mặc đẹp… Tâm
chúng ta không bao giờ thỏa mãn với những gì mình đang có,
luôn mong ước được nhiều và nhiều hơn. Có được 100 lại
nghĩ đến 1000, được cái này lại muốn có cái khác tốt
hơn, đẹp hơn … Tham vọng như nấc thang leo mãi không bao
giờ dừng nghĩ. Lòng tham đó chính là căn nguyên, mầm
móng đưa con người vào trong bóng tối vô minh, trong ngục
tù tham ái. Nó cũng như vị ngọt của miếng đường
dính trên lưỡi dao mà người tham liếm vào chắc chắn sẽ
bị đứt lưỡi.Thế nên Kinh Di Giáo Đức Phật dạy : “
Này các Tỳ Kheo, các Thầy phải biết, người mà đa dục
đa cầu thì càng nhiều khổ não. Người nào thiểu dục vô
cầu, không tham muốn thì không khổ não.” Tham muốn ngũ dục
là biển trầm luân nguy hiểm, chúng sanh như chiếc thuyền
con giữa dòng biển sâu không lường được, thật đáng lo
sợ cho tính mạng biết bao. Nó như người cầm đuốc đi ngược
gió, tất sẽ không sao tránh khỏi cái họa cháy thân, dẫu
cho khoái lạc được một chút mà suốt đời phải đau khổ,
ăn năn hối hận.
“Vui
cười thích thú lẽ nào
Khi
đời mãi bị phủ bao lửa hồng
Trong
đêm tối có hay không
Chẳng
mau tìm ánh sáng hồng thoát ly”
(PC 146)
Đức
Phật dạy pháp “thiểu dục tri túc” để cho hành giả thực
hành sống biết đủ. Ngài dạy chúng ta con đường tu tập
để tránh xa hai cực đoan hưởng thọ dục lạc và khổ hạnh
ép xác. Cả hai lối tu này đều sai lệch không đưa đến
mục tiêu cứu cánh. Chỉ có thực hành con đường Trung Đạo
mới đem đến kết quả giải thoát mà thôi. Ngay nơi hạnh
thiểu dục bình thường còn phải tu học huống là pháp
thiểu dục sanh khởi công đức lành, sẽ đạt được an ổn
trong đời sống. Người không biết đủ tuy giàu có nhưng
vẫn nghèo thiếu, người biết đủ tuy nghèo mà vẫn giàu
là vậy. Tri túc là căn bản để giữ gìn đạo nghiệp. Các
bậc Bồ Tát tu hành luôn sống an bần giữ đạo, lấy trí
tuệ làm mục tiêu cứu cánh.
Pháp
thiểu dục ở đây nhằm giác ngộ cho kẻ ham thích khoái lạc,
ích kỷ, thiếu tình thương chân chánh đối với đồng loại
khổ đau, còn pháp tri túc là giác ngộ cho kẻ cố chấp hẹp
hòi. Người học Phật cần phải có trí tuệ chơn chánh xứng
danh là người học pháp “thiểu dục tri túc”của bậc thượng
nhơn.
“Vui
thay sống biết đủ!” Đẹp thay câu Phật ngôn, thú vị thay
câu Phật ngôn. Nếu biết chọn lựa tu tập bằng hành vi chơn
chánh thì ngay trong hiện tại sẽ được an lạc và là yếu
tố căn bản vững vàng ở tương lai.
TN.Huệ
Liên
10-11-2008
08:23:46
